चीन–युरोप संवादमा नयाँ गति, व्यापारिक मतभेदबीच सहकार्य विस्तारको संकेत
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
व्यापारिक असन्तुलन, बजार पहुँच, औद्योगिक प्रतिस्पर्धा र आर्थिक सुरक्षासम्बन्धी जटिल मतभेदबीच चीन र युरोपले उच्चस्तरीय बैठक तथा संस्थागत परामर्शलाई तीव्र बनाएका छन्।
चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीको डेनमार्क भ्रमण, चिनियाँ वाणिज्यमन्त्री वाङ वनथाओको बेलायत र युरोपेली संघका अधिकारीसँगको वार्ता तथा चीन–ईयू व्यापार तथा लगानी परामर्श संयन्त्रको औपचारिक स्थापनाले दुवै पक्ष प्रतिस्पर्धा र मतभेदलाई संवादबाट व्यवस्थापन गर्न इच्छुक रहेको देखाएको छ।
चीनले युरोपलाई महत्वपूर्ण आर्थिक तथा रणनीतिक साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै सम्बन्धको मूल चरित्र प्रतिस्पर्धाभन्दा सहकार्य हुनुपर्ने धारणा राखेको छ। युरोपेली पक्षले पनि चीनसँगको व्यापारिक सम्बन्धलाई पूर्ण रूपमा अलग गर्नेभन्दा जोखिम व्यवस्थापन, व्यापार सन्तुलन र बजारका असमानता समाधान गर्ने दृष्टिकोण अघि सारेको छ।
चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले कोपेनहेगनमा डेनमार्कका राजा फ्रेडरिक दशौँ र विदेशमन्त्री लार्स लोक्के रासमुसेनसँग भेटवार्ता गर्दै व्यापार, लगानी, हरित अर्थतन्त्र, वैज्ञानिक अनुसन्धान, नवप्रवर्तन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्वास्थ्य सेवा र जनस्तरीय सम्पर्क विस्तार गर्न चीन तयार रहेको बताए।
वाङले चीन र डेनमार्कबीचको सम्बन्ध ऐतिहासिक आधार, व्यावहारिक सहकार्य र पारस्परिक सम्मानमा आधारित रहेको उल्लेख गर्दै हरित रूपान्तरणसम्बन्धी संयुक्त कार्यकार्यक्रमको नयाँ संस्करण तयार गर्न प्रस्ताव गरे।
उनले हरित पानीजहाज सञ्चालन, स्वास्थ्य तथा चिकित्सा सेवा, शिक्षा, संस्कृति, पर्यटन, युवा र खेलकुदका क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्न सकिने बताए।
डेनमार्क चीनसँग व्यापक रणनीतिक साझेदारी स्थापना गर्ने पहिलो नर्डिक मुलुक हो। दुई देशबीच हरित रूपान्तरणसम्बन्धी संस्थागत सहकार्य पनि लामो समयदेखि सञ्चालन हुँदै आएको छ।
चीन डेनमार्कको एसियास्थित सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार रहेको उल्लेख गर्दै वाङले डेनिस कम्पनीलाई चिनियाँ बजारप्रति विश्वास कायम राख्न आग्रह गरे। उनले डेनमार्कले पनि चिनियाँ कम्पनीका लागि खुला, निष्पक्ष र पूर्वानुमानयोग्य व्यावसायिक वातावरण उपलब्ध गराउने अपेक्षा व्यक्त गरे।
डेनमार्कका विदेशमन्त्री रासमुसेनले विश्वव्यापी अनिश्चितता बढिरहेको अवस्थामा चीनको प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय भूमिकालाई आफ्नो देशले महत्व दिएको बताए।
उनले संयुक्त राष्ट्रसंघलगायत बहुपक्षीय मञ्चमा चीनसँग समन्वय बढाउन, स्वतन्त्र व्यापारको संरक्षण गर्न र जलवायु परिवर्तनसहित विश्वव्यापी चुनौती सामना गर्न डेनमार्क तयार रहेको बताए।
रासमुसेनले युरोपेली संघ र चीनबीच संवाद तथा सहकार्य प्रवर्द्धन गर्न डेनमार्कले सकारात्मक भूमिका निर्वाह गर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरे।
वाङ यीले चीन र युरोपेली संघ साझेदार भएको र उनीहरूलाई प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा मात्र हेर्न नहुने धारणा राखे। उनका अनुसार सहकार्य नै चीन–ईयू सम्बन्धको आधारभूत विशेषता र मुख्य दिशा रहनुपर्छ।
