देश बदल्ने होइन, भेष बदल्ने प्रचण्ड !

# लक्की चन्द

नेपालको पछिल्ला दुई दशकको राजनीतिक यात्रामा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ केन्द्रमा रहँदै आएका छन्। २०६३ सालमा माओवादी जनयुद्धको रक्तरञ्जित अध्याय अन्त्य गरी उनी शान्तिपूर्ण राजनीतिमा प्रवेश गरे, धेरै नेपालीले सोचे कि अब देश स्थायित्व, सुशासन र समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्नेछ। तर आज, दुई दशकपछि पनि नेपाल फेरि अस्थिरताको गर्तमा छ, र यसको प्रमुख कारणका रूपमा प्रचण्ड स्वयं उभिएका छन्।

प्रचण्डले आफ्नो क्रान्तिको वैचारिक जग चीनका महान नेता अध्यक्ष माओ त्सेतुङका नाममा बाँधेका थिए। माओको सिद्धान्त, चीनको कम्युनिस्ट आदर्श र जनसेवाको दर्शनलाई उनले नेपालको माटोमा रूपान्तरण गर्ने दाबी गरे। तर वास्तवमा, उनले माओको नामलाई प्रयोग गरेर जनतालाई झुक्याए, क्रान्तिको आवरणमा स्वार्थको व्यापार गरे, र चीनको मित्रतालाई समेत बदनाम पारे। माओको दर्शन “जनताको शक्ति नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो” भन्नेमा आधारित थियो, तर प्रचण्डको व्यवहार “सत्ताको शक्ति नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो” भन्नेमा सीमित रह्यो।

जनयुद्धका क्रममा उनले जनतालाई समाजवादी सपना देखाए, विदेशी हस्तक्षेपविरुद्ध उठ्ने आह्वान गरे। तर शान्तिप्रक्रियामा आएपछि उनले त्यही जनताको रगत बेचेर सत्ताको कुर्सी किन्ने काम गरे। माओवादी आन्दोलन जनताको हितका लागि होइन, उनको व्यक्तिगत सत्तालिप्साको भरमा सीमित भयो। चीनको नाममा जनतालाई उठाएर, भारत र पश्चिमी प्रभावका बीच देशलाई झुक्याउने खेल उनले खेले। कम्युनिस्टको नाममा राष्ट्रको मेरुदण्ड नै कमजोर बनाउने यो षड्यन्त्र अब स्पष्ट भइसकेको छ।

माओले भनेका थिए, “सत्ता बाहेक अरू सबै भ्रम हुन्।” प्रचण्डले यो वाक्यलाई सिद्धान्त होइन, स्वार्थको नारा बनाएका छन्। सत्तामा रहनका लागि उनले हरेक विचार, सिद्धान्त र संगठन बेच्न सके। जसरी पिपलको पात हावा अनुसार हल्लिन्छ, उनी पनि सत्ताको हावासँगै घुमिरहेका छन्। देशले दिशा खोजिरहेको बेला उनी कुर्सी खोजिरहेका छन्। यसले जनताको विश्वास गुमाएको छ, र राष्ट्रलाई निरन्तर अन्धकारतिर धकेलेको छ।

उनका समर्थकहरूले यसलाई ‘लचकता’ भन्छन्, तर देशभक्तहरूले यसलाई अवसरवाद र गद्दारी ठान्छन्। सिद्धान्तभन्दा पद ठूलो हुनेबित्तिकै नेता होइन, व्यापारी जन्मिन्छ र प्रचण्ड त्यसैका प्रतीक बनेका छन्। जनताको बलिदानमाथि बनेको आन्दोलन अब परिवार र चाटुकारहरूको साम्राज्यमा रूपान्तरण भइसकेको छ।

नेपालका हरेक सत्तासमीकरणमा प्रचण्डको उपस्थिति रहिरह्यो। कहिले चीनमैत्रीको मुखौटा लगाएर भारतसँग सम्झौता गर्ने, कहिले भारतविरोधी नारा दिएर अमेरिकाको निकटता खोज्ने, यस्तो भ्रमको राजनीति अब जनताले चिन्दै छन्। प्रचण्डको विदेशी मित्रता सधैं स्वार्थको अनुपातमा मापन हुन्छ, सिद्धान्तको स्थायित्वमा होइन। यही कारण, आज न चीनसँगको विश्वास बाँकी छ, न भारतसँगको भरोसा, न अमेरिकासँगको स्पष्टता।

