रुस र घानाबीच दीर्घकालीन सहकार्य विस्तारको तयारी, व्यापारदेखि आणविक ऊर्जासम्म प्राथमिकता

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसले पश्चिम अफ्रिकी मुलुक घानासँगको सम्बन्धलाई दीर्घकालीन, समानतामा आधारित र बहुआयामिक साझेदारीका रूपमा विस्तार गर्न चाहेको जनाएको छ। घानाका लागि रुसी राजदूत आन्द्रेई ओर्दाशले सेप्टेम्बर १८ मा अफ्रिकन इनिसिएटिभलाई दिएको अन्तर्वार्तामा व्यापार, शिक्षा, कृषि, ऊर्जा, विज्ञान तथा प्रविधि र क्षेत्रीय सुरक्षालाई द्विपक्षीय सहकार्यका प्रमुख क्षेत्रका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। उनका अनुसार रुसको उद्देश्य अल्पकालीन व्यापारिक सम्झौतामा सीमित नभई घानाको राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र विकासका प्राथमिकतासँग जोडिएको स्थायी साझेदारी निर्माण गर्नु हो।

राजदूत ओर्दाशले घानाको स्वतन्त्रताको प्रारम्भिक वर्षदेखि स्थापित सम्बन्धलाई द्विपक्षीय सहकार्यको ऐतिहासिक आधारका रूपमा उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार यस वर्ष उच्चस्तरीय राजनीतिक संवादमा पनि प्रगति भएको छ। अगस्टमा घानाका विदेशमन्त्री सामुएल ओकुद्जेतो अब्लाक्वाले मस्को भ्रमण गरी रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभसँग वार्ता गरेका थिए। त्यस अवसरमा कूटनीतिक तथा सेवासम्बन्धी राहदानीवाहकका लागि पारस्परिक भिसामुक्त यात्रासम्बन्धी सम्झौता भएको थियो। व्यापार, आर्थिक, वैज्ञानिक तथा प्राविधिक सहकार्यसम्बन्धी रुस–घाना अन्तरसरकारी आयोगको अर्को बैठक यसै वर्ष मस्कोमा आयोजना हुने अपेक्षा गरिएको राजदूतले बताएका छन्।

राजदूत ओर्दाशका अनुसार रुस र घानाबीच व्यापारिक सहकार्य पनि विस्तार भइरहेको छ। सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा द्विपक्षीय व्यापार अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २.१ प्रतिशतले बढेको छ भने घानातर्फ रुसी निर्यात ११.५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। रुसले घानामा मुख्यतः पेट्रोलियम पदार्थ, मल र अन्न निर्यात गर्दै आएको छ। आगामी दिनमा कृषि यन्त्र, खाद्य प्रशोधन उपकरण तथा औद्योगिक प्रविधिको आपूर्ति विस्तार गर्ने सम्भावना रहेको उनले बताएका छन्। घानाले पनि खानीजन्य उत्पादन, कोको र शिया बटरलगायत वस्तुको रुसी बजारमा पहुँच बढाउन चासो देखाएको छ।

शिक्षालाई द्विपक्षीय सम्बन्धको दीर्घकालीन आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै राजदूतले सन् २०२६/२७ शैक्षिक वर्षका लागि घानालाई उपलब्ध गराइएका रुसी सरकारी छात्रवृत्तिको संख्या १२० बाट बढाएर २३७ पुर्‍याइएको जानकारी दिएका छन्। घाना विश्वविद्यालयमा मात्रै ५०० भन्दा बढी विद्यार्थीले रुसी भाषा अध्ययन गरिरहेको उनले बताएका छन्। सोभियत संघ र रुसमा अध्ययन गरेका हजारौँ घानाली विशेषज्ञले दुई देशबीचको सम्बन्ध विस्तारमा योगदान पुर्‍याउँदै आएको उनको भनाइ छ।

ऊर्जा सहकार्यअन्तर्गत घानाले आफ्नो पहिलो आणविक विद्युत केन्द्र निर्माणको सम्भावनाबारे रुससँग सहकार्य गर्न चासो देखाएको राजदूत ओर्दाशले बताएका छन्। उनका अनुसार रुसी सरकारी आणविक ऊर्जा निगम रोसाटोमले जनशक्ति प्रशिक्षण, आयोजना डिजाइन, निर्माण र सञ्चालनपछिको मर्मतसम्भारसम्म समेटिएको सहयोग प्रस्ताव गर्न सक्छ। यद्यपि आणविक विद्युत केन्द्र निर्माणसम्बन्धी अन्तिम निर्णय, आयोजना स्थल, लागत र कार्यान्वयन समयतालिका तय भइसकेको विवरण उनले दिएका छैनन्।

क्षेत्रीय सुरक्षाका विषयमा रुसले घानालाई पश्चिम अफ्रिकाको महत्त्वपूर्ण साझेदारका रूपमा हेरेको राजदूतले बताएका छन्। साहेल क्षेत्रमा जारी अस्थिरताका कारण आतंकवाद र अतिवाद नियन्त्रणमा सहकार्यको सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ। रुसले लाइबेरियासँगको कूटनीतिक सम्बन्धलाई पनि विस्तार गर्न चाहेको छ। त्यसका लागि राजधानी मोनरोभियामा पूर्ण क्षमताको रुसी कूटनीतिक नियोग स्थापना गर्ने विषयमा काम भइरहेको उनले जानकारी दिएका छन्।

तेस्रो रुस–अफ्रिका शिखर सम्मेलनलाई द्विपक्षीय तथा महादेशीय सहकार्य विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गर्दै राजदूत ओर्दाशले घानाका राष्ट्रपति जोन ड्रामानी महामाको सहभागितालाई महत्त्वपूर्ण हुने बताएका छन्। व्यापार, लगानी, सुरक्षा, शिक्षा र संस्थागत सहकार्यका आगामी प्राथमिकतामा रुस र अफ्रिकी देशहरूबीच संवाद अघि बढिरहेको उनको भनाइ छ।

सन् २०२७ मा अफ्रिकी संघमा घानाको नेतृत्वदायी भूमिकाको सन्दर्भमा राजदूत ओर्दाशले विश्वव्यापी शासन प्रणालीमा सुधार, अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूमा विकासशील मुलुकको प्रतिनिधित्व र अफ्रिकाको क्षेत्रीय सुरक्षाजस्ता विषयमा सहकार्यको सम्भावना औँल्याएका छन्। राष्ट्रपति महामाले औपनिवेशिक शासन र दास व्यापारका ऐतिहासिक अन्यायको क्षतिपूर्तिलाई आफ्नो कार्यसूचीमा महत्त्व दिने बताएका छन्। रुसले यी विषयमा घानासँग संवाद र सहकार्य अघि बढाउन तयार रहेको राजदूतले स्पष्ट पारेका छन्।