येल विश्वविद्यालयदेखि दुनह्वाङसम्म, एक अमेरिकी युवाको चीन कथा सुनाउने यात्रा

काठमाडौँ । येल विश्वविद्यालयबाट अध्ययन पूरा गरेपछि २४ वर्षीय अमेरिकी युवा एडवर्ड कुपरम्यानले आफ्ना धेरै समकालीनले अपेक्षा नगरेको बाटो रोजे। उनले अमेरिकामै बस्ने वा चीनका बेइजिङ, साङ्घाईजस्ता व्यस्त महानगरतर्फ लाग्ने निर्णय गरेनन्। बरु उनी उत्तरपश्चिम चीनको कान्सु प्रान्तस्थित सानो तर ऐतिहासिक ओएसिस सहर दुनह्वाङमा बस्न पुगे।

दुनह्वाङ प्राचीन रेशम मार्गको महत्वपूर्ण केन्द्र हो। यो सहर लामो समयदेखि पूर्व र पश्चिमका सभ्यताबीचको संवाद, व्यापार, धर्म, कला र संस्कृतिको संगमस्थलका रूपमा परिचित छ। कुपरम्यान, जसलाई चीनमा उनको चिनियाँ नाम कु आइह्वाबाट पनि चिनिन्छ, त्यही सहरबाट २१औँ शताब्दीको नयाँ सांस्कृतिक संवाद सुरु गरिरहेका छन्।

“दुनह्वाङ चीनलाई अवलोकन गर्ने, बुझ्ने र चीनको कथा सुनाउने एक अद्वितीय ढोका हो,” कुपरम्यानले भने।

गत अप्रिलदेखि उनी दुनह्वाङस्थित स्थानीय मिडिया केन्द्रमा पहिलो पूर्णकालीन विदेशी प्रस्तोताका रूपमा कार्यरत छन्। तर चीनसँग उनको सम्बन्ध अचानक बनेको होइन। करिब एक दशकअघि माध्यमिक विद्यालयमा चिनियाँ भाषा सिक्न सुरु गरेसँगै उनको चीन यात्राको आरम्भ भएको थियो।

त्यसबेला चिनियाँ भाषा यति कठिन होला वा आफू यति लामो समयसम्म त्यसमा निरन्तर लागिरहूँला भन्ने उनले कल्पना गरेका थिएनन्। तर भाषा सिक्ने क्रममा चिनियाँ संस्कृति, इतिहास र साहित्यप्रतिको उनको आकर्षण झन् गहिरो हुँदै गयो।

चीनको प्रसिद्ध शास्त्रीय कृति The Romance of the Three Kingdoms पढ्दा उनी झुगे ल्याङ नामक पात्रबाट विशेष प्रभावित भए। बुद्धिमत्ता, सिद्धान्तनिष्ठा र जिम्मेवारीबोधले भरिएको त्यो पात्रले आफूले कल्पना गरेको आदर्श व्यक्तित्वको झल्को दिएको उनी बताउँछन्।

“सज्जन मानिस मारिन सक्छ, तर अपमानित हुन सक्दैन। चिनियाँ परम्परागत संस्कृतिमा रहेको निष्ठा र नैतिक दृढताको भावनालाई म अत्यन्त प्रशंसा गर्छु,” उनले भने।

कुपरम्यानको चीनप्रतिको प्रारम्भिक आकर्षण पछि चीनमा बिताएका छोटा अनुभवहरूबाट अझ बलियो बन्यो। सत्र वर्षको उमेरमा उनी पूर्वी चीनको च्याङ्सु प्रान्तस्थित सुचौ सहरमा एक होस्ट परिवारसँग ४० दिन बसे। सुरुमा दैनिक कुराकानी बुझ्न उनलाई कठिन भयो। तर त्यसले उनलाई निरुत्साहित गरेन। उल्टै चिनियाँ भाषा अझ गहिरो रूपमा सिक्ने प्रेरणा दियो।

येल विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्ने क्रममा उनले बेइजिङस्थित छिङह्वा विश्वविद्यालयका आदानप्रदान कार्यक्रममा पनि भाग लिए। चीनमै बसेर भाषा र समाजमा प्रत्यक्ष डुब्ने अवसरले उनको चिनियाँ भाषाप्रतिको दक्षता अझ बलियो बनायो।

आज उनका सहकर्मीहरूका दृष्टिमा कुपरम्यान चिनियाँ भाषामा स्वाभाविक रूपमा अभिव्यक्त हुन सक्छन्। उनी सामान्य बोलचाल मात्र होइन, विशेष र कम प्रयोग हुने शब्दावली पनि सहज रूपमा प्रयोग गर्न सक्छन्। तर उनी स्वयं चीनलाई गहिरो रूपमा बुझ्न अझ लामो यात्रा बाँकी रहेको मान्छन्। उनका अनुसार कुनै देशलाई साँचो अर्थमा बुझ्न त्यहाँ २० वर्षजति बस्नु र काम गर्नु आवश्यक हुन सक्छ।

