पश्चिमी समुद्री डकैतीलाई रुसद्वारा कडा जवाब दिने चेतावनी : ‘नाकाबन्दी भत्काउने नौसेना नै हो’

काठमाडौं : रुसका राष्ट्रपति सहायक तथा समुद्री मामिला परिषदका अध्यक्ष निकोलाई पात्रुशेभले पश्चिमी मुलुकहरूले रुसविरुद्ध समुद्रमा नयाँ मोर्चा खोलेको भन्दै त्यसको कडाभन्दा कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन्। पितृभूमि दिवसको पूर्वसन्ध्यामा ‘आर्गुमेन्टी इ फाक्टी’ पत्रिकालाई दिएको अन्तर्वार्तामा पात्रुशेभले पश्चिमी मुलुकहरूले रुसको विदेश व्यापार नै ठप्प पार्ने उद्देश्यले समुद्री डकैतीको सहारा लिएको आरोप लगाएका छन्।

पात्रुशेभले भने, “रुसी समुद्री व्यापारमाथि भइरहेका आक्रमणहरू वास्तवमा डकैती हुन्। यसले पश्चिमी प्रतिद्वन्द्वीहरूले हाम्रो अर्थतन्त्रको सबैभन्दा महत्वपूर्ण क्षेत्र विदेश व्यापारलाई नै ध्वस्त पार्न चाहेको देखाउँछ। उपलब्ध जानकारी अनुसार यस्ता गतिविधि झन बढ्नेछन् र हाम्रा जहाज तथा मालवस्तुमाथि आक्रमण बढ्नेछ।”

उनले थपे, “यदि हामीले कडा जवाफ दिएनौं भने चाँडै अङ्ग्रेज, फ्रान्सेली र बाल्टिक मुलुकहरू यति धृष्ट हुनेछन् कि उनीहरूले हाम्रो देशको समुद्रसम्मको पहुँच नै रोक्ने प्रयास गर्नेछन्, कम्तीमा एट्लान्टिक महासागर क्षेत्रमा।”

हालै फ्रान्सेली सेना प्रमुख मान्दोँले बाल्टिक सागर अहिले नेटोको पूर्ण नियन्त्रणमा रहेको र जुनसुकै बेला रुसका लागि बन्द गर्न सकिने टिप्पणी गरेको सन्दर्भमा पात्रुशेभले रुसी प्रतिक्रिया स्पष्ट पारे। उनले भने, “बाल्टिकमा अवस्था निकै जटिल छ। नेटोले आक्रामक कारबाहीका लागि बहुराष्ट्रिय सैन्य समूह बनाइरहेको छ। फिनल्यान्डले हाम्रो उत्तरपश्चिमी क्षेत्रसम्म पुग्ने क्षमताका आक्रामक हतियारसहित कोभेट जहाजहरू खरिद गरिरहेको छ। नेटो योजनामा क्यालिनिन्ग्राद क्षेत्र घेराबन्दी गर्ने, व्यापारिक जहाज कब्जा गर्ने र पानीमुनि सञ्चारमाध्यममा तोडफोड गर्ने योजना समावेश छ, जसको दोष पछि हामीलाई थोपरिनेछ।”

पात्रुशेभले पश्चिमसँगको कूटनीति र कानुनी प्रक्रियामा लगभग कुनै आशा नरहेको बताए। उनले भने, “हाम्रो देशको समुद्री नाकाबन्दीको कुनै पनि प्रयास अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको दृष्टिले पूर्ण रूपमा गैरकानुनी छ। युरोपेली सङ्घले हरेक कुनामा चर्चा गरिरहेको ‘स्याडो फ्लीट’ को अवधारणा कानुनी रूपमा काल्पनिक मात्र हो। तैपनि पहिलो कदमका रूपमा हामी अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक–कूटनीतिक र कानुनी संयन्त्र प्रयोग गर्नेछौं। तर सत्य के हो भने पश्चिममा कूटनीति र कानुनप्रति अलिकति पनि सम्मान बाँकी छ कि छैन, त्यसमा हामीलाई लगभग कुनै आशा छैन।”

