सिंगापुरमा घरेलु हिंसा: चिन्ताजनक बढ्दो प्रवृत्ति र जटिल वास्तविकता

# पासाङ ल्हामु

सिंगापुरको समाजिक तथा परिवार विकास मन्त्रालयले बुधबार जारी गरेको २०२५ को घरेलु हिंसा प्रवृत्ति विवरणले देशभित्र घरेलु हिंसाका केशहरूमा चिन्ताजनक वृद्धि भएको देखाएको छ। तथ्याङ्कले एक स्पष्ट तर जटिल तस्बिर प्रस्तुत गर्दछ: बालबालिका तथा जीवनसाथी हिंसा नाटकीय रूपमा बढेको छ भने वृद्धजनको हिंसा र आत्म-उपेक्षाका उच्च-जोखिम केसहरू घटेका छन्। यसले सामाजिक सुरक्षा जालको असमान प्रभावकारिता, महामारी पश्चातका दीर्घकालीन प्रभाव, र समस्याको बहुआयामिक प्रकृतिलाई उजागर गर्दछ।

मन्त्रालयले तीन वर्ष (२०२१-२०२३) को तुलनात्मक आँकडा सार्वजनिक गरेको छ। मुख्य निष्कर्षहरू यसप्रकार छन्:

· बालबालिकामा हिंसा भयावह रूपमा बढेको: कम-देखि मध्यम-जोखिमको श्रेणीमा नयाँ बाल हिंसाका केसहरू २०२३ को २,७८७ बाट २०२४ मा ३,२९२ पुगेका छन् (१८% ले बढी)। उच्च-जोखिमको श्रेणीमा पनि २,०११ बाट बढेर २,३०३ भएका छन् (१५% ले बढी)। दुवै श्रेणीमा ७ देखि १२ वर्ष उमेर समूहका बालबालिका सबैभन्दा धेरै प्रभावित भएका छन्, जसले प्राथमिक विद्यालय स्तरका बच्चाहरूको लागि विशेष संरक्षण र मनोसामाजिक समर्थनको तात्कालिक आवश्यकतालाई इङ्गित गर्दछ।
· जीवनसाथी हिंसा निरन्तर बढिरहेको: नयाँ पति-पत्नी हिंसाका केसहरू २०२३ को २,००८ बाट २०२४ मा २,१३६ पुगेका छन्, जसले २०२१ देखिको बढ्दो प्रवृत्तिलाई कायम राखेको छ। यो घरेलु तनाव, आर्थिक दबाव, र पारिवारिक एकताको बदलिदो गतिशीलताको दीर्घकालीन प्रभाव हो।
· वृद्धजन हिंसा र आत्म-उपेक्षामा गिरावट: यसको विपरीत, मन्त्रालयको संरक्षात्मक सेवा (Protective Service) द्वारा हेरविचार गरिने उच्च-जोखिमका केसहरूमा, वृद्ध कमजोर वयस्कको हिंसाका नयाँ केसहरू लगभग १०% ले घटेका छन् भने ‘कमजोर वयस्कको आत्म-उपेक्षा’ (Self-Neglect) का नयाँ केसहरूमा ५०% को ठूलो गिरावट आएको छ। यसले वृद्धजनका लागि लक्षित सामाजिक सेवा, हेरचाहकर्ता समर्थन कार्यक्रम, र कानुनी हस्तक्षेपको प्रभावकारितालाई देखाउँछ।

तथ्याङ्कले देखाएका प्रवृत्तिहरू केही जटिल सामाजिक-आर्थिक र संस्थागत कारकहरूबाट प्रेरित छन्:

महामारीको दीर्घकालीन छाया: COVID-19 महामारीले सिर्जना गरेको आर्थिक अनिश्चितता, काम गर्ने तरिकामा परिवर्तन, र दीर्घकालीन सामाजिक अलगावले घरेलु तनावलाई बढाएको हुन सक्छ। यी प्रभावहरू विशेष गरी स्कूल जाने बच्चाहरू भएका परिवारमा देखापरेका छन्, जहाँ शैक्षिक अनिश्चितता र बालवार्ताको हेरचाहको दबाव संयुक्त भएर हिंसाको जोखिम बढाउँछ।

सूचना दिने संस्कृति र सचेतनामा वृद्धि: केसहरूको संख्यामा वृद्धिले वास्तविक हिंसा नै बढेको देखाउँछ, तर यसले सार्वजनिक जागरूकता बढेको, सूचना दिने प्रक्रिया सजिलो भएको, र पीडितहरूले सेवा खोज्न बढी इच्छुक भएको पनि देखाउन सक्छ। यो एक सकारात्मक विकास हो कि समस्यालाई छोपिने सट्टा सामाजिक सेवा प्रणालीसम्म पुग्ने प्रवृत्ति बढी रहेको छ।

