दक्षिण चीन सागरमा चीनद्वारा युद्धक अभ्यास

काठमाडौं, फागुन ५: दक्षिण चीन सागरमा बढ्दो सैन्य तनावबीच चीनले आइतबार र सोमबार आफ्नो क्षेत्रीय जलक्षेत्रमा ठूलो नौसेना तथा वायुसेना युद्धक अभ्यास गरेको छ। फिलिपिन्सले अमेरिका र अष्ट्रेलियासँग गरेको संयुक्त सैन्य गस्तीको जवाफमा चीनले यो अभ्यास गरेको हो।

चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको दक्षिणी थिएटर कमान्डका प्रवक्ता झाइ शिचेनले मंगलबार पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिँदै भने, “फेब्रुअरी १५ र १६ तारिखमा हाम्रो कमान्डले दक्षिण चीन सागरको क्षेत्रीय जलक्षेत्रमा नौसेना तथा वायुसेना युद्धक गस्ती अभ्यास सञ्चालन गरेको छ।”

प्रवक्ता झाइले फिलिपिन्सले क्षेत्र बाहिरका राष्ट्रहरूलाई समेत तानेर तथाकथित ‘संयुक्त गस्ती’ अभ्यास गरेको र त्यसले दक्षिण चीन सागरको शान्ति तथा स्थायित्वमा खलल पुर्याएको आरोप लगाए।

“थिएटर कमान्डका सेनाहरूले चीनको क्षेत्रीय सार्वभौमसत्ता र समुद्री अधिकारहरूको रक्षा गर्नेछन् र क्षेत्रीय शान्ति तथा स्थिरतालाई दृढतापूर्वक कायम राख्नेछन्,” उनले चेतावनी दिए।

फिलिपिन्स, अमेरिका र अष्ट्रेलियाले फेब्रुअरी १५–१६ मै फिलिपिन्सको विशेष आर्थिक क्षेत्रमा संयुक्त समुद्री सैन्य अभ्यास गरेका थिए। यो अभ्यासमा अमेरिकी नौसेनाको विध्वंसक पोत युएसएस डेवी, अष्ट्रेलियाली युद्धपोत एचएमएएस टुउम्बा, र फिलिपिन्सको बीआरपी डिएगो सिलाङ सहित विभिन्न युद्धक विमान तथा हेलिकप्टरहरू सहभागी थिए।

अष्ट्रेलियाले यो अभ्यासलाई क्षेत्रीय सहयोग र संयुक्त राष्ट्र समुद्री कानून अनुरूप स्वतन्त्र नौ सञ्चालन प्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धताको रूपमा व्याख्या गरेको छ। तर चीनले भने यसलाई आफ्नो सार्वभौमसत्तामाथिको चुनौतीका रूपमा लिएको छ।

दक्षिण चीन सागर विश्वको सबैभन्दा विवादित समुद्री क्षेत्र हो, जहाँ चीन, फिलिपिन्स, भियतनाम, मलेसिया, ब्रुनाई लगायत देशहरूबीच क्षेत्रीय दाबेदारीको विवाद छ। चीनले ऐतिहासिक आधारमा प्रायः सम्पूर्ण दक्षिण चीन सागरमा आफ्नो दाबी गर्दै आएको छ, जसलाई अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थता अदालतले सन २०१६ मा खारेज गरेको थियो। तर चीनले त्यो फैसलालाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

यसअघि जनवरी महिनामा पनि चीनले ह्वाङयान द्वीप (स्कारबरो सोल) आसपासमा एच–६के बमवर्षक विमान र टाइप ०५५ विध्वंसक पोत परिचालन गरेर युद्धक अभ्यास गरेको थियो। फिलिपिन्सले सोही क्षेत्रलाई आफ्नो सैन्य अभ्यास क्षेत्रभित्र समावेश गरेपछि चीनले त्यो प्रतिक्रिया देखाएको थियो।

सन २०२४ को जुनमा दोस्रो थोमस सोलमा भएको झडपमा चिनियाँ नौसेनाले फिलिपिन्सका सैनिकहरूमाथि धारिलो हतियार प्रयोग गरेको र एक फिलिपिन्स सैनिकको औंला काटिएको घटनाले दुई देशबीचको तनाव चरम सीमामा पुर्याएको थियो।

फिलिपिन्स र अमेरिकाबीच सन २०२६ जनवरीमा भएको ११औं द्विपक्षीय समुद्री सहकार्य अभ्यासपछि चीनले आफ्नो गतिविधि तीव्र पारेको छ। अमेरिकाले फिलिपिन्सलाई थप ५० करोड डलर सैन्य सहायता उपलब्ध गराउने घोषणा गरेपछि यो क्षेत्र अझ संवेदनशील बनेको छ।

चीनले भने फिलिपिन्सलाई “क्षेत्रबाहिरका राष्ट्रहरूलाई द्वन्द्व भड्काउन निम्तो दिने” नीति त्याग्न चेतावनी दिँदै आएको छ। दक्षिण चीन सागर विश्व व्यापारको प्रमुख नौसन्चालन मार्ग भएकाले यहाँको तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा समेत असर पार्न सक्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्।

चिनियाँ सेनाको पछिल्लो युद्धक अभ्यासले दक्षिण चीन सागरमा आफ्नो दाबेदारी र सैन्य उपस्थितिप्रति चीन गम्भीर रहेको सन्देश दिएको छ। फिलिपिन्स र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूबीचको बढ्दो सैन्य सहकार्यले आगामी दिनमा यस क्षेत्रमा थप तनाव निम्त्याउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।