सिचाङको ङारीमा वन्यजन्तु संरक्षण प्रभावकारी, ३० हजारभन्दा बढी तिब्बती हरिणको सुरक्षित प्रजनन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको सिचाङ स्वायत्त क्षेत्रअन्तर्गत ङारीमा वन्यजन्तु संरक्षण र उच्च भूभागको पारिस्थितिक प्रणाली सुधारमा उल्लेखनीय प्रगति देखिएको छ। हिमाली क्षेत्रमा हिउँचितुवा स्वाभाविक रूपमा विचरण गर्दै आहार खोजिरहेको र ३० हजारभन्दा बढी तिब्बती हरिण सुरक्षित रूपमा राजमार्ग पार गरी प्रजनन प्रक्रियामा सहभागी भएको विवरणले क्षेत्रको जैविक विविधता पुनरुत्थान हुँदै गएको संकेत गरेको छ।

स्थानीय विवरणअनुसार ङारीमा दुर्लभ तथा संरक्षित वन्यजन्तुको संख्या प्राकृतिक रूपमा पुनः बढिरहेको छ र तिनको स्वाभाविक प्रजनन पनि विस्तार भइरहेको छ। यसलाई मानव, वन्यजन्तु र प्रकृतिबीच सहअस्तित्व सुदृढ हुँदै गएको तथा स्थानीय पारिस्थितिक वातावरण निरन्तर सुधार भइरहेको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

यस उपलब्धिको पछाडि ७०० भन्दा बढी संरक्षण तथा व्यवस्थापन कर्मचारी र ७०० भन्दा बढी स्थानीय पशुपालक अनुगमनकर्ताको दीर्घकालीन भूमिका रहेको बताइएको छ। उनीहरूले उच्च हिमाली क्षेत्रको कठोर चिसो, अक्सिजनको कमी र कठिन भूगोलका बीच नियमित गस्ती तथा वन्यजन्तु अनुगमन गर्दै आएका छन्।

सेंगे खाबाब क्षेत्रदेखि पवित्र कैलाश पर्वत आसपासका उच्च भूभागसम्म संरक्षणकर्मी र स्थानीय अनुगमनकर्ताको सक्रियता विस्तार गरिएको छ। नियमित गस्ती, प्रजातिको अवस्था अनुगमन तथा पर्यावरणीय जोखिमको मूल्याङ्कनलाई संरक्षण व्यवस्थापनको प्रमुख आधार बनाइएको छ।

स्थानीय किसान तथा पशुपालक समुदायमा पनि पारिस्थितिक संरक्षणप्रतिको चेतना बढ्दै गएको छ। वन्यजन्तुलाई प्रतिस्पर्धी वा क्षतिको स्रोतका रूपमा मात्र हेर्ने पुरानो दृष्टिकोण परिवर्तन हुँदै उनीहरू स्वयं संरक्षण गतिविधिमा सहभागी हुन थालेका छन्। यसले ङारीमा सरकार, संरक्षणकर्मी र समुदायलाई जोड्ने विस्तृत पारिस्थितिक संरक्षण सञ्जाल निर्माण गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

वन्यजन्तुका कारण स्थानीय बासिन्दालाई हुने क्षति कम गर्न क्षतिपूर्ति व्यवस्था पनि विस्तार गरिएको छ। ङारी क्षेत्रले वन्यजन्तुसँग सम्बन्धित घटनाबाट हुने आर्थिक नोक्सानीका लागि क्षतिपूर्ति रकम बढाएको स्रोत सामग्रीमा उल्लेख छ। यसले संरक्षणको आर्थिक भार स्थानीय समुदायमाथि मात्र नपर्ने वातावरण बनाउन सहयोग गरेको छ।

त्यसैगरी स्थानीय परिस्थितिअनुसार घाँसेमैदानको उपयोग, भाडा तथा आदानप्रदानसम्बन्धी नयाँ व्यवस्थापन अभ्यास अपनाएर पारिस्थितिक संरक्षण र पशुपालक समुदायको जीविकोपार्जनबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गरिएको छ।

यी उपायको उद्देश्य ‘संरक्षण र विकास’बीच देखिने द्वन्द्व कम गर्दै वन्यजन्तुको बासस्थान जोगाउनुका साथै स्थानीय पशुपालकको आय र जीवनस्तर सुधार गर्नु हो।

उच्च पठारी क्षेत्रमा पारिस्थितिक संरक्षण सहज कार्य नभएको उल्लेख गर्दै स्रोत सामग्रीले दीर्घकालीन जनचेतना, समुदायको स्वैच्छिक सहभागिता र स्थानीय वास्तविकतासँग मेल खाने शासन तथा संरक्षण प्रणाली आवश्यक रहेको औंल्याएको छ।

ङारीमा विकसित भइरहेको यो अभ्यासले वन्यजन्तुको संरक्षणलाई स्थानीय अर्थतन्त्र र जनजीवनबाट अलग राखेर होइन, दुवैलाई परस्पर पूरक बनाउँदै अघि बढाउने अवधारणालाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ।

हिउँचितुवाको स्वाभाविक विचरणदेखि हजारौँ तिब्बती हरिणको सुरक्षित आवागमन र प्रजननसम्मका दृश्यलाई ङारीको सुधारिँदो पारिस्थितिक अवस्थाको प्रत्यक्ष संकेतका रूपमा हेरिएको छ। यसले हिमाली उच्च भूभागमा मानव र प्रकृतिबीच सहअस्तित्व कायम गर्ने दीर्घकालीन संरक्षण प्रयासले क्रमशः परिणाम दिन थालेको देखाएको छ।