अमेरिकाभर ‘नो किङ्स’ आन्दोलनको तेस्रो लहर: इरान युद्धदेखि अध्यागमन नीतिविरुद्ध ९० लाखको सडक प्रदर्शन

वासिङ्टन डीसी — अमेरिकी प्रशासनको इरानमा सैन्य हस्तक्षेप, विवादास्पद अध्यागमन कार्यान्वयन र अत्यधिक कार्यकारी शक्तिविरुद्ध शनिबार मुलुकभर ‘नो किङ्स’ (कुनै राजा छैन) र्यालीको तेस्रो लहरमा लाखौं अमेरिकी नागरिकहरू सडकमा उत्रिएका छन्। देशभर तीन हजार एक सयभन्दा बढी प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका थिए। वासिङ्टन डीसी, न्युयोर्क, बोस्टन, लस एन्जलस र सान फ्रान्सिस्कोजस्ता प्रमुख सहरहरू यसको केन्द्र बने।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार प्रदर्शनमा करिब ९० लाख मानिसको सहभागिता रहेको अनुमान गरिएको छ, जुन रेकर्ड गरिएको एकल-दिनको सबैभन्दा ठूलो विरोध प्रदर्शन हो। ‘नो किङ्स’ आयोजकहरूका अनुसार यसअघि जुन २०२५ मा भएको पहिलो चरणको र्यालीमा ५० लाखभन्दा बढी र अक्टोबर २०२५ मा भएको दोस्रो चरणमा ७० लाखभन्दा बढी सहभागी भएका थिए।

शनिबारको प्रमुख र्याली सेन्ट पलस्थित मिनेसोटा राज्य क्यापिटलमा आयोजना गरिएको थियो। आयोजकहरूका अनुसार चिसो मौसमका बावजुद करिब एक लाख मानिसको सहभागिता रहेको थियो। राज्य प्रहरीले कम्तीमा ५० हजार सहभागी रहेको पुष्टि गरेको छ।

प्रदर्शनहरू मुख्यतया इरानमा अमेरिकी सैन्य कारबाही, मिनियापोलिसमा अमेरिकी अध्यागमन तथा भन्सार प्रवर्तन (आईसीई) एजेन्टहरू संलग्न रहेको जनवरीमा भएको दुई अमेरिकी नागरिकको मृत्यु, र आयोजकहरूले डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको अत्यधिक शक्ति भनेको विषयविरुद्ध केन्द्रित थिए।

आयोजक समूहहरूमा इन्डिभिजिबल, मुभअन, अमेरिकन सिभिल लिबर्टिज युनियन र अमेरिकन फेडरेसन अफ लेबर एन्ड कांग्रेस अफ इन्डस्ट्रियल अर्गनाइजेसन रहेका छन्।

गैरनाफा संस्था इन्डिभिजिबलकी सह-कार्यकारी निर्देशिका लिया ग्रीनबर्गले शुक्रबार ‘डेमोक्रेसी नाउ’ कार्यक्रममा मिनेसोटाको अवस्थालाई ‘एउटा अमेरिकी सहरको कब्जा, आतंक र जातीय प्रोफाइलिङको राज्य सुरु गरिएको तर संगठित, अहिंसात्मक र अनुशासित जनशक्तिले त्यसलाई प्रतिरोध गरेको’ भनी वर्णन गरेकी थिइन्।

भर्मन्ट राज्यका स्वतन्त्र सिनेटर तथा सेन्ट पलको मुख्य र्यालीमा मुख्य वक्ता बर्नी स्यान्डर्सले अमेरिकी नीतिहरूको कडा आलोचना गर्दै भने, “हामीलाई भियतनाम र इराकको युद्धबारे झूट बोलिएको थियो, र आज इरानको युद्धबारे पनि हामीलाई झूट बोलिइरहेको छ। यो युद्ध तत्काल अन्त्य हुनुपर्छ।”

मिनेसोटाका गभर्नर टिम वाल्जले पनि जमघटलाई सम्बोधन गरे। जनवरीमा आईसीईको गोली प्रहार र त्यसबाट भएको मृत्युको सन्दर्भमा उनले भने, “हामी रेनी गुड र एलेक्स प्रेटीको लागि न्यायको माग गर्छौं। उनीहरूले यहाँ के गरे त्यो हामी कहिल्यै बिर्सनेछैनौं।”

रक संगीतकार ब्रुस स्प्रिङ्सटिनले आफ्नो प्रतिरोध गीत ‘स्ट्रिट्स अफ मिनियापोलिस’ प्रस्तुत गर्दै प्रशासनको अध्यागमन नीतिविरुद्ध मिनेसोटावासीहरूको प्रतिरोधको प्रशंसा गरे। उनले भने, “उनीहरूको साहस, उनीहरूको बलिदान र उनीहरूका नामहरू कहिल्यै बिर्सिनेछैनन्। धन्यवाद मिनेसोटा, कुनै राजा छैन, कुनै युद्ध छैन!”

