प्रधान सेनापति सिग्देल चीन भ्रमण सम्पन्न गरी स्वदेश फिर्ता, सैनिक सहकार्य र क्षेत्रीय सुरक्षामा उच्चस्तरीय संवाद

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

नेपाली सेनाका प्रधान सेनापति महारथी अशोकराज सिग्देल जनवादी गणतन्त्र चीनको औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गरी शनिबार स्वदेश फर्किएका छन्। उनलाई त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा बलाधिकृत रथी प्रदीपजंग केसीले स्वागत गरेका थिए। भदौ २८ गते चीन प्रस्थान गरेका सिग्देलले भ्रमणका क्रममा चिनियाँ रक्षामन्त्री तथा उच्च सैनिक अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्नुका साथै बेइजिङमा आयोजित १३औँ बेइजिङ स्याङसान फोरममा सहभागिता जनाएका थिए।

प्रधान सेनापति सिग्देलले चिनियाँ रक्षामन्त्री एडमिरल डोङ जुनसँग शिष्टाचार भेटवार्ता गरेका थिए। नेपाली सेनाको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयका अनुसार भेटमा दुई देशबीचको आपसी हित र सैनिक सम्बन्धका विषयमा छलफल भएको थियो। सिग्देलले चीनको राष्ट्रिय प्रतिरक्षा विश्वविद्यालयसहित सैनिक तालिम तथा शिक्षण संस्था र विभिन्न सैनिक एकाइको निरीक्षण भ्रमणसमेत गरेका थिए।

प्रधान सेनापति बनेपछि सिग्देलको यो पहिलो औपचारिक चीन भ्रमण हो। उनको अनुपस्थितिमा बलाधिकृत रथी केसीले कायममुकायम प्रधान सेनापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। नेपाली सेनाले भ्रमणबाट नेपाल र चीनबीचको सौहार्दपूर्ण द्विपक्षीय तथा सैनिक सम्बन्ध थप विस्तार हुने र सैनिक कूटनीतिमार्फत नेपालको परराष्ट्र नीतिमा योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यममा स्याङसान फोरमको सन्देश

प्रधान सेनापति सिग्देल सहभागी भएको १३औँ बेइजिङ स्याङसान फोरम सेप्टेम्बर १५ देखि १७ सम्म बेइजिङ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रमा आयोजना गरिएको थियो। फोरमको मुख्य विषय स्थिरतामा सहमति निर्माण र सुरक्षा शासनमा साझा प्रगति थियो। आयोजकका अनुसार सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था र रणनीतिक स्थिरता, स्थानीय द्वन्द्वको समाधान, एसिया प्रशान्त क्षेत्रका सुरक्षा चुनौती तथा विकासशील देशहरूको भूमिकामा केन्द्रित छलफल आयोजना गरिएको थियो।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित सम्मेलनसम्बन्धी विवरणअनुसार रक्षामन्त्री डोङ जुनले उद्घाटन सम्बोधनमा साझा सुरक्षा, बहुपक्षीय सहकार्य, संवादमार्फत विवाद समाधान र व्यावहारिक परिणाममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा व्यवस्थापनमा जोड दिएका थिए। उनले चिनियाँ सेना अन्य देशका सेनासँग आपसी विश्वास र सुरक्षा समन्वय विस्तार गर्न इच्छुक रहेको बताएका थिए। कृत्रिम बौद्धिकता, अन्तरिक्ष र अन्य उदीयमान प्रविधिसँग सम्बन्धित सुरक्षा चुनौती पनि सम्मेलनका प्रमुख विषय थिए।

सम्मेलनमा करिब दुई हजार प्रतिनिधि सहभागी भएका थिए। सैनिक अधिकारी, कूटनीतिज्ञ, सुरक्षाविज्ञ र अनुसन्धानकर्ताहरूको सहभागिताले फोरमलाई द्विपक्षीय भेटवार्ताका अतिरिक्त बहुपक्षीय सुरक्षा संवादको अवसर प्रदान गरेको थियो। चिनियाँ रक्षामन्त्रीले अन्तर्राष्ट्रिय विवादको समाधानमा संवाद, परामर्श र सहयोग आवश्यक रहेको धारणा प्रस्तुत गरेका थिए।