राजनीतिक चिन्तक म्याकियावेलीले भनेका थिए, “सत्ता लिन अस्थिरता उपयोगी हुन सक्छ, तर सत्तालाई टिकाउन स्थायित्व अपरिहार्य हुन्छ।” प्रचण्डले अस्थिरता सिके, तर स्थायित्वको मूल्य कहिल्यै बुझेनन्। त्यसैले देशमा स्थायित्व होइन, निरन्तर असुरक्षा र असन्तुलन मात्रै देखिन्छ।

दक्षिण एशियाका इमरान खान, राजपाक्षे र हसिनाजस्ता नेताहरूले पनि राष्ट्रवादको आवरणमा स्वार्थी सत्ता–व्यापार खेले। प्रचण्ड त्यही कथाको नेपाली संस्करण बने। उनले चीनको क्रान्तिकारी नाम र माओको आदर्शलाई आफ्नो व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाको सीढी बनाए। देशको आत्मसम्मान र जनताको रगतलाई सत्ताको सौदाबजारमा बेच्ने यो प्रवृत्तिले नेपालमा कम्युनिस्ट विचार नै कलंकित बनाएको छ।

अहिले उनले फेरि पनि १० वटा साना दलहरूसँग मिलेर ‘नेकपा’ नाममा नयाँ एकता घोषणा गरेका छन्। उनले गर्वका साथ भने, “अब यो देशको एक नम्बर पार्टी भयो।” तर जनताले अब जानिसकेका छन् नाम फेरेर इतिहास मेटिँदैन। जनताले माओवादीको नाममा बाँचेको पीडा र धोका भुल्ने छैनन्। प्रचण्डले फेरि नयाँ नाम र भेषमा चुनावी मैदानमा उत्रिए पनि जनताको आँखामा उनी अब ठग, गद्दार र स्वार्थी पात्रका रूपमा अंकित भइसकेका छन्।

७३ वर्षको उमेरमा पनि उनी सत्ताको लोभ त्याग्न तयार छैनन्। नयाँ पुस्तालाई स्थान दिनुको साटो उनी अझै पनि आफ्नो परिवार र वफादारहरूलाई अघि सारिरहेका छन्। माओवादी आन्दोलन अब आदर्शको आन्दोलन होइन, प्रचण्ड परिवारको निजी कम्पनी बनेको छ।

सामुअल हन्टिङ्टनले भनेका थिए, “क्रान्तिकारीहरू संस्थागत राजनीतिज्ञ बन्न सक्दैनन्, किनकि उनीहरू सधैं उथलपुथलबाट शक्ति लिन्छन्।” यही वाक्य प्रचण्डमाथि जस्ताको तस्तै लागू हुन्छ। उनले उथलपुथलबाट सत्ता लिएका छन्, र स्थायित्वबाट डराउँछन्।

नेपालजस्तो संवेदनशील राष्ट्रमा यस्तो अस्थिर नेतृत्वले देशलाई विदेशी स्वार्थको खेलमैदान बनाएको छ। चीनसँगको ऐतिहासिक मित्रतालाई उनले व्यक्तिगत स्वार्थमा बाँधेर बदनाम पारे। माओवादी नामको आवरणमा उनले चीनको आदर्शलाई ढाल बनाइ जनतालाई ठगे। यस्तो राजनीतिक दोहोरापनले नेपालमा चीनमैत्री विचारप्रति पनि भ्रम फैलाउने काम गरेको छ।

अब प्रचण्डको अघि दुई बाटा मात्र बाँकी छन् पहिलो, सत्ताको मोह त्यागेर जनताको क्षमायाचना गर्दै राष्ट्रको हितमा अवकाश लिनु; दोस्रो, फेरि नयाँ भेषमा जनतालाई झुक्याउन खोज्नु। उनी दोस्रो बाटाे रोज्नेछन् भन्ने सबैलाई थाहा छ, तर त्यो बाटोले उनलाई जनताको हृदयसम्म कहिल्यै पुर्‍याउने छैन।

नेपालको माटोले अब ठग होइन, त्यागी खोजिरहेको छ। देशलाई जनताको रगत बेच्ने होइन, जनताको भविष्य निर्माण गर्ने नेता चाहिएको छ। प्रचण्डले चीनको नाम र माओवादी विचार बेचेर सत्ताको व्यापार गरे, तर जनताको आत्मा बेच्न सकेनन्। अब समय आएको छ, जनताको चेतनाले ठगी र गद्दारीको अन्त्य गरेर देशभक्त नेतृत्वको नयाँ युग सुरु गरोस्।