प्रदर्शनकारीहरूले क्यापिटलको पर्खालमा ठूलो प्लेकार्ड राखेका थिए “हामीसँग सिटी थियो, उनीहरूसँग बन्दुक थियो। क्रान्ति मिनियापोलिसमा सुरु हुन्छ।”

न्युयोर्क सहरमा ब्रोङ्क्स, ब्रुकलिन, म्यानह्याटन, क्वीन्स र स्टेटेन आइल्यान्ड गरी पाँचवटै बरोहरूमा प्रदर्शन भए। म्यानह्याटनमा शनिबार दिउँसो दस हजारौं प्रदर्शनकारी सेभेन्थ एभिन्यूमा १० ब्लकभन्दा बढी दूरीमा नाराबाजी गर्दै मार्च गरे। उनीहरूले ‘नो आईसीई’, ‘नो किङ्स’, ‘नो वार्स’ लेखिएका प्लेकार्डहरू बोकेका थिए।

आयोजक मध्येका एक अभिनेता रोबर्ट डी निरोले ट्रम्पभन्दा पहिले कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले ‘हाम्रो स्वतन्त्रता र सुरक्षाका लागि यस्तो अस्तित्वगत खतरा’ नउत्पन्न गरेको बताए।

प्रदर्शनकारी क्यारोलिन रिलले इरानमा जारी अमेरिकी युद्धको सन्दर्भमा भनिन्, “अमेरिकाले अन्यायपूर्ण र अनावश्यक युद्ध सुरु गरिरहेको छ। उनीहरूले संघीय सरकारका महत्वपूर्ण सेवाहरूबाट पैसा पनि खोसिरहेका छन्, जसले मानिसहरूको अधिकारलाई हानि पुर्याइरहेको छ।”

पचासौं दशकमा पुगेकी न्युयोर्कवासी जेनेटले भनिन्, “अध्यागमन र सीमा नियन्त्रणमा भइरहेको कुरा मलाई मन पर्दैन। यस देशमा आप्रवासीहरूसँग जसरी व्यवहार गरिँदै छ त्यो मन पर्दैन। कसैलाई पनि यसरी व्यवहार गर्नु हुँदैन। र हामी मध्यपूर्वमा युद्ध नै चाहँदैनौं।”

वासिङ्टन डीसीमा लिंकन मेमोरियल बाहिर भीड जम्मा भई नेसनल मलमा प्रवेश गरे। उनीहरूले ‘शासन परिवर्तन घरबाट सुरु हुन्छ’, ‘हाम्रो संविधानको रक्षा गर’ लेखिएका प्लेकार्डहरू बोकेका थिए। प्रदर्शनकारीहरूले घण्टी बजाउँदै, ड्रम बजाउँदै ‘नो किङ्स’ को नारा लगाए।

सान फ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रका धेरै सहरहरूमा पनि प्रदर्शन भए। सहस्रौं प्रदर्शनकारीहरू वासिङ्टनको अध्यागमन नीति र विदेशी सैन्य कारबाहीको विरोधमा उत्रिए। दिनको प्रारम्भमा सान फ्रान्सिस्कोको ओसन बीचमा हजारौंले विशाल मानवीय ब्यानर बनाएर प्रशासनको विरोध जनाए।

क्यालिफोर्नियाको साक्रामेन्टोमा राज्य क्यापिटलमा दिउँसो प्रदर्शनकारी जम्मा भए। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकाले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेपछि राज्यभर इन्धन मूल्यमा आएको उच्च वृद्धिविरुद्ध पनि उनीहरूले विरोध जनाए। अमेरिकन अटोमोबाइल एसोसिएसनका अनुसार लस एन्जलस काउन्टीमा पेट्रोलको मूल्य प्रति ग्यालन ६ डलर नजिक पुगेको छ, जुन एक महिनाको अवधिमा १.२६ डलरले बढी हो।

पश्चिम साक्रामेन्टोमा भएको मार्चले ऐतिहासिक कृषि श्रमिक मार्गको पुनरावलोकन गरेको थियो। आयोजकहरूले यसलाई संघीय अध्यागमन प्रवर्तन र अमेरिकी युद्धले कामदार परिवारमा पारेको आर्थिक प्रभाव दुवैको विरोधको रूपमा प्रस्तुत गरे।

२०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा रिपब्लिकनले जितेको राज्य एरिजोनामा पनि आयोजकहरूले राज्यभर ७० भन्दा बढी प्रदर्शनहरू तय गरेका थिए। प्रदर्शन अघि मेसा भ्याली इन्डिभिजिबलकी आयोजक मेगन ओ’कोनरले फिनिक्स न्यु टाइम्सलाई भनिन्, “एरिजोनावासीहरू भाडा तिर्न र खानाका लागि संघर्ष गरिरहेका बेला यो प्रशासनले अर्बौं आईसीई छापाहरू र अरबपतिहरूको कर कटौतीमा खन्याइरहेको छ। त्यो हाम्रो लागि काम गर्ने सरकार होइन।”

‘नो किङ्स’ र्यालीहरूको यो तेस्रो लहरले अमेरिकी राजनीतिमा बढ्दो ध्रुवीकरण, प्रशासनको विदेश नीति र आन्तरिक शासन शैलीप्रति जनताको गहिरो असन्तुष्टि र संगठित प्रतिरोधको व्यापकता देखाएको छ। यो आन्दोलनले आगामी दिनहरूमा अमेरिकी नीति निर्माण र चुनावी राजनीतिमा दूरगामी प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।