खर्ग टापूमा अमेरिकी बमबारी: इरानले दियो तेल पूर्वाधारमा आक्रमणको कडा चेतावनी

काठमाडौं : अमेरिका र इजरायलबीच इरानविरुद्धको युद्ध सुरु भएको करिब दुई सप्ताहपछि अमेरिकाले शुक्रवार इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र खर्ग टापुमा रहेका सैन्य लक्ष्यहरूमा बमबारी गरेको छ। यो कदमले टकराव थप चर्किएको संकेत गरेको र यदि द्वन्द्व बढेमा यसले सैन्य लक्ष्यदेखि नागरिक पूर्वाधारसम्म विस्तार हुन सक्ने चिनियाँ विश्लेषकले बताएका छन्, जसले शत्रुता तीव्र हुनुका साथै विश्व ऊर्जा सुरक्षामा ठूलो खतरा निम्त्याउने संकेत गर्दछ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुक्रवार स्थानीय समयअनुसार अमेरिकी सेनाले इरानको खर्ग टापुमा रहेका सैन्य लक्ष्यहरूमा बमबारी गरेको घोषणा गरे। उनले भने कि टापूको तेल पूर्वाधारमा आक्रमण नगर्ने निर्णय गरेको बताए पनि “यदि इरान वा अरू कसैले होर्मुज जलडमरूमध्यबाट जहाजहरूको स्वतन्त्र र सुरक्षित आवागमनमा हस्तक्षेप गरेमा” आफू आफ्नो निर्णय परिवर्तन गर्न तयार रहेको बताए।

अल जजिराका अनुसार इरानको फार्स समाचार एजेन्सीले ट्रम्पको दाबीको बाबजुद खर्ग टापुबाट धुवाँ उठेको देखिए पनि इरानी सेनाहरू त्यहाँ सञ्चालन जारी राखेको जनाएको छ। फार्सले घटनास्थलका स्रोतहरू उद्धृत गर्दै आक्रमणका क्रममा टापूमा १५ भन्दा बढी विस्फोट सुनेको र आक्रमणमा कुनै तेल पूर्वाधार क्षतिग्रस्त नभएको रिपोर्ट गरेको छ।

ट्रम्पको घोषणाको केही घण्टाभित्रै इरानी सशस्त्र बलले इरानको तेल तथा ऊर्जा पूर्वाधारमा हुने कुनै पनि आक्रमणले क्षेत्रमा अमेरिकासँग सहकार्य गरिरहेका तेल कम्पनीहरूको स्वामित्वमा रहेको ऊर्जा पूर्वाधारमाथि आक्रमण गर्ने नेतृत्व गर्ने चेतावनी दिएको छ। यसअघि नै इरानी संसदका अध्यक्षले यस्तो आक्रमणले प्रतिशोधको नयाँ स्तर सुरु गर्ने चेतावनी दिएका थिए। उनले टापूहरूमाथि हुने आक्रमणले इरानलाई “सबै संयम त्याग्न” बाध्य पार्ने चेतावनी दिएका थिए।

इरानको मुख्य भूमिबाट करिब २८ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित खर्ग टापु इरानको निर्विवाद आर्थिक मेरुदण्ड हो, जहाँ देशको करिब ९० प्रतिशत कच्चा तेल निर्यात प्रशोधन हुन्छ – प्रत्येक वर्ष लगभग ९५ करोड ब्यारेल।

शाङ्घाई इन्टरनेशनल स्टडिज युनिभर्सिटी अन्तर्गत मध्यपूर्व अध्ययन संस्थानका प्राध्यापक लिउ ङोङमिनले अमेरिकाले खर्ग टापुलाई होर्मुज जलडमरूमध्यसँग जोड्ने क्रम जारी राखेको र इरानलाई जलडमरूमध्य नबन्द गर्न निरुत्साहित गर्न यसलाई निरोधकको रूपमा प्रयोग गरेको बताए। यसले मूल रूपमा जलडमरूमध्यलाई लिएर टकराव चर्किएको प्रतिबिम्बित गर्दछ। यदि टकराव सैन्य लक्ष्यबाट नागरिक पूर्वाधारमा विस्तार भयो भने यसले शत्रुता तीव्र हुनु र विश्व ऊर्जा सुरक्षामा व्यापक खतरा दुवैको संकेत गर्ने उनले बताए। यद्यपि, स्थिति वास्तवमा यो चरणमा पुग्छ कि पुग्दैन भन्ने कुरा इरानले होर्मुज जलडरूमध्य कति हदसम्म नाकाबन्दी गर्छ र आगामी दिनमा अमेरिकाले कस्तो प्रतिक्रिया जनाउँछ भन्नेमा निर्भर गर्दछ।

शुक्रवार नै एसोसिएटेड प्रेसले एक अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकी सेनाले २,५०० मरीन र उभयचर आक्रमण पोत यूएसएस ट्रिपोलीलाई मध्यपूर्वमा पठाउन आदेश दिएको रिपोर्ट गरेको थियो। यो कदमले क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति सुदृढ गरेको संकेत गर्दछ। वर्तमान परिस्थितिलाई हेर्दा यो पूर्ण-स्तरीय भूमि युद्धभन्दा पनि विशेष अभियान जस्तो देखिने भए पनि समग्रमा यसले अमेरिका-इरान टकराव थप खतरनाक दिशामा अघि बढिरहेको संकेत गरेको प्राध्यापक लिउले बताए।