डेनमार्कसँगको वार्तासँगै चीन र युरोपबीच व्यापार तथा लगानीका विषयमा नयाँ संस्थागत संवाद पनि सुरु भएको छ।
चिनियाँ वाणिज्यमन्त्री वाङ वनथाओ र व्यापार तथा आर्थिक सुरक्षासम्बन्धी युरोपेली आयुक्त मारोस सेफ्चोभिचले ब्रसेल्समा चीन–ईयू व्यापार तथा लगानी परामर्श संयन्त्रको पहिलो बैठकको संयुक्त अध्यक्षता गरेका थिए।
बैठकपछि दुवै पक्षले नयाँ परामर्श संयन्त्र औपचारिक रूपमा स्थापना भएको पुष्टि गरेका छन्। यो संयन्त्र चीन र युरोपेली संघबीच व्यापार तथा लगानी नीति सम्बन्धी नियमित मन्त्रीस्तरीय संवादको नयाँ मञ्च हुनेछ।
संयन्त्रअन्तर्गत प्रारम्भिक रूपमा चार प्रमुख क्षेत्रमा काम अघि बढाइनेछ। ती क्षेत्रमा व्यापार तथा लगानी सन्तुलन, निर्यात नियन्त्रण, बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार र विश्व व्यापार सङ्गठन सुधार समावेश छन्।
दुवै पक्षले व्यापार प्रवाहसम्बन्धी तथ्याङ्क आदानप्रदान, असामान्य बजार गतिविधिको अनुगमन, पारदर्शिता अभिवृद्धि र व्यापारिक विवादलाई प्रारम्भिक चरणमै व्यवस्थापन गर्न संयुक्त अनुगमन प्रणाली स्थापना गर्ने सहमति गरेका छन्।
चीन र युरोपेली संघले प्रत्येक वर्ष एकदेखि दुईपटक मन्त्रीस्तरीय बैठक गर्ने योजना बनाएका छन्। संयन्त्रको दोस्रो बैठक आगामी शरद ऋतुमा चीनमा आयोजना गर्ने तयारी छ।
नयाँ संयन्त्रले सबै मतभेद तत्काल समाप्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छैन। तर व्यापारिक विवादलाई सार्वजनिक आरोप, एकपक्षीय प्रतिबन्ध वा प्रतिशोधात्मक कदममा सीमित नगरी नियमित वार्ताको संरचनाभित्र राख्नु आफैँमा महत्वपूर्ण प्रगति मानिएको छ।
युरोपेली संघले चीनसँगको व्यापारमा बढ्दो वस्तु व्यापार घाटा, बजार पहुँच, सरकारी सहयोग, औद्योगिक उत्पादन क्षमता र चिनियाँ बजारमा युरोपेली कम्पनीले सामना गर्ने नियामकीय समस्याबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै आएको छ।
चीनले भने युरोपले व्यापार र प्रविधिसम्बन्धी विषयलाई अत्यधिक राजनीतिक तथा सुरक्षा विषयमा रूपान्तरण गर्न नहुने बताउँदै आएको छ। उसले चिनियाँ कम्पनीविरुद्ध विभेदकारी नियम, बजार प्रतिबन्ध र संरक्षणवादी उपाय प्रयोग गरिएको भन्दै आफ्नो वैध हितको सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ।
दुवै पक्षका चासो फरक भए पनि चीन–युरोप आर्थिक सम्बन्धको आकार र गहिराइले संवादलाई अपरिहार्य बनाएको छ।
युरोपेली संघको आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२५ मा संघले चीनबाट पाँच खर्ब ५९ अर्ब ५० करोड युरो बराबरका वस्तु आयात गरेको थियो भने चीनतर्फ एक खर्ब ९९ अर्ब ५० करोड युरो बराबरको निर्यात गरेको थियो।
चीन युरोपेली संघको सबैभन्दा ठूलो वस्तु आयात स्रोत र चौथो ठूलो निर्यात बजार हो। चीनबाट युरोप भित्रिने प्रमुख वस्तुमा मेसिनरी, सवारीसाधन, विद्युतीय उपकरण, रासायनिक सामग्री र अन्य उत्पादित वस्तु छन्।
युरोपले चीनतर्फ मेसिनरी, सवारीसाधन, औषधि, रासायनिक सामग्री र उच्च मूल्यका औद्योगिक उत्पादन निर्यात गर्दै आएको छ। सेवा व्यापारमा भने युरोपेली संघले चीनसँग बचत कायम गरेको छ।
युरोपेली कम्पनीले चीनको सवारीसाधन, औषधि, जैविक प्रविधि र आधारभूत सामग्री क्षेत्रमा ठूलो लगानी गरेका छन्। चिनियाँ लगानी पनि युरोपको सवारीसाधन, ऊर्जा, प्रविधि, मनोरञ्जन र आधारभूत सामग्री क्षेत्रमा विस्तार भएको छ।
यही आर्थिक अन्तरनिर्भरताले कुनै एक पक्षका लागि पूर्ण सम्बन्धविच्छेद व्यावहारिक नहुने देखाएको छ। विद्युतीय सवारी, ब्याट्री, सौर्य उपकरण, औषधि, दूरसञ्चार, उपभोक्ता सामग्री र औद्योगिक उपकरणका आपूर्ति श्रृंखला चीन र युरोपबीच गहिरो रूपमा जोडिएका छन्।
