दसैं छुट्यो, तिहारमा पनि घर फर्किने अनिश्चितता

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

साउदी अरबका विमानस्थलमा सुरक्षा जोखिम बढेपछि उडान रद्द हुँदा घर फर्कने तयारीमा रहेका नेपाली श्रमिक अलपत्र परेका छन्। दसैंमा नेपाल आउन नपाएका उनीहरूलाई तिहारसम्म पनि घर पुग्न नसकिने चिन्ताले सताएको छ। उडान रद्द हुँदा बिदा सकिन लागेको र साउदी छाड्न आवश्यक अनुमतिपत्रको म्याद गुज्रिन सक्ने जोखिमले श्रमिकको अन्योल थप बढाएको छ।

खोटाङका राजेश राई तीन वर्षपछि दसैं मनाउन नेपाल आउने तयारीमा थिए। कम्पनीबाट एक महिनाको बिदा र ‘एक्जिट–रि–एन्ट्री’ भिसा लिएर उनले रियाद–सारजाह हुँदै काठमाडौं आउने टिकट काटेका थिए। उडानको अघिल्लो दिन रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा हुथी आक्रमण भएपछि विमानस्थल बन्द भयो। उक्त आक्रमणमा १३ जनाको मृत्यु र तीन सयभन्दा बढी घाइते भएको समाचार सार्वजनिक भएको थियो।

जेद्दाबाट उडान भइरहेको खबर पाएपछि राई १३ घण्टा बस चढेर करिब एक हजार किलोमिटर टाढा पुगे। बसभाडामै सात हजार रुपैयाँ खर्चिए पनि त्यहाँबाट उडान हुन सकेन। अहिले उनी साथीको कोठामा बसिरहेका छन्। बिदा सकिन लागे पनि स्वदेश फर्कन नपाएको उनले बताएका छन्।

राईजस्तै समस्या भोग्ने श्रमिक धेरै छन्। साउदी अरबका विमानस्थलबाट अक्टोबर ८ देखि २५ सम्म निर्धारित उडानमध्ये करिब ४५ प्रतिशत रद्द भएका थिए। रियादमा उडान रद्द हुने दर करिब ८६ प्रतिशत पुगेको र दमाममा ४२ प्रतिशत रहेको उड्डयन तथ्यांक उद्धृत गर्दै समाचार सार्वजनिक भएको छ। नेपालसँगका १८ वटा सिधा उडान रद्द भइसकेका छन्। काठमाडौं–दमाम–काठमाडौं मार्गमा नेपाल वायुसेवा निगम र हिमालय एयरलाइन्सका उडान अक्टोबर ११ देखि प्रभावित छन्।

साउदीमा कार्यरत नेपाली श्रमिकले वैकल्पिक टिकट पाउन कठिन भएको बताएका छन्। उडान रद्द भएपछि रकम फिर्ता वा अर्को उडानमा सार्ने विकल्प स्पष्ट नपाएको उनीहरूको गुनासो छ। कनेक्टिङ उडानका टिकट दुर्लभ र महँगो हुँदा एकतर्फी यात्राका लागि एक लाख रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्ने अवस्था आएको श्रमिकहरूले बताएका छन्।

रियादस्थित नेपाली दूतावासले घर फर्कन नसकेका श्रमिकलाई खाने र बस्ने व्यवस्था मिलाइदिन रोजगारदातालाई आग्रह गरेको छ। घर फर्कनेहरूबारे विवरण संकलन भइसकेको छैन, तर कुन विमानस्थल वा मार्गबाट यात्रा गर्न सकिन्छ भन्नेबारे सोधपुछ बढेको साउदीका लागि नेपाली श्रम काउन्सिलर कविराज उप्रेतीले बताएका छन्। दूतावास र जेद्दास्थित नेपाली कन्सुलेट जनरलले नेपाली समुदायसँग सम्पर्क राखेर सहजीकरण गरिरहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।

दमाममा कार्यरत केही श्रमिकले बहराइन, कतार वा कुवेत हुँदै नेपाल फर्कने व्यवस्था मिलाउन सरकारसँग आग्रह गरेका छन्। दमामबाट बहराइन सडकमार्गबाट पुग्न सकिने भएकाले त्यहाँसम्म बसको व्यवस्था र बहराइनबाट नेपालका लागि उडान मिलाउनुपर्ने उनीहरूको माग छ। तर साउदीबाट स्थलमार्ग हुँदै बाहिरिन भिसा र सीमा प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी नहुँदा धेरै श्रमिकले त्यसलाई सहज विकल्प मान्न सकेका छैनन्।

नजरानमा कार्यरत नेपालीलाई पनि उडान अवरोधले असर गरेको छ। यमन सीमाक्षेत्रनजिकको विमानस्थल बन्द हुँदा दमाम पुग्न लामो दूरी सडकमार्गबाट यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था छ। केही श्रमिकको टिकट पटक–पटक रद्द भएको छ भने साउदी छाड्न आवश्यक अनुमतिपत्रको म्याद सकिन लागेकाले पुनः प्रक्रिया र खर्चको चिन्ता थपिएको छ।

नेपाल वायुसेवा निगमले यात्रुको सुरक्षा कारण देखाउँदै दमाम उडान स्थगित गरेको जनाएको छ। निगमका अनुसार यात्रुले टिकटको मिति शुल्कबिना परिवर्तन गर्न वा पूरा रकम फिर्ता लिन सक्छन्। हिमालय एयरलाइन्सले पनि उडान पुनः सुरु हुने मэрг सुरक्षा अवस्थामाथि निर्भर रहने जनाएको छ.

साउदीमा झन्डै चार लाख नेपाली कार्यरत छन्। उडान अवरोध लम्बिँदा श्रमिकको चाडपर्व, रोजगारी र भिसासम्बन्धी दायित्वमा असर पर्न सक्ने भएकाले दूतावास, विमान कम्पनी र सम्बन्धित सरकारी निकायले सूचना तथा सहजीकरणलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने माग बढेको छ।