नेपाल–चीन सैनिक सम्बन्धको सन्दर्भ

नेपाल र चीनबीच सैनिक तालिम, पेशागत आदानप्रदान र संयुक्त अभ्यासका क्षेत्रमा सहकार्य हुँदै आएको छ। दुवै सेनाले सन् २०१७ देखि ‘सगरमाथा फ्रेन्डसिप’ संयुक्त सैनिक अभ्यास सञ्चालन गर्दै आएका छन्। यस अभ्यासमा प्रतिआतङ्कवाद, परिचालन तयारी र विपद प्रतिकार्यसम्बन्धी क्षमता अभिवृद्धिका विषय समेटिँदै आएका छन्।

यस पृष्ठभूमिमा प्रधान सेनापति सिग्देलको चीन भ्रमणले उच्च सैनिक नेतृत्वबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क कायम राख्ने, तालिम तथा शिक्षण संस्थाको अनुभव आदानप्रदान गर्ने र द्विपक्षीय सहकार्यका विषयमा संवाद अघि बढाउने अवसर प्रदान गरेको छ। विशेषगरी राष्ट्रिय प्रतिरक्षा विश्वविद्यालय र सैनिक एकाइहरूको निरीक्षणले भ्रमणलाई औपचारिक शिष्टाचार भेटमा मात्र सीमित नराखी पेशागत आदानप्रदानसँग पनि जोडेको छ।

भ्रमणका क्रममा कुनै नयाँ रक्षा सम्झौता, उपकरण सहायता वा संयुक्त अभ्यासको निश्चित कार्यतालिका स्वीकृत भएको विवरण भने सार्वजनिक भएको छैन। त्यसैले भ्रमणबाट तत्काल प्राप्त ठोस उपलब्धि र भविष्यमा विस्तार हुन सक्ने सहकार्यलाई पृथक रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने हुन्छ।

नेपालको सैनिक कूटनीतिमा निरन्तरता

बेइजिङ स्याङसान फोरममा नेपालको सहभागिता नयाँ होइन। नेपालका तत्कालीन रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेल सन् २०१८ मा आठौँ संस्करणमा र तत्कालीन प्रधान सेनापति प्रभुराम शर्मा सन् २०२३ मा दशौँ संस्करणमा सहभागी भएका थिए। सिग्देलको यसपटकको सहभागिताले सोही सैनिक कूटनीतिक सम्पर्कलाई निरन्तरता दिएको छ।

नेपाली सेनाले भ्रमणबाट द्विपक्षीय सम्बन्ध थप प्रगाढ हुने विश्वास व्यक्त गरेको अवस्थामा यसको दीर्घकालीन परिणाम आगामी तालिम कार्यक्रम, पेशागत आदानप्रदान, संयुक्त अभ्यास र विपद प्रतिकार्यसम्बन्धी सहकार्यमा देखिन सक्छ। चीनमा भएका उच्चस्तरीय भेटवार्ता र बहुपक्षीय सुरक्षा संवादले नेपाललाई आफ्नो सुरक्षा आवश्यकता र सैनिक अनुभव प्रस्तुत गर्ने अवसर दिएको छ।

प्रधान सेनापति सिग्देलको स्वदेश फिर्तीसँगै साताव्यापी औपचारिक भ्रमण सम्पन्न भएको छ। भ्रमणको सार्वजनिक विवरणले नेपाल र चीनबीचको सैनिक सम्पर्क, संस्थागत संवाद र प्रतिरक्षा शिक्षासम्बन्धी सहकार्यलाई प्रमुख विषयका रूपमा देखाएको छ।