सूचनामा विश्वव्यापी पहुँचको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस आज
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
सूचनामा विश्वव्यापी पहुँचको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस आज नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ। हरेक वर्ष सेप्टेम्बर २८ मा मनाइने यस दिवसले सार्वजनिक सूचनामा नागरिकको पहुँच र सरकारी निकायको जवाफदेहिता बढाउने आवश्यकतामा जोड दिन्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् २०१९ मा यस दिवसलाई मान्यता दिएको थियो। राष्ट्रिय सूचना आयोगका अनुसार सूचनाको हकबारे जनचेतना फैलाउन र सार्वजनिक निकायबाट सूचना प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउन नेपालमा पनि कार्यक्रम आयोजना गरिँदै छन्।
नेपालको संविधानको धारा २७ ले नागरिकलाई आफ्नो वा सार्वजनिक सरोकारको विषयमा सूचना माग्ने र पाउने हक दिएको छ। सूचनाको हकसम्बन्धी ऐन, २०६४ र नियमावली, २०६५ ले त्यसको कार्यान्वयनका लागि कानुनी आधार प्रदान गरेका छन्। तर ग्रामीण क्षेत्र, सीमान्तकृत समुदाय र सूचना प्रविधिको पहुँच कम भएका नागरिकसम्म यो अधिकारको जानकारी र व्यवहारिक पहुँच पुर्याउन अझै चुनौती रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।
सूचनाको हकका लागि राष्ट्रिय महासंघका अध्यक्ष उमीद बागचन्दले तीनै तहका सरकारले सूचनाको हकलाई नीति, कार्यक्रम र बजेटमा पर्याप्त प्राथमिकता नदिएको बताएका छन्। नेपाल पत्रकार महासंघका पूर्वअध्यक्ष तारानाथ दाहालले राष्ट्रिय सूचना आयोगमा शीघ्र पदाधिकारी नियुक्त गर्नुपर्नेमा पनि ध्यानाकर्षण गराएका छन्।
दिवसका अवसरमा उठ्ने मुख्य प्रश्न सूचना माग्न पाइन्छ कि पाइँदैन भन्नेमा मात्र सीमित छैन। सार्वजनिक निकायले नागरिकलाई चाहिने सूचना समयमै, सहज रूपमा र आफैँ प्रकाशित गर्छन् कि गर्दैनन् भन्ने विषय यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनको आधार हो।