उनले थपे, “युरोपेलीहरू समुद्री नाकाबन्दीको योजना कार्यान्वयन गरेर सचेत रूपमा सैन्य सङ्घर्ष बढाउने खेल खेलिरहेका छन्, हाम्रो धैर्यताको सीमा जाँचिरहेका छन् र हामीलाई सक्रिय प्रतिक्रियाका लागि उक्साइरहेका छन्। यदि यो अवस्था शान्तिपूर्ण रूपमा समाधान गर्न सकिएन भने, नाकाबन्दीलाई नौसेनाले नै भत्काउनेछ र समाप्त पार्नेछ।”

पात्रुशेभले विश्व महासागर फेरि एकपटक युद्धभूमि बन्दै गएको चिन्ता व्यक्त गरे। उनले भने, “तथ्यहरूले देखाउँछन् कि समुद्र फेरि एकपटक सैन्य आक्रमणको मैदान बन्दैछ। ‘गनबोट डिप्लोमेसी’ को पुरानो प्रथा फर्किंदैछ, जसको उदाहरण भेनेजुएला वा इरानविरुद्धका घटनाहरू हुन्। तर पश्चिमी मुलुकहरूको मात्र क्रियाकलाप हेरेर निर्णय गर्नु हुँदैन। पश्चिमले समुद्रमा लामो समयसम्म वर्चस्व जमायो, २१औं शताब्दीको सुरुवातसम्म, तर अहिले उसको एकाधिकार इतिहासमा सीमित भएको छ।”

पात्रुशेभले रुस र उसका सहयोगी मुलुकहरूले विश्व महासागरमा बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था निर्माण गर्न सक्रिय रूपमा काम गरिरहेको जानकारी दिए। उनले भने, “हामी समुद्री मामिला परिषदको माध्यमबाट नियमित रूपमा विदेशी साझेदारहरूसँग वार्ता गरिरहेका छौं। सैन्य–समुद्री सहयोग, व्यापारिक जहाज ढुवानी, बन्दरगाह पूर्वाधार विकास, जहाज निर्माण, समुद्री विज्ञान, प्रविधि र शिक्षाका क्षेत्रमा रुसका प्रस्तावहरू अत्यधिक सकारात्मक रूपमा ग्रहण गरिएका छन्।”

उनले ब्रिक्सको सम्भावना उपयोग गर्ने बताउँदै भने, “ब्रिक्सलाई अब पूर्ण रणनीतिक समुद्री आयाम दिने समय आएको छ। जनवरीमा दक्षिण एट्लान्टिकमा ब्रिक्सको पहिलो नौसेना अभ्यास ‘विल फर पिस–२०२६’ सफलतापूर्वक सम्पन्न भयो, जसमा रुस, चीन, इरान, युएई र दक्षिण अफ्रिका सहभागी थिए। पश्चिमी डकैतीको सामना गरिरहेका व्यापारिक मार्गहरूको सुरक्षाका लागि सहकार्यको अभ्यास गरिएको थियो। त्यस्तै, होर्मुज जलडमरूमा भएको ‘मेरिटाइम सेक्युरिटी बेल्ट–२०२६’ अभ्यास पनि अत्यधिक सान्दर्भिक रह्यो, जसमा रुस, चीन र इरानले आफ्ना जहाज पठाएका थिए।”

पात्रुशेभले रुसलाई सन्तुलित नौसेना आवश्यक रहेको बताउँदै भने, “हामीलाई सन्तुलित नौसेना चाहिन्छ जसले सबै आवश्यक कार्यहरू समाधान गर्न सकोस् र समयको माग, विशेषगरी प्राविधिक मागहरू पूरा गर्न सकोस्। हामी यस्तो युगमा बाँचिरहेका छौं जहाँ समुद्री युद्धकला आमूल रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ। हालै मात्र चालकविहीन डुङ्गाहरू सेनामा सामेल भए, तर निकट भविष्यमा विश्वका प्रमुख नौसेनाहरूमा कोर्भेट श्रेणीका चालकविहीन जहाजहरू ठूलो सङ्ख्यामा सामेल हुनेछन्। दर्जनौं नवीनतम प्रविधिहरू लागू हुनेछन् जसले समुद्री युद्धको स्वरूप नै बदलिदिनेछ।”