यसै कारण उनी दुनह्वाङलाई आफ्नो दीर्घ यात्राको प्रारम्भिक बिन्दु बनाउन पाएकोमा आफूलाई भाग्यमानी ठान्छन्। दुनह्वाङको प्राकृतिक दृश्य, सांस्कृतिक वातावरण र आत्मीय मानिसहरूले उनलाई यो सहरको कथा विश्वसामु सुनाउन प्रेरित गरिरहेको छ।

दुनह्वाङ पुगेपछि उनका सहकर्मीहरूले उनलाई स्थानीय जीवनमा घुलमिल हुन सहयोग गरे। एकपटक छोटो यात्रापछि ट्याक्सी चालकले भाडा लिनै मानेनन्। आफूले पाएको त्यही सद्भावलाई फर्काउने प्रयासस्वरूप कुपरम्यान पनि स्थानीय समुदाय र विदेशी आगन्तुकबीच पुल बन्न थालेका छन्।

एकपटक दुनह्वाङको नाइट मार्केटमा एक डच पर्यटकले आफ्नो झोला हराए। कुपरम्यान र स्थानीय व्यापारीहरूको सहयोगमा तीन घण्टापछि झोला भेटियो। यति लामो समयपछि सामान भेटिनु धेरैका लागि असम्भव जस्तै लाग्न सक्थ्यो।

त्यसबेला कुपरम्यानले राहत महसुस गरिरहेका पर्यटकलाई भने, “चीनमा कुनै कुरा हराउँदैन।” पर्यटकले सहमतिमा टाउको हल्लाए।

त्यो घटनाको भिडियो पछि अनलाइनमा चर्चित बन्यो। यसले कुपरम्यानमाथि गहिरो प्रभाव पार्‍यो। उनका अनुसार चीन कति सुरक्षित वा सुविधाजनक छ भनेर विदेशी पर्यटकलाई बारम्बार सम्झाइरहनु आवश्यक छैन। वास्तविकता आफैँ बोल्छ।

“तथ्यले आफैँ बोल्छ। त्यो झनै प्रभावकारी हुन्छ,” उनले भने।

आज कुपरम्यानले अन्तर्वार्ता, सडक संवाद र दैनिक छोटा भिडियो बनाउँछन्। स्थानीय संग्रहालयमा सुरक्षित बहुमूल्य पुरातात्त्विक वस्तु, दुनह्वाङको इतिहास, संस्कृति र समकालीन जीवनलाई उनी अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकसामु प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

उनका पोस्टहरूले अहिलेसम्म ठूलो संख्यामा दर्शक तानिसकेका छैनन्। तर उनी अनलाइन भ्यु र ट्राफिकको हतारमा छैनन्। उनका अनुसार वास्तविक अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार ठूला नाराबाट होइन, जीवनका ठोस र साना विवरणबाट सुरु हुन्छ।

“वास्तविक ठाउँमा उभिएको वास्तविक मानिसले कुनै ठोस विषय वा अनुभवबारे कुरा गर्नु धेरैपटक ठूला कथनभन्दा बढी प्रभावकारी हुन्छ,” उनले भने।

कुपरम्यानका लागि यस्तो संवाद आजको विश्वमा झन् आवश्यक भएको छ। अनिश्चितता बढिरहेको समयमा दुनह्वाङ फेरि पनि विभिन्न संस्कृतिका मानिस भेटिने, विचार आदानप्रदान गर्ने र एक अर्कालाई बुझ्ने मञ्चका रूपमा उभिएको छ।

एक समय प्राचीन रेशम मार्गको समृद्ध केन्द्र रहेको दुनह्वाङ आज पनि पूर्व र पश्चिमबीचको संवादको जीवित प्रतीक बनेको छ। कुपरम्यानको जीवन यात्राले पनि यही देखाउँछ कि संस्कृतिको वास्तविक शक्ति इतिहासको पुस्तकमा मात्र सीमित हुँदैन। त्यो भाषा, अनुभव, भेटघाट र मानवीय विश्वासमार्फत नयाँ पुस्तासम्म निरन्तर सर्दै जान्छ।

“चीनसँगको मेरो भेट दृष्टि फराकिलो बनाउने र विश्वलाई फेरि सोच्ने यात्रा भएको छ,” कुपरम्यानले भने। “यसले मलाई मेरो आफ्नै भूमिकाबारे पनि सोच्न बाध्य बनाएको छ र पूर्व र पश्चिमबीचको सञ्चारको वास्तविक मूल्य सम्झाएको छ।”