अमेरिका–इजरायल आक्रमणपछि इरानको जवाफी कारबाही, विश्व नेताहरूमा चिन्ता
काठमाडौं । अमेरिका र इजरायलले शनिबार इरानविरुद्ध “ठूलो सैन्य कारबाही” गरेपछि इरानले इजरायल तथा क्षेत्रभर रहेका अमेरिकी लक्ष्यहरूमाथि जवाफी आक्रमण गरेको छ। यस आक्रमणमा हताहतीको संख्या रहेको बताइएको छ भने मध्यपूर्वका विभिन्न भागमा हवाई क्षेत्र बन्द गरिएको छ।
तीव्र तनावपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट तत्काल प्रतिक्रिया आएका छन् भने क्षेत्रीय द्वन्द्व फैलिने आशंका बढेको छ। विश्व नेताहरूले तत्काल कूटनीतिक मार्गमा फर्कन आग्रह गरेका छन्।
रुसी विदेश मन्त्रालयले अमेरिका र इजरायलको हवाई आक्रमणलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको सार्वभौम सदस्य राष्ट्रमाथिको “पूर्वनियोजित र अकारण सशस्त्र आक्रमण” भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन भएको बताएको छ। रुसले क्षेत्रीय तनाव समाधानका लागि तत्काल राजनीतिक र कूटनीतिक प्रयासमा फर्कन आग्रह गरेको छ।
युरोपेली संघका नेताहरूले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै “इरानमा भएको घटनाक्रम” प्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् र “क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थिरताको संरक्षण” गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। वक्तव्यमा भनिएको छ, “हामी सबै पक्षलाई अधिकतम संयमता अपनाउन, नागरिकको सुरक्षा गर्न र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पूर्ण पालना गर्न आह्वान गर्दछौं।”
फ्रान्स, जर्मनी र बेलायतले संयुक्त रूपमा इरानविरुद्धको आक्रमणमा आफूहरूको सहभागिता नरहेको स्पष्ट पार्दै वार्ता पुनः सुरु गर्न आह्वान गरेका छन्। धेरै युरोपेली सरकारहरूले इजरायलको आक्रमणको औचित्यमाथि प्रश्न उठाएका छन्।
नर्वेले इजरायलको तथाकथित “पूर्वचेतावनी आक्रमण” को वैधतामाथि शंका व्यक्त गर्दै यसका लागि “तत्काल खतरा” आवश्यक पर्ने बताएको छ। स्पेनी प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले अमेरिका र इजरायलको एकपक्षीय सैन्य कारबाहीलाई स्पेनले अस्वीकार गरेको बताउँदै यसले तनाव बढाउने र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थालाई अनिश्चित तथा शत्रुतापूर्ण बनाउने चेतावनी दिए।
मध्यपूर्वका सरकारहरूले यो टकरावले फराकिलो क्षेत्रीय युद्धको रूप लिन सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। हालै अमेरिका–इरान वार्तामा मध्यस्थता गरेको ओमनले वार्ता प्रक्रिया कमजोर बनाइएकोमा असन्तुष्टि जनाउँदै तत्काल सैन्य कारबाही रोक्न आग्रह गरेको छ।
इजिप्टले विदेश मन्त्रालयको वक्तव्यमार्फत बढ्दो तनावले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा र स्थिरतामा गम्भीर परिणाम निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएको छ। अरब लिगले सबै अन्तर्राष्ट्रिय पक्षलाई “सकेसम्म चाँडो तनाव कम गर्न, क्षेत्रलाई अस्थिरता र हिंसाको चपेटाबाट जोगाउन र वार्तामा फर्कन” अपील गरेको छ।
ब्राजिल सरकारले सबै पक्षलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान गर्न, शत्रुता बढ्नबाट रोक्न अधिकतम संयमता अपनाउन, नागरिकको सुरक्षा गर्न र नागरिक पूर्वाधारको संरक्षण गर्न आग्रह गरेको छ। पाकिस्तानले “वार्ता प्रक्रिया भत्किएको र मध्यपूर्वमा शत्रुता सुरु भएकोमा खेद” व्यक्त गर्दै “अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्र बडापत्रका सिद्धान्तहरूको पालना” गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ र “सबै पक्षलाई कूटनीति पुनः सुरु गर्न र संकटको शान्तिपूर्ण तथा वार्तायुक्त समाधान खोज्न” आह्वान गरेको छ।
अफ्रिकी संघका आयोग अध्यक्ष महमूद अली युसुफले शनिबार मध्यपूर्वमा सैन्य तनावप्रति “गहिरो चिन्ता” व्यक्त गर्दै संयमता, तत्काल तनाव कम गर्न र निरन्तर वार्ताको आह्वान गरेका छन्। उनले थप तनावले विश्वव्यापी अस्थिरता बढाउने चेतावनी दिएका छन्। सेनेगल र गाम्बियाले तत्काल युद्धविरामको आग्रह गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार वार्ता र कूटनीतिमार्फत संकट समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस समितिकी अध्यक्ष मिर्जाना स्पोलियारिचले सबै देशलाई युद्धका नियमहरूको सम्मान गर्न र “थप मृत्यु र विनाश” रोक्न राजनीतिक इच्छाशक्ति देखाउन आग्रह गरेकी छन्।
संयुक्त राष्ट्र महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले शनिबार मध्यपूर्वमा भएको सैन्य तनावको निन्दा गर्दै अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध गरेको बल प्रयोग र त्यसपछि इरानले क्षेत्रभर गरेको जवाफी कारबाहीले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षालाई कमजोर बनाएको बताए। “म सबै पक्षलाई तत्काल वार्ताको टेबुलमा फर्कन प्रोत्साहित गर्दछु,” उनले भने।
संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को शनिबार दिउँसो आकस्मिक बैठक बसेको थियो। तर, तत्काल कुनै प्रस्ताव वा बाध्यकारी कारबाही भएको जानकारी प्राप्त भएको छैन।