जनसांख्यिकीय र आर्थिक दबाव: सिंगापुरको उच्च जीवनयापन खर्च, आवासीय सानो इलाका (जसले तनाव बढाउँछ), र दुई आम्दानी भएका परिवारहरूमा कामको दबावले पारिवारिक सम्बन्धमा तनाव थपेको हुन सक्छ। ७-१२ वर्षका बच्चाहरू प्रायः शैक्षिक दबाव (PSLE परीक्षाको तयारी) र सामाजिक विकासको कठिन चरणबाट गुजिरहेका हुन्छन्, जसले उनीहरूलाई विशेष रूपमा संवेदनशील बनाउँछ।

सेवा पहुँच र संसाधनको असमानता: कम-देखि मध्यम-जोखिमका केसहरूको बढीले सामुदायिक एजेन्सीहरूमाथि बढ्दो बोझलाई संकेत गर्दछ, जसले उनीहरूको क्षमता निरन्तर चुनौती दिइरहेको छ। वृद्धजन सम्बन्धी केसहरू घटेकोले सरकारी संरक्षात्मक सेवाले उच्च-जोखिमका पीडितहरूप्रति लक्षित हस्तक्षेप गर्न सफल भएको देखाउँछ। यसले सामुदायिक स्तरमा र सरकारी स्तरमा सेवा प्रदान गर्ने क्षमताबीचको फरक र संसाधन आवंटनको प्रभावकारितालाई देखाउँछ।

यस बढ्दो समस्या सामु निम्न कदमहरू अपरिहार्य छन्:

· बाल-केन्द्रित हस्तक्षेपलाई प्राथमिकता: ७-१२ वर्षका बालबालिकाको लागि विद्यालय-आधारित मनोसामाजिक समर्थन, जागरूकता कार्यक्रम, र घर-विद्यालय सहयोग मजबूत गर्नुपर्छ। मानसिक स्वास्थ्य सेवालाई शिक्षा प्रणालीमा एकीकृत गर्नुपर्छ।
· प्रारम्भिक पहिचान र रोकथाममा लगानी: घरेलु हिंसा प्रतिक्रियामूलक (reactive) सट्टा रोकथाममूलक (preventive) हुनुपर्छ। प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा, बाल-हेरचाह केन्द्र, र समुदायका नेताहरूलाई हिंसाको चिनो पहिचान गर्ने र हस्तक्षेप गर्ने प्रशिक्षण दिनुपर्छ।
· सामुदायिक एजेन्सीहरूलाई सशक्तिकरण: बढ्दो केसहरूको बोझ सहन सक्ने क्षमता निर्माण गर्न सामुदायिक संस्थाहरूलाई थप वित्तीय, मानवीय, र विशेषज्ञ सहयोग दिनुपर्छ।
· पुरुषहरूलाई समावेश गर्ने: जीवनसाथी हिंसा रोकथाम कार्यक्रममा पुरुषहरूलाई सकारात्मक पुरुषत्व, भावनात्मक व्यवस्थापन, र गैर-हिंसात्मक संघर्ष समाधानको शिक्षामा समावेश गर्नुपर्छ।
· अनुसन्धान र डाटा विश्लेषणलाई अगाडि बढाउने: हिंसाको कारक, विशेष गरी विशिष्ट उमेर समूह (७-१२ वर्ष) मा केन्द्रित गरी, गहिरो अनुसन्धान गर्नुपर्छ। यसबाट नीति निर्माण र सेवा डिजाइनलाई मार्गदर्शन गर्न सकिन्छ।

सिंगापुरको घरेलु हिंसाको तथ्याङ्कले दुईवटा कथा सुनाउँछ: एकतर्फ, वृद्धजन संरक्षणमा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ; अर्कोतर्फ, बालबालिका र महिलाहरू विरुद्धको हिंसा भयावह रूपमा बढिरहेको छ। यसले समाजको रूपरेखामा नै गहिरो चुनौती रहेको संकेत गर्दछ। संख्याहरू केवल तथ्याङ्क मात्र होइनन्, तर धेरै बच्चाहरू र परिवारहरूको पीडा हो। सिंगापुरले आफ्नो कुशल प्रशासन र सम्पन्न अर्थतन्त्रबाट प्राप्त संसाधनहरू प्रयोग गरेर यस जटिल सामाजिक समस्याको मुकाबिला गर्न सक्छ, तर यसको लागि साहसिक नीतिगत परिवर्तन, ठोस संसाधन आवंटन, र सम्पूर्ण समुदायको सामूहिक चेतना र संकल्प आवश्यक छ।