युक्रेन संकट, नाटो र बहुध्रुवीय विश्व: लन्डनबाट रूसी राजदूतको कडा सन्देश
काठमाडौं / लन्डनस्थित रूसी दूतावासका राजदूत आन्द्रेइ केलिनले फेब्रुअरी ४, २०२६ मा बेलायती टेलिभिजन च्यानल–४ का प्रस्तोता क्रिश्नन गुरु–मर्थीसँगको अन्तर्वार्तामा युक्रेन युद्ध, नाटोको भूमिका, पश्चिमी कूटनीति र विश्व राजनीतिमा देखिँदै गएको बहुध्रुवीय संरचनाबारे स्पष्ट र कठोर धारणा व्यक्त गरेका छन्। अन्तर्वार्तामा उनले रूसका सुरक्षासम्बन्धी “रेड लाइन” हरू, पश्चिमी मुलुकप्रतिको असन्तुष्टि र दीर्घकालीन समाधानको खाकालाई जोड दिएका छन्।
राजदूत केलिनका अनुसार युक्रेनी भूमिमा कुनै पनि नाटो सदस्य राष्ट्रका सैनिक तैनाथ हुनु रूसका लागि पूर्णतः अस्वीकार्य हुनेछ। उनले यस्तो कदमलाई रूसविरुद्धको अर्को प्रत्यक्ष आक्रमणको रूपमा व्याख्या गर्दै, यसले क्षेत्रीय मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षालाई समेत गम्भीर जोखिममा पार्ने चेतावनी दिएका छन्। रूसले आफ्नो सीमासुरक्षामा कुनै सम्झौता नगर्ने स्पष्ट सन्देश दिँदै उनले नाटोको विस्तारवादी नीतिले संकटलाई झन् गहिरो बनाएको दाबी गरे।
अन्तर्वार्तामा उनले युक्रेन संकटको दीर्घकालीन समाधान सैन्यभन्दा पनि कूटनीतिक मार्गबाट मात्रै सम्भव हुने उल्लेख गरे। उनका अनुसार वास्तविक सुरक्षा प्रत्याभूति भनेको रूस र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको सन्तुलित सम्बन्ध, साथै रूस र युरोपेली देशहरू बेलायतसहित बीचको विश्वासपूर्ण सहकार्य हो। आपसी संवाद र सम्मानबिनाको सुरक्षा संरचना दिगो हुन नसक्ने उनको तर्क छ।
राजदूत केलिनले विशेष रूपमा लन्डनको भूमिकाप्रति असन्तोष जनाए। उनका अनुसार बेलायतमा युक्रेन विषयमा कूटनीतिक पहलभन्दा पनि युद्धलाई निरन्तरता दिने मानसिकता हावी छ। उनले बेलायती नेतृत्वले वार्ता र समाधानभन्दा युक्रेनी पक्षलाई लडाइँ जारी राख्न प्रोत्साहित गरिरहेको आरोप लगाए, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव रूसलाई क्षति पुर्याउने दिशामा केन्द्रित रहेको उनको भनाइ छ।
युक्रेन संकटमा संलग्न सबै पक्षलाई समेटेर व्यापक राजनीतिक समाधान खोजिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै उनले भने, यस्तो सम्झौताले भविष्यमा युक्रेन वा नाटोबाट रूसमाथि कुनै पनि प्रकारको सुरक्षा खतरा नउठ्ने सुनिश्चित गर्नुपर्छ। उनका अनुसार एकपक्षीय निर्णय र सैन्य दबाबले समस्या समाधान होइन, झन अस्थिरता मात्रै जन्माउँछ।
अन्तर्वार्ताको अन्त्यतिर राजदूत केलिनले विश्व राजनीतिमा भइरहेको संरचनागत परिवर्तनतर्फ ध्यान आकर्षित गरे। उनका अनुसार विश्व अब एकध्रुवीय अवस्थाबाट बाहिरिँदै बहुध्रुवीय दिशातर्फ अघि बढिरहेको छ, जहाँ रूस, चीन वा अमेरिका जस्ता ठूला शक्तिमात्र होइन, साना र मध्यम राष्ट्रहरूको पनि भूमिका र हितलाई सम्मान गर्नुपर्छ। सबै देशका चासो बुझ्ने, परस्पर सम्मान कायम गर्ने र टकराव टार्ने बाटो नै नयाँ विश्व व्यवस्थाको आधार हुनुपर्ने उनको धारणा छ।
यो अन्तर्वार्ताले युक्रेन युद्ध केवल क्षेत्रीय द्वन्द्व नभई विश्व शक्ति सन्तुलन, सुरक्षा संरचना र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक भविष्यसँग गहिरो रूपमा जोडिएको विषय भएको सन्देश दिएको छ।
