एयर इन्डिया उडानको उचाइ अचानक घटेको घटना

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

एयर इन्डियाको फुकेटबाट दिल्ली जाँदै गरेको विमान अचानक करिब ३०० फिट अर्थात ९१ मिटर तल झरेको घटनाको अनुसन्धान पाइलटको गाँजा परीक्षणसँगै विमानमा देखिएको प्राविधिक समस्यातर्फ पनि केन्द्रित भएको छ।

अगस्ट ४ मा एयर इन्डियाको उडान एआई२३७९ सञ्चालन गरिरहेको एयरबस ए३२० विमान भारतको ओडिशामाथि उडिरहेका बेला अचानक उचाइ गुमाएको थियो। घटनामा यात्रु तथा चालक दलका सदस्य गरी २४ जना प्रभावित भएका थिए। विमान भने सुरक्षित रूपमा दिल्लीमा अवतरण गरेको थियो।

घटनापछि दुवै पाइलटलाई उडान जिम्मेवारीबाट हटाएर साइकोएक्टिभ पदार्थसम्बन्धी परीक्षण गरिएको थियो। प्रारम्भिक परीक्षणपछि क्याप्टेनको नमुना थप पुष्टिका लागि प्रयोगशाला पठाइएको थियो। त्यसपछिको पुष्टि परीक्षणमा गाँजाको प्रयोगसँग सम्बन्धित नतिजा पोजिटिभ आएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। एयर इन्डियाले भने परीक्षण नतिजाबारे विस्तृत आधिकारिक निष्कर्ष सार्वजनिक गरेको छैन।

महत्त्वपूर्ण पक्ष के हो भने पाइलटको परीक्षण नतिजा र विमान अचानक तल झरेको घटनाबीच प्रत्यक्ष कारणात्मक सम्बन्ध अहिलेसम्म स्थापित भएको छैन।

एयरबसको प्रारम्भिक प्राविधिक विश्लेषणले विमानका तीनवटै हाइड्रोलिक प्रणालीमा छोटो अवधिका लागि दबाब गुमेको देखाएको छ। त्यसका कारण करिब चार सेकेन्डसम्म विमानको उचाइ र दिशा नियन्त्रण गर्ने एलिभेटर तथा एलिरोनले अपेक्षित प्रतिक्रिया नदिएको प्रारम्भिक विश्लेषणमा उल्लेख छ।

भारतीय विमान दुर्घटना अनुसन्धान निकायले घटनालाई गम्भीर उड्डयन घटनाका रूपमा अनुसन्धान गरिरहेको छ। प्राविधिक अवस्था, मर्मत इतिहास, उडान तथ्यांक, चालक दलको भूमिका र चिकित्सकीय पक्षसहित विभिन्न सम्भावित कारणको परीक्षण भइरहेको छ।

यस घटनाले क्यानाबिस सेवनले पाइलटको कार्यसम्पादनमा कति समयसम्म प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने पुराना अनुसन्धानलाई पनि पुनः चर्चामा ल्याएको छ।

सन् १९७६ मा १० जना प्रमाणित पाइलटमाथि गरिएको एक नियन्त्रित अध्ययनमा गाँजा सेवन गरेको ३० मिनेटपछि उडान सिमुलेटरमा उनीहरूको कार्यसम्पादन उल्लेखनीय रूपमा कमजोर भएको पाइएको थियो। केहीमा त्यसको प्रभाव दुई घण्टासम्म देखिएको थियो।

सन् १९८५ मा १० जना अनुभवी निजी पाइलटमाथि गरिएको अर्को अध्ययन अझ गम्भीर थियो। १९ मिलिग्राम टीएचसी सेवन गरेको २४ घण्टापछि समेत विमान अवतरणसँग सम्बन्धित केही कार्यमा कमजोरी देखिएको थियो। अझ चासोको विषय, पाइलटहरू स्वयंले आफ्नो कार्यसम्पादन कमजोर भएको महसुस गरेका थिएनन्।

सन् १९९१ को अर्को अध्ययनमा २० मिलिग्राम टीएचसी सेवन गरेका नौ पाइलटमध्ये अधिकांशमा २४ घण्टापछि पनि केही कार्यसम्पादन कमजोरी देखिएको थियो।

तर ती अध्ययन साना नमुनामा आधारित थिए र आधुनिक व्यावसायिक विमानको वास्तविक उडानभन्दा सिमुलेटर प्रयोग गरिएको थियो। त्यसैले तिनका निष्कर्षलाई कुनै एउटा विमान दुर्घटना वा घटनाको प्रत्यक्ष कारण निर्धारण गर्न प्रयोग गर्न सकिँदैन।

सन् २०२२ मा क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगोका थोमस मार्कोट नेतृत्वको १९१ नियमित क्यानाबिस प्रयोगकर्तामाथिको नियन्त्रित अध्ययनले टीएचसी सेवनपछि सिमुलेटेड ड्राइभिङ क्षमता केही घण्टासम्म कमजोर हुने देखाएको थियो। औसतमा करिब साढे चार घण्टापछि कार्यसम्पादन प्लासिबो समूहसँग मिल्दोजुल्दो बनेको थियो।

उक्त अध्ययनको अर्को महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष भने रगतमा रहेको टीएचसीको मात्रा हेरेर मात्र व्यक्तिको वास्तविक कार्यक्षमता कति प्रभावित छ भन्ने भरपर्दो रूपमा निर्धारण गर्न नसकिने थियो।

त्यसैले एयर इन्डियाको पछिल्लो घटनामा पाइलटको गाँजा परीक्षण पोजिटिभ आउनु उड्डयन सुरक्षाका दृष्टिले गम्भीर विषय भए पनि त्यसैलाई विमानको उचाइ अचानक घट्नुको कारण ठहर गर्न अनुसन्धान पूरा हुनु आवश्यक छ। प्रारम्भिक प्राविधिक विवरणले हाइड्रोलिक प्रणालीमा देखिएको असामान्यतालाई समेत अनुसन्धानको महत्वपूर्ण पक्ष बनाएको छ।