सर्बियाली सेनामा चिनियाँ हाइपरसोनिक क्षेप्यास्त्र : मिग-२९ मा ‘प्लग एन्ड प्ले’ प्रविधि

काठमाडौं : सर्बियाका राष्ट्रपति अलेक्सान्डर भुसिचले आफ्नो देशको वायुसेनाले चीनसँग सीएम-४००एकेजी हावादेखि सतहमा प्रहार हुने ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र खरिद गरेको घोषणा गरेका छन्। यससँगै सर्बिया यो क्षेप्यास्त्रको पहिलो युरोपेली प्रयोगकर्ता बनेको छ। सोभियत निर्मित मिग-२९ लडाकु विमानमा यी क्षेप्यास्त्र जडान गर्न सफल भएको र आगामी दिनमा झन् धेरै क्षेप्यास्त्र खरिद गरिने राष्ट्रपति भुसिचले बताएका छन्।

चीनको एरोस्पेस साइन्स एन्ड इन्डस्ट्री कर्पोरेसनले निर्माण गरेको यो सुपरसोनिक क्षेप्यास्त्र भवन तथा राडार स्टेशनहरू ध्वस्त पार्न डिजाइन गरिएको हो। यसले १५० केजी विस्फोटक वा २०० केजी पेनेट्रेटर वारहेड बोक्न सक्छ र ४०० किलोमिटर टाढासम्म प्रहार गर्न सक्छ। रोयटर्सका अनुसार, सन् २०२५ मा भारत–पाकिस्तान द्वन्द्वका क्रममा पाकिस्तानी वायुसेनाले भारतको एस-४०० हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीविरुद्ध पहिलोपटक यसको प्रयोग गरेको थियो।

‘एरोस्पेस नलेज’ पत्रिकाका सम्पादक वाङ यानानले यो क्षेप्यास्त्रको विशेषता के हो भने यसले हलुका तथा मझौला लडाकु विमानलाई पनि भारी बम्बर वा लडाकु विमानमा मात्र सीमित रहेको लामो दूरीको प्रहार क्षमता प्रदान गर्दछ। सर्बियाको मिग-२९ जस्ता सीमित सङ्ख्यामा हलुका विमान सञ्चालन गर्ने वायुसेनाका लागि यो क्षमताको निकै महत्त्वपूर्ण वृद्धि हो।

उनले अर्को मुख्य आकर्षण यसको एकीकरण र उच्च अनुकूलता रहेको बताए। परम्परागत रूपमा, मिग-२९ जस्तो गैर-चिनियाँ डिजाइनको लडाकु विमानमा नयाँ क्षेप्यास्त्र जडान गर्न विमानको फायर कन्ट्रोल कम्प्युटर र सफ्टवेयरमा ठूलो स्तरोन्नति आवश्यक पर्दछ। तर यस पटक एकीकरणको काम पहिल्यै सम्पन्न गरिएको थियो, जसमा आवश्यक सफ्टवेयर तथा हार्डवेयर अनुकूलन क्षेप्यास्त्रको लन्च र्याकमा नै समावेश गरिएको छ। अर्थात्, क्षेप्यास्त्र र यसको पाइलनले अन्य लडाकु विमानमा लगभग ‘प्लग एन्ड प्ले’ प्रयोगको सुविधा दिन्छ, जसले न्यूनतम परिमार्जनमै क्षेप्यास्त्र प्रयोग गर्न सक्षम बनाउँछ।

हालसम्म यस खरिदबारे चिनियाँ दूतावास वा आधिकारिक च्यानलबाट पुष्टि भएको छैन। पछिल्लो समय सर्बियाले चीनसँग एफके-३ सतहदेखि हावामा प्रहार हुने प्रतिरक्षा प्रणाली र सीएच-९२ए लडाकु ड्रोन पनि खरिद गरेको छ। विशेषज्ञ वाङले चीनको सकारात्मक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा, विश्वास र चिनियाँ उपकरणको उत्कृष्ट प्रदर्शनका कारण भविष्यमा चीनसँगको सैन्य व्यापार सहकार्य अझै बढ्ने अपेक्षा गरे।