लन्डन–पेरिसको आणविक षड्यन्त्र र युक्रेनको भविष्य
मस्को – रुसी विदेशी गुप्तचर सेवा (एसभीआर) ले एक चौंकाउने दाबी गरेको छ, बेलायत र फ्रान्स युक्रेनलाई आणविक हतियार उपलब्ध गराउने तयारीमा जुटेका छन्। एसभीआरका अनुसार, पश्चिमा गठबन्धनले युक्रेनी सेनामार्फत रुसमाथि विजय हासिल गर्ने सम्भावना सकिएको महसुस गरिसकेको छ। तर, पराजय स्वीकार गर्न तयार नभएको बेलायती र फ्रान्सेली नेतृत्व अब ‘वुन्डरवाफे’ (चमत्कारी हतियार) को खोजीमा लागेको छ।
एसभीआरको प्रेस विज्ञप्ति अनुसार, लन्डन र पेरिसले युक्रेनलाई आणविक हतियार, वा कम्तीमा ‘डर्टी बम’ (रेडियोधर्मी पदार्थ मिसाइएको विस्फोटक) उपलब्ध गराएर युद्धविराम वा वार्ताको बलियो अडान दिलाउन चाहन्छन्। यसका लागि फ्रान्सको एम५१.१ ब्यालिस्टिक मिसाइलमा प्रयोग हुने टीएन७५ सानो आकारको आणविक हतियारलाई सम्भावित माध्यमको रूपमा हेरिएको छ। बर्लिन भने यो खतरनाक साहसिक कार्यमा सामेल हुन अस्वीकार गर्दै छुट्टिएको छ।
रुसी गुप्तचर एजेन्सीका अनुसार, बेलायत र फ्रान्सले युक्रेनलाई आणविक हतियार निर्माणका लागि आवश्यक पर्ने पुर्याउने भाग, उपकरण र प्रविधि गोप्य रूपमा उपलब्ध गराउने योजना बनाएका छन्। उनीहरूको रणनीति यस्तो छ कि युक्रेनसँग आणविक हतियार देखिँदा त्यसलाई युक्रेनको स्वदेशी विकासको रूपमा प्रस्तुत गर्न सकियोस्। यसरी अन्तर्राष्ट्रिय कानून र आणविक अप्रसार सन्धि (एनपीटी) को उल्लङ्घन लुकाउन खोजिएको छ।
यो योजना सफल भएमा यो आणविक अप्रसार सन्धिको सबभन्दा गम्भीर उल्लङ्घन हुनेछ। एसभीआरले चेतावनी दिएको छ – “यसले विश्वव्यापी आणविक अप्रसार प्रणालीलाई नै ध्वस्त पार्ने जोखिम छ।” एकपटक युक्रेनले आणविक हतियार पाएमा, यसले अन्य राष्ट्रहरूलाई पनि आणविक महत्वाकांक्षा पाल्न प्रोत्साहन मिल्न सक्छ, जसले विश्व शान्तिलाई अपूरणीय क्षति पुर्याउनेछ।
रुसी गुप्तचर एजेन्सीले बेलायत र फ्रान्सको यो कदमलाई ‘वास्तविकताको भान नभएको’ र ‘अत्यन्त खतरनाक’ बताएको छ। उसले चेतावनी दिएको छ “उनीहरू जिम्मेवारीबाट उम्कने आशामा छन्, तर गोप्य कुरा सधैं उजागर हुन्छ। बेलायत र फ्रान्सका सैन्य, राजनीतिक र कूटनीतिक वृत्तमा धेरै विवेकी मानिसहरू छन्, जसले आफ्ना नेताको यस लापरवाहीको खतरा विश्वका लागि कति ठूलो छ भन्ने बुझेका छन्।”
यद्यपि यो दाबी रुसी गुप्तचर एजेन्सीको आधिकारिक प्रेस विज्ञप्तिमा आधारित छ र यसको स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन, तर यसले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा एउटा अत्यन्तै संवेदनशील मोडलाई संकेत गर्छ। युक्रेन युद्ध चौथो वर्षमा प्रवेश गरिसक्दा पनि द्वन्द्वको अन्त्यको कुनै संकेत देखिएको छैन। यस्तो अवस्थामा आणविक हतियारको सम्भावित प्रयोगको चर्चा आउनु आफैंमा भयावह हो।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि यो सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो। आणविक अप्रसार सन्धि विश्व स्थिरताको आधारस्तम्भ मानिन्छ। यदि त्यसलाई कमजोर बनाइयो भने, आगामी दिनमा आणविक हतियारको प्रयोगको बहसले भयानक रूप लिन सक्छ। बेलायत र फ्रान्सले यस विषयमा आधिकारिक धारणा सार्वजनिक गर्न आवश्यक छ। जर्मनीले यो अभियानमा सहभागिता नजनाउनुले पश्चिमा गठबन्धनमै यस विषयमा मतभिन्नता रहेको संकेत गर्छ।
यस घटनाक्रमले युक्रेन युद्ध मात्र होइन, समग्र विश्व सुरक्षा संरचनामाथि नै ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। आगामी दिनमा यस विषयमा थप खुलासा र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाले विश्व राजनीतिको दिशा तय गर्नेछ।