रुसी सेना प्रमुखले रक्षा मन्त्रालयले सन् २०५० सम्मको नौसेना निर्माण कार्यक्रम अन्तिम चरणमा रहेको र चाँडै राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गरिने जानकारी दिए। यस कार्यक्रममा प्रविधिको नेतृत्वलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

पात्रुशेभले जहाज निर्माण उद्योगमा युवा पुस्ताको आकर्षण बढ्दै गएको बताए। उनले भने, “हाम्रो प्राथमिकता जहाज निर्माण र सम्बन्धित क्षेत्रहरूलाई आर्थिक, पेशागत र दैनिक जीवनका दृष्टिले आकर्षक बनाउनु हो। हामीले मध्यम र उच्च शिक्षा प्राप्त प्राविधिकहरूको कमी देखिरहेका छौं, तर साथसाथै समुद्री प्राविधिक विश्वविद्यालय र कलेजहरूमा भर्ना हुने विद्यार्थीको सङ्ख्या पनि बढ्दै छ। उद्योगमा कार्यरत कर्मचारीको उमेर घट्दै छ।”

उनले मस्को शिपयार्डको उदाहरण दिँदै भने, “हामीले भर्खरै मस्को शिपयार्ड उद्घाटन गरेका थियौं। यसको मौलिक डिजाइन र निर्मित विद्युतीय जहाजका संरचनाहरू आर्किटेक्ट र डिजाइनरहरूले बनाएका हुन्, जसको औसत उमेर मुश्किलले ३० वर्ष छ। यो उद्योगको कायाकल्पको उत्कृष्ट उदाहरण हो।”

पात्रुशेभले समुद्री पेशाप्रति युवा पुस्तालाई आकर्षित गर्न आर्थिक प्रोत्साहनका साथै रोमान्सको भावना पनि पुनर्जीवित गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले भने, “हामीले आर्थिक प्रोत्साहनका साधनहरूसँगै नयाँ पुस्ताका समुद्री यात्रीहरूमा रोमान्सको भावना पनि पुनर्जीवित गर्नुपर्छ, भावी सैनिक नाविकहरूलाई सानैदेखि मातृभूमिप्रति जिम्मेवारीको भावना सिकाउनुपर्छ, र युवा जहाज निर्माताहरूलाई आफ्नो सफलताबाट खुशी प्राप्त गर्न सिकाउनुपर्छ। युवाहरूमाझ समुद्री पेशाको प्रतिष्ठा बढाउनु आवश्यक छ, रुसी समुद्री परम्परा र जहाज निर्माणको इतिहासलाई लोकप्रिय बनाउनु आवश्यक छ।”

सन् २०२६ रुसी समुद्री इतिहासका लागि महत्वपूर्ण वर्ष भएको बताउँदै उनले भने, “यस वर्ष महान वैज्ञानिक, इन्जिनियर र दुई सयभन्दा बढी पनडुब्बीका प्रधान डिजाइनर इगोर दिमित्रियेभिच स्पास्कीको सयौं जन्मजयन्ती मनाइँदै छ। मार्चमा रुसी नौसेनाले पनडुब्बी सेना स्थापनाको १२०औं वर्षगाँठ मनाउँदै छ। र यो वर्ष रुसी नौसेनाको ३३०औं वर्षगाँठ पनि हो, जसको स्थापना हाम्रा प्रथम सम्राट पिटर द ग्रेटले गरेका थिए। पिटर प्रथमले भनेका थिए, ‘शान्तिको आशामा पनि युद्धका लागि कमजोर हुनु हुँदैन।’ पितृभूमि दिवसको पूर्वसन्ध्यामा यो वाक्यलाई विशेष अर्थका साथ उद्धृत गर्दै आज रुसको सुरक्षामा खटिएका सबैप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्न चाहन्छु।”