भोटेकोशी विपदपछि नेपाललाई दैनिक मौसम, जलविज्ञान र हिमतालसम्बन्धी सूचना दिँदै चीन
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
भोटेकोशी क्षेत्रको विनाशकारी विपदपछि चीनले नेपाललाई मौसम, जलविज्ञान, हिमताल र हिमनदीसम्बन्धी निगरानी सूचना दैनिक रूपमा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। चीन–नेपाल विपद रोकथाम सूचना आदानप्रदान संयन्त्रमार्फत विशेष दैनिक विवरणसहित जलविज्ञानसम्बन्धी सूचना पठाइरहेको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ।
सिचाङ स्वायत्त क्षेत्रको आपतकालीन उद्धार कमान्ड केन्द्रका अनुसार अगस्ट २६ मा नेपालको उच्च हिमाली क्षेत्रमा गएको हिम–चट्टान पहिरोपछि उत्पन्न लेदोसहितको बाढीले नेपाल–चीन सीमाक्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। शनिबार साँझसम्म उक्त विपदसँग सम्बन्धित ४३ जनाको मृत्यु भएको र ५१९ जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरण सार्वजनिक गरिएको छ।
विपदपछि चीन र नेपालबीच मौसम तथा जलविज्ञानसम्बन्धी सूचना आदानप्रदानलाई थप सघन बनाइएको छ। चिनियाँ मौसम अधिकारीहरूले नेपालको आवश्यकताअनुसार ‘माजु’ नामक चीनको बुद्धिमान मौसम पूर्वचेतावनी प्रणालीको विशेष संस्करण विकास गरिरहेका छन्। प्रणालीमार्फत वास्तविक समयको मौसम निगरानी, उद्धार तथा विपदपछिको पुनःस्थापनामा सहयोग पुर्याउने उद्देश्य राखिएको छ।
चाइना मेटियोरोलोजिकल एडमिनिस्ट्रेसनका अनुसार प्रभावित क्षेत्रको जटिल भूगोल, सीमित अवलोकन केन्द्र र तथ्याङ्क पहुँचका कठिनाइलाई ध्यानमा राख्दै आपतकालीन तथ्याङ्क सेवा संयन्त्र सक्रिय गरिएको छ। नेपालको अनुरोधपछि सीमापार मौसम तथा जलविज्ञानसम्बन्धी तथ्याङ्क सेवा थप विस्तार गरिएको जनाइएको छ।
नेपालका लागि तयार गरिएको माजु प्रणालीमा पाँच किलोमिटर रिजोलुसनको प्रतिघण्टा विश्वव्यापी वास्तविक समय विश्लेषण तथा तापक्रम, आर्द्रता, हावा र वर्षासम्बन्धी एक किलोमिटर उच्च रिजोलुसनका बहुश्रोत तथ्याङ्कसमेत समावेश गरिएको छ। यसले नेपाली निकायलाई प्रभावित क्षेत्रको अवस्था वास्तविक समयमा विश्लेषण गर्न सहयोग पुर्याउने चिनियाँ पक्षको भनाइ छ।
विपदपछि चीनले फेङयुन मौसम उपग्रहसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय आपतकालीन सहायता संयन्त्रसमेत सक्रिय गरेको छ। फेङयुन–३ र फेङयुन–४ लगायतका उपग्रहबाट प्राप्त बहुश्रोत तथ्याङ्क तथा विश्लेषण नेपाललाई उपलब्ध गराइएको छ। ती सामग्री सीमापार विपद निगरानी, मौसम विश्लेषण र उद्धार कार्यमा प्रयोग गर्न सकिने जनाइएको छ।
नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले चीनले सम्भावित थप विपदप्रति सतर्क रहन नेपाललाई लगभग वास्तविक समयमै सूचना उपलब्ध गराइरहेको बताएका छन्। उनले नेपालले राहत सामग्री र प्राविधिक सहयोग मागेपछि चीनले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएको उल्लेख गरेका छन्।
सूचना आदानप्रदानसँगै चीनले ड्रोन, उद्धार उपकरण, डीएनए परीक्षणका सामग्री, पानी शुद्धीकरण र प्रकाश उपकरणलगायत राहत सामग्री उपलब्ध गराएको छ। सुरुङ उद्धार तथा डीएनए परीक्षणसम्बन्धी विज्ञसमेत नेपाल पठाइएको जनाइएको छ।
चिनियाँ राष्ट्रिय उपग्रह मौसम केन्द्रले केरुङ तथा आसपासका विपद प्रभावित क्षेत्रमा फेङयुन–४बी उपग्रहबाट सघन निगरानी सुरु गरेको छ। वर्षा, बादलको विकास, चट्याङ र तीव्र मौसमी प्रणालीको निगरानीसँगै गाओफेन, ह्वानजिङ र जियुआन श्रृंखलाका उच्च रिजोलुसन उपग्रह तथ्याङ्क प्रयोग गरी हिम–चट्टान पहिरो गएको माथिल्लो क्षेत्र, नदीको धार परिवर्तन र सम्भावित अवरोध तालको अवस्थासमेत अध्ययन गरिएको छ।
हालसम्म चिनियाँ मौसम अधिकारीहरूले बहुश्रोत उपग्रह रिमोट सेन्सिङ तथ्याङ्कमा आधारित १० भन्दा बढी अंग्रेजी भाषाका निगरानी तथा विश्लेषण प्रतिवेदन तयार गरी नेपाललाई उपलब्ध गराएका छन्।
चीनको पर्यावरण तथा वातावरण मन्त्रालयअन्तर्गत नानजिङ इन्स्टिच्युट अफ इन्भाइरोन्मेन्टल साइन्सेसका उपमहानिर्देशक जोउ चाङसिनका अनुसार विपदको प्रभाव केरुङसम्म पुग्न करिब छदेखि सात मिनेट मात्र लागेको थियो, जसका कारण पूर्वचेतावनीको समय अत्यन्त सीमित रह्यो। उनले यस्ता जटिल विपदको तत्काल सटीक पूर्वानुमान कठिन भए पनि निगरानी प्रणाली, सीमापार सहकार्य तथा उपग्रह, रिमोट सेन्सिङ र जलविज्ञानसम्बन्धी तथ्याङ्क आदानप्रदान विस्तार गरेर जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने बताएका छन्।
