नेकपा एमाले ११औँ महाधिवेशन: नेतृत्व निरन्तरता र केपी ओलीको अपरिहार्यता

# प्रेम सागर पाैडेल

नेकपा एमालेको ११औँ महाधिवेशनले पार्टीको भावी दिशा मात्र होइन, नेपालको समग्र राजनीतिक स्थिरता र विकास–पथ समेत निर्धारण गर्ने निर्णायक मोड सिर्जना गरेको छ। बन्दसत्र सुरु हुँदै गर्दा अध्यक्ष पदमा केपी शर्मा ओली र ईश्वर पोखरेलबीच प्रतिस्पर्धा हुने चर्चा छ। संगठनभित्रका तथ्यांक र मनोविज्ञानले केपी ओलीको पक्षमा करिब ८० प्रतिशत र पोखरेलको पक्षमा करिब २० प्रतिशत समर्थन रहेको संकेत गर्छ। यो मात्र संख्याको खेल होइन; यो नेतृत्व–दृष्टि, राजनीतिक पूँजी, राष्ट्रिय एजेन्डा र अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयताको बहुआयामिक प्रश्न हो। यस पृष्ठभूमिमा केपी ओली पुनः अध्यक्ष हुनैपर्छ भन्ने निष्कर्ष किन अपरिहार्य छ? त्यसको विश्लेषण यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

पहिलो, संगठनात्मक निरन्तरता र अनुशासन। एमाले जस्तो राष्ट्रव्यापी, क्याडर–आधारित र ऐतिहासिक दललाई नेतृत्व परिवर्तनले होइन, नेतृत्व निरन्तरताले बलियो बनाउँछ। ओली नेतृत्वमा पार्टीले पछिल्ला वर्षहरूमा सांगठनिक पुनर्संरचना, सदस्यता अद्यावधिक, स्थानीय तहदेखि केन्द्रीय तहसम्म अनुशासन कायम गर्ने प्रयास र विचार–रेखाको स्पष्टता हासिल गरेको छ। मतभेद स्वाभाविक भए पनि संकटका बेला निर्णय लिन सक्ने दृढ नेतृत्वले संगठनलाई जोगाउँछ। ओलीले विगतमा देखाएको निर्णायकता कहिलेकाहीँ कठोर देखिए पनि दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि उपयोगी सावित भएको छ।

दोस्रो, राजनीतिक स्पष्टता र वैचारिक धार। एमालेको मूल वैचारिक पहिचान राष्ट्रवादी समाजवाद, समावेशी लोकतन्त्र र विकासमुखी राज्यलाई व्यवहारमा उतार्ने राजनीतिक स्पष्टता ओलीसँग छ। वैचारिक अस्पष्टता भएका क्षणहरूमा पनि ओलीले पार्टीलाई केन्द्रीय धुरीमा राख्ने प्रयास गरे। वैचारिक निरन्तरता बिना पार्टी अवसरवादतर्फ चिप्लिने जोखिम हुन्छ। ८० प्रतिशत समर्थनको संकेत यही विश्वासको परिणाम हो कि ओली नेतृत्वमा एमाले आफ्नो मूल पहिचानबाट विचलित हुँदैन।

तेस्रो, राष्ट्रिय हितमा दृढता। नेपालजस्तो भू–राजनीतिक रूपमा संवेदनशील देशमा नेतृत्वको राष्ट्रिय दृष्टि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। ओलीले राष्ट्रिय स्वाधीनता, सीमासुरक्षा, र निर्णय–स्वतन्त्रताको प्रश्नमा स्पष्ट र साहसी अडान लिएका छन्। कठिन अन्तर्राष्ट्रिय दबाबका बीच पनि राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने क्षमता ओली नेतृत्वको विशिष्टता हो। यसले देशभित्र मात्र होइन, बाहिर पनि नेपालको आवाज स्पष्ट बनाएको छ।

चौथो, विकास–एजेन्डामा परिणाममुखी दृष्टि। पूर्वाधार, ऊर्जा, कनेक्टिभिटी, सामाजिक सुरक्षा र डिजिटल प्रशासन जस्ता क्षेत्रमा ओली नेतृत्वकालमा गति देखिएको तथ्य अस्वीकार गर्न सकिँदैन। आलोचना भए पनि विकासको ‘डेलिभरी’ राजनीति सुदृढ गर्ने तत्व हो। पार्टी अध्यक्षका रूपमा ओली पुनः निर्वाचित हुँदा यी एजेन्डाहरू संस्थागत हुन्छन् र कार्यान्वयनमा निरन्तरता आउँछ।

