बौद्धमार्गी नेवार समुदायको एकमहिने गुँलाधर्म आजदेखि सुरु
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
बौद्धमार्गी नेवार समुदायले विशेष धार्मिक श्रद्धा र सांस्कृतिक उत्साहका साथ मनाउने एकमहिने गुँलाधर्म आज श्रावण शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु भएको छ।
चन्द्रमासअनुसार प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल प्रतिपदादेखि भाद्र शुक्ल प्रतिपदासम्म गुँलाधर्म मनाउने परम्परा छ। नेपाल भाषामा ‘गुँ’ को अर्थ नौ र ‘ला’ को अर्थ महिना हुने भएकाले नेपाल संवत् प्रारम्भ भएको नवौँ महिनामा मनाइने यस धार्मिक अवधिलाई ‘गुँला’ भनिन्छ। यसका दुई पक्षलाई ‘गुँलाथ्व’ र ‘गुँलागा’ भनिन्छ।
काठमाडौं उपत्यकाका नेवार बौद्ध समुदायमा प्राचीनकालदेखि प्रचलित गुँलाधर्मलाई सांस्कृतिक पर्वका रूपमा मात्र नभई धर्म, साधना, तीर्थ, दानपुण्य र सामुदायिक एकताको विशेष अवसरका रूपमा लिइन्छ।
गुँला अवधिभर भक्तजन बिहान सबेरै उठेर परम्परागत बाजागाजासहित चैत्य, विहार, स्तूप तथा अन्य धार्मिक स्थलको दर्शन र परिक्रमा गर्ने गर्छन्। धाः बाजा, न्याकुँलगायत परम्परागत बाजा बजाउँदै गरिने धार्मिक यात्रा गुँलाधर्मको विशिष्ट सांस्कृतिक पहिचान हो।
यस अवधिमा स्वयम्भूनाथको दर्शन र परिक्रमा विशेष महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। भक्तजन बिहानैदेखि बाजागाजासहित स्वयम्भू पुगेर स्तूप तथा चैत्यको दर्शन, दीप प्रज्वलन, पूजा र प्रार्थना गर्ने गर्छन्। बौद्धनाथसहित काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न विहार र धार्मिक स्थलमा पनि गुँला अवधिभर श्रद्धालुको चहलपहल बढ्ने गर्छ।
गुँलाधर्मको मूल भाव धर्मप्रतिको आस्था, आत्मअनुशासन, आत्मशुद्धि र सत्कर्मसँग जोडिएको छ। सांसारिक व्यस्तताबाट केही समय अलग रही ध्यान, पूजा, प्रार्थना, दान र सेवामा आफूलाई समर्पित गर्ने अभ्यासलाई यस अवधिको महत्वपूर्ण पक्ष मानिन्छ।
बौद्ध दर्शनमा बुद्ध, धर्म र संघप्रतिको श्रद्धासँगै शील, ध्यान, दान र पुण्यकर्मलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ। काठमाडौं उपत्यकाको लामो सांस्कृतिक इतिहासका कारण गुँलाधर्मका कतिपय अभ्यासमा हिन्दु र बौद्ध परम्पराको आपसी समन्वयसमेत देखिन्छ।
एक महिनासम्म चल्ने यस धार्मिक साधनाका क्रममा दान गर्ने, आवश्यकता परेकालाई सहयोग गर्ने, धार्मिक संस्थालाई सहयोग पुर्याउने तथा विभिन्न सत्कर्ममा सहभागी हुने परम्परा पनि छ।
धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक निरन्तरता र सामुदायिक सहभागितालाई एकै ठाउँमा जोड्ने गुँलाधर्म काठमाडौं उपत्यकाको जीवन्त बौद्ध तथा नेवार सम्पदाको महत्वपूर्ण अभिव्यक्तिका रूपमा रहँदै आएको छ।
