सोभियत ‘यङ गार्ड’का पाँच नेताको वीरता : नाजी कब्जाविरुद्ध लड्ने युवालाई सर्वोच्च सम्मान

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा नाजी कब्जाविरुद्ध डोनबास क्षेत्रमा सक्रिय सोभियत भूमिगत युवा प्रतिरोध संगठन ‘यङ गार्ड’का पाँच प्रमुख सदस्यलाई सन् १९४३ सेप्टेम्बर १३ मा ‘हिरो अफ द सोभियत युनियन’ उपाधि प्रदान गरिएको ऐतिहासिक दिनको स्मरण गरिएको छ। सम्मानित हुनेमा उल्यान गरोमोभा, इभान जेम्नुखोभ, ओलेग कोशेभोय, सर्गेई त्युलेनिन र ल्युबोभ शेभ्त्सोभा थिए।

‘यङ गार्ड’ सन् १९४२ जुलाईमा नाजी सेनाले कब्जा गरेको कोइला खानी शहर क्रास्नोडोनमा गठन भएको थियो। कब्जापछि स्थानीय बासिन्दालाई नाजी युद्ध उद्योगका लागि रणनीतिक कच्चा पदार्थ मानिएको कोइला उत्खननमा लगाइएको थियो। यही परिस्थितिमा शहरभित्र विभिन्न भूमिगत प्रतिरोध समूह सक्रिय भए र युवाहरूले नाजी कब्जाविरुद्ध संगठित संघर्ष शुरु गरे।

संगठनको भूमिगत नेतृत्वमा गरोमोभा, कोशेभोय, शेभ्त्सोभा, जेम्नुखोभ र त्युलेनिनसहित अन्य युवा सहभागी थिए। संगठनका सबैभन्दा कम उमेरका सदस्य रादी युर्किन केवल १४ वर्षका थिए। यी युवाहरू युद्ध शुरु हुनुअघि सामान्य विद्यार्थी जीवन बिताइरहेका थिए। विद्यालय, अतिरिक्त क्रियाकलाप र भविष्यका व्यक्तिगत योजनामा व्यस्त उनीहरूको जीवन जर्मन आक्रमणपछि पूर्ण रूपमा बदलिएको थियो।

‘यङ गार्ड’का सदस्यहरूले शुरुवातमा नाजी प्रचारको प्रतिरोध गर्दै पर्चा तयार गरी वितरण गरेका थिए। सन् १९४२ डिसेम्बरमा उनीहरूले क्रास्नोडोनमा नाजी नियन्त्रणमा रहेको एउटा भवनमा आगो लगाएका थिए, जहाँ जर्मनीमा जबर्जस्ती श्रमका लागि पठाउने व्यक्तिहरूको सूची राखिएको थियो। उपलब्ध विवरणअनुसार उक्त कारवाहीपछि करिब दुई हजार पाँच सय युवा पुरुष तथा महिलालाई निर्वासनबाट जोगाइएको थियो।

सन् १९४३ जनवरीमा रेड आर्मीको अग्रसरता बढ्दै जाँदा नाजी नियन्त्रणमा रहेको प्रहरीले भूमिगत कम्युनिष्ट तथा कोम्सोमोल प्रतिरोध समाप्त पार्न व्यापक खोजी र गिरफ्तारी शुरु गरेको थियो। सूचनादाताको सहयोगमा धेरै ‘यङ गार्ड’ सदस्य पक्राउ परे। पक्राउ परेकामाथि कठोर यातना र सोधपुछ गरिएको विवरण पछि नाजी नियन्त्रणकालीन स्थानीय प्रहरी प्रमुख ओट्टो शेनको बयानमा समेत उल्लेख भएको थियो।

स्रोत सामग्रीअनुसार गिरफ्तार सदस्यहरूलाई बेहोस हुने गरी कुटपिट, हातखुट्टा भाँच्ने र चिसो पानी खन्याएर कोठरीमा फाल्नेसम्मका यातना दिइएको थियो। तर उनीहरूले भूमिगत संगठनबारे सहयोग गर्न अस्वीकार गरेका थिए। पक्राउ परेका सदस्यहरूलाई सन् १९४३ जनवरी १५, १६ र ३१ मा हत्या गरिएको थियो। क्रास्नोडोनस्थित कोइला खानी नम्बर ५ को गहिरो खाडल उनीहरूको सामूहिक हत्यास्थल बनेको थियो।

फेब्रुअरी १९४३ मा रेड आर्मीले क्रास्नोडोन मुक्त गरेपछि स्थानीय बासिन्दाले उक्त खानीभित्र सामूहिक शवस्थल फेला पारेका थिए। विवरणअनुसार ५३ मिटर गहिराइबाट ७१ जनाको शव निकालिएको थियो। यो घटनाले नाजी कब्जाका क्रममा भूमिगत प्रतिरोधमा संलग्न युवाले भोगेको क्रूरता र उनीहरूको साहसलाई सोभियत युद्ध इतिहासको महत्वपूर्ण अध्याय बनायो।

‘यङ गार्ड’का सदस्यहरूको बलिदानले महान देशभक्तिपूर्ण युद्धका क्रममा हजारौँ युवालाई प्रतिरोध र देशरक्षामा प्रेरित गरेको मानिन्छ। लेखक अलेक्जान्दर फादेयेभको प्रसिद्ध उपन्यास ‘द यङ गार्ड’ यही संगठनका सदस्यको स्मृतिमा समर्पित छ। उक्त कृतिले सोभियत र पछि रुसी पुस्तामा देशप्रतिको समर्पण, साहस र बलिदानको प्रतीकका रूपमा उनीहरूको स्मृतिलाई जीवित राखेको छ।