जलवायु परिवर्तन र ऊर्जा रूपान्तरणका लक्ष्य पूरा गर्न युरोपलाई ठूलो परिमाणमा किफायती हरित प्रविधि आवश्यक छ। चीनसँग सौर्य ऊर्जा, ब्याट्री, विद्युतीय सवारी र स्वच्छ ऊर्जा उपकरण उत्पादनमा उल्लेखनीय क्षमता छ।
युरोपसँग उच्चस्तरीय औद्योगिक प्रविधि, वैज्ञानिक अनुसन्धान, औषधि, उड्डयन, वित्तीय सेवा, ब्रान्ड व्यवस्थापन र वातावरणीय मापदण्डमा महत्वपूर्ण अनुभव छ। यी पृथक क्षमताले द्विपक्षीय सहकार्यलाई पारस्परिक लाभको आधार प्रदान गर्छन्।
चीन र बेलायतबीचको पछिल्लो उच्चस्तरीय आर्थिक वार्ताले पनि युरोपमा व्यावहारिक सहकार्यको माग कायम रहेको देखाएको छ।
वाङ वनथाओ र बेलायतका व्यापार तथा व्यवसायमन्त्री पिटर काइलले लन्डनमा चीन–बेलायत संयुक्त आर्थिक तथा व्यापार आयोगको १५औँ बैठकको संयुक्त अध्यक्षता गरेका थिए।
बैठकमा वस्तु तथा सेवा व्यापार, लगानी, विश्व व्यापार सङ्गठन सुधार, विद्युतीय व्यापार र क्षेत्रीय तथा बहुपक्षीय आर्थिक सहकार्यबारे विस्तृत छलफल भएको थियो।
बेलायतले आफ्नो सेवा क्षेत्रका लागि चिनियाँ बजारमा ठूलो सम्भावना रहेको बताएको छ। दुवै पक्षले व्यावसायिक सेवा, वित्त, स्वास्थ्य, रचनात्मक उद्योग, इन्जिनियरिङ र साना तथा मझौला उद्यमको बजार पहुँच विस्तार गर्ने उपायमा काम गरिरहेका छन्।
बेलायती सरकारी विवरणअनुसार सन् २०२५ मा चीन र बेलायतबीचको कुल व्यापार एक खर्ब ३५ अर्ब पाउन्ड पुगेको थियो। बेलायतबाट चीनतर्फ हुने सेवा निर्यात मात्र २१ अर्ब पाउन्ड पुगेको थियो।
दुवै देशले सेवा व्यापार सम्झौताको सम्भाव्यताबारे संयुक्त अध्ययन, बेलायती उत्पादनलाई चिनियाँ बजारमा प्रवेश सहज बनाउने व्यवस्था र सरकारी तथा निजी क्षेत्रबीच नियमित समन्वय अघि बढाएका छन्।
यी घटनाक्रमले युरोपभित्र चीनसम्बन्धी दृष्टिकोण एउटै नभएको देखाउँछन्। केही नीति निर्माताले आर्थिक सुरक्षा, औद्योगिक संरक्षण र जोखिम न्यूनीकरणलाई प्राथमिकता दिएका छन्। अन्य पक्षले अत्यधिक प्रतिबन्धले युरोपेली उपभोक्ता, उद्योग र हरित रूपान्तरणमा समेत लागत बढाउन सक्ने भन्दै व्यावहारिक संवादमा जोड दिएका छन्।
चीनले युरोपबाट आफ्ना वैध व्यापारिक तथा आर्थिक चासोलाई गम्भीर रूपमा सम्बोधन गरिनुपर्ने अपेक्षा राखेको छ। युरोपले पनि चीनबाट बजार पहुँच, पारदर्शिता, निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा र व्यापारिक सन्तुलनमा ठोस प्रगति खोजेको छ।
दुवै पक्षको सम्बन्धको भविष्य उनीहरूले आफ्ना मतभेद लुकाउँछन् कि लुकाउँदैनन् भन्नेमा होइन, ती मतभेदलाई जिम्मेवार, समान र परिणाममुखी ढङ्गले व्यवस्थापन गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्नेमा निर्भर हुनेछ।
वर्तमान उच्चस्तरीय संवादले चीन र युरोपले टकरावभन्दा परामर्शलाई प्राथमिकता दिने ठाउँ अझै बाँकी रहेको स्पष्ट गरेको छ।
नयाँ संयन्त्र, द्विपक्षीय बैठक र क्षेत्रगत सहकार्यले तत्काल सबै समस्या समाधान नगरे पनि विश्वास निर्माण, गलत बुझाइ घटाउन र व्यापारिक विवादलाई नियन्त्रणबाहिर जान नदिन उपयोगी आधार तयार गर्न सक्छन्।
विश्वव्यापी अर्थतन्त्र अनिश्चितता, संरक्षणवाद र आपूर्ति श्रृंखला विभाजनको दबाबमा रहेको समयमा चीन र युरोपबीच स्थिर, सन्तुलित र पारस्परिक लाभमा आधारित सम्बन्ध दुवै पक्षका लागि मात्र नभई विश्व व्यापार र आर्थिक स्थिरताका लागि पनि महत्वपूर्ण हुनेछ।