पाँचौँ, संकट व्यवस्थापन क्षमता। राजनीतिक संकट, गठबन्धनको दबाब, आन्तरिक विवाद यी सबैलाई व्यवस्थापन गर्ने अनुभव ओलीसँग छ। संकटको घडीमा निर्णय टार्ने होइन, निर्णय लिने नेतृत्व चाहिन्छ। पोखरेलजस्ता अनुभवी नेताको योगदान सम्मानयोग्य भए पनि वर्तमान चरणमा पार्टीलाई एकत्रित राख्ने, बाह्य चुनौती सामना गर्ने र स्पष्ट निर्णय दिने भूमिकामा ओली अग्रणी देखिन्छन्।

छैटौँ, जनसमर्थन र निर्वाचन–क्षमता। लोकतान्त्रिक राजनीतिमा अन्ततः जनादेश निर्णायक हुन्छ। ओलीको राजनीतिक ब्रान्ड, भाषिक स्पष्टता र जनसम्पर्क क्षमता निर्वाचनमा पार्टीलाई प्रतिस्पर्धी बनाउने कारक हुन्। अध्यक्षमा ओलीको निरन्तरताले कार्यकर्तामा आत्मविश्वास बढाउँछ र मतदातासम्म स्पष्ट सन्देश पुग्छ एमाले स्थिर, निर्णायक र विकासमुखी छ।

सातौँ, अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयता। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेताको निरन्तरता र स्पष्ट नीति–रेखा विश्वसनीयताको आधार बन्छ। ओलीले बहुपक्षीय सम्बन्ध सन्तुलनमा राख्ने, छिमेकीहरूसँग समानताको आधारमा संवाद गर्ने र राष्ट्रिय हितमा अडिग रहने संकेत दिएका छन्। अध्यक्षको रूपमा उनको पुनर्निर्वाचनले बाह्य साझेदारलाई पनि नीतिगत निरन्तरताको भरोसा दिन्छ।

आठौँ, आन्तरिक लोकतन्त्र र उत्तराधिकारी तयारी। ओली नेतृत्वलाई प्रायः व्यक्तिकेन्द्रित भनेर आलोचना गरिन्छ। तर नेतृत्व निरन्तरता र आन्तरिक लोकतन्त्र विरोधाभाषी होइनन्। अध्यक्षमा ओली रहँदा संस्थागत प्रक्रिया मार्फत युवा नेतृत्व उकास्ने, कार्यसम्पादन–आधारित मूल्याङ्कन गर्ने र उत्तराधिकारी तयारीलाई क्रमिक बनाउने अवसर मिल्छ। आकस्मिक परिवर्तनभन्दा योजनाबद्ध संक्रमण पार्टीका लागि सुरक्षित हुन्छ।

नवौँ, ८०–२० समर्थनको राजनीतिक अर्थ। यो अनुपात केवल संख्या होइन; यो मनोवैज्ञानिक सहमतिको संकेत हो। बहुमतको भावना विरुद्ध गएर नेतृत्व परिवर्तन गर्दा विभाजनको जोखिम बढ्छ। पार्टी एकताका लागि पनि बहुमतले चाहेको नेतृत्वलाई मान्यता दिनु विवेकपूर्ण हुन्छ। ओलीको जीतले पराजित पक्षलाई पनि समेट्ने अवसर दिन्छ, समावेशी नेतृत्व अभ्यास मार्फत।

दसौँ, देशका लागि लाभ। स्थिर पार्टी नेतृत्व = स्थिर सरकारको सम्भावना। स्थिरता बिना विकास सम्भव हुँदैन। ओली अध्यक्ष रहँदा एमालेको नीति–रेखा स्पष्ट रहन्छ, सरकार गठन वा प्रतिपक्ष भूमिकामा पनि राष्ट्रिय एजेन्डा अग्रसर हुन्छ। यसले अर्थतन्त्र, कूटनीति र सामाजिक समन्वयमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।

निष्कर्षतः, ११औँ महाधिवेशन केवल अध्यक्ष चयन होइन; यो पार्टी र देशको आगामी यात्राको दिशानिर्देशन हो। उपलब्ध समर्थन, नेतृत्व अनुभव, वैचारिक स्पष्टता, राष्ट्रिय दृढता र अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयताको समग्र मूल्याङ्कन गर्दा केपी शर्मा ओली पुनः अध्यक्ष हुनैपर्छ भन्ने निष्कर्ष स्वाभाविक छ। उनको जीतले एमालेभित्र एकता, नीतिगत निरन्तरता र कार्यान्वयन क्षमता बलियो बनाउँछ; र देशका लागि स्थिरता, विकास र स्वाधीन निर्णय–क्षमता सुदृढ गर्छ। यही कारण, यो महाधिवेशनमा ओलीको पुनर्निर्वाचन केवल पार्टीको चाहना होइन, समयको माग हो।

लेखक: प्रेम सागर पौडेल नेपालका वरिष्ठ पत्रकार र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विश्लेषक हुनुहुन्छ। उहाँले नेपाल-चीन सम्बन्ध, हिमालय क्षेत्रको भू-राजनीति, र एसियाली सुरक्षा मुद्दाहरूमा गहन अध्ययन गर्नुभएको छ।