खाडीको आकाश अँध्यारियो : इरानको प्रहारबाट अल उदेदमा अर्बौं डलरको रडार ध्वस्त, त्रासमा नेपाली श्रमिक

काठमाडौं – खाडी क्षेत्रमा युद्धको बादल झन गाढा बन्दै गएको छ। इरानले कतारस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामा गरेको आक्रमणबाट अत्याधुनिक रडार प्रणाली ध्वस्त भएको दाबी सार्वजनिक भएसँगै मध्यपूर्वको सुरक्षा सन्तुलन हल्लिएको छ।

कतारको अल उदेद एयर बेस मा जडान गरिएको अमेरिकी AN/FPS-132 Block 5 radar प्रणाली आक्रमणमा गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त भएको बताइएको छ। करिब १.१ अर्ब अमेरिकी डलर मूल्य पर्ने यो रडार ५,००० किलोमिटर परिधिमा ३६० डिग्री कोणबाट निगरानी गर्न सक्षम मानिन्थ्यो। मध्यपूर्वका आकाशमा हुने क्षेप्यास्त्र र हवाई गतिविधि अनुगमनमा यसको भूमिका अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण थियो।

सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार, यस्तो स्तरको निगरानी प्रणाली निष्क्रिय हुँदा खाडी क्षेत्रको सामरिक सन्तुलनमा प्रत्यक्ष असर पर्छ। अमेरिकी तथा उसका सहयोगी मुलुकहरूले सम्भावित क्षेप्यास्त्र आक्रमणको पूर्वसूचना पाउने मुख्य संयन्त्र नै कमजोर भएपछि सुरक्षा रणनीतिमा पुनरावलोकन अनिवार्य हुने देखिएको छ।

इरानतर्फबाट आक्रमणलाई “प्रतिशोधात्मक कदम” भनिएको छ भने अमेरिकी पक्षले यसलाई क्षेत्रीय स्थिरतामाथिको गम्भीर चुनौती ठहर गरेको छ। घटनापछि कतारसहित साउदी अरेबिया, यूएई र बहराइन जस्ता खाडी मुलुकहरू उच्च सतर्कतामा गएका छन्। तेल आपूर्ति मार्ग र हवाई सुरक्षामाथि असर पर्ने आशंकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत चासो बढेको छ।

युद्धको यो मनोवैज्ञानिक प्रभाव खाडीमा कार्यरत लाखौं आप्रवासी कामदारमा स्पष्ट देखिएको छ। रोजगारीका लागि कतार, यूएई र साउदी अरेबिया पुगेका नेपालीहरू त्रासपूर्ण वातावरणमा बस्न बाध्य भएका छन्। कतिपय श्रमिकले सामाजिक सञ्जाल मार्फत परिवारसँग सम्पर्क गरी आफ्नो सुरक्षा चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन्।

नेपाल सरकारसमक्ष पनि चासो र दबाब बढ्न थालेको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले खाडीस्थित नेपाली दूतावासहरूसँग समन्वय गरी अवस्थाबारे जानकारी लिइरहेको जनाएको छ। आकस्मिक अवस्था उत्पन्न भएमा उद्धार र सुरक्षित स्थानान्तरणका सम्भावित योजनामाथि तयारी आवश्यक रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

सैन्य दृष्टिले हेर्दा, अल उदेद एयर बेस अमेरिकाको मध्यपूर्व रणनीतिमा केन्द्रीय अड्डा मानिन्छ। त्यहाँको रडार प्रणाली निष्क्रिय हुनु केवल प्राविधिक क्षति मात्र नभई शक्ति सन्तुलनको प्रतीकात्मक धक्का पनि हो। यदि आक्रमण र प्रतिआक्रमणको चक्र तीव्र बन्दै गयो भने खाडी क्षेत्र व्यापक द्वन्द्वको चपेटामा पर्न सक्ने जोखिम बढेको विश्लेषण छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयमता र संवादमार्फत तनाव घटाउन आह्वान गरिरहेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि सबै पक्षलाई युद्धको विस्तार रोक्न आग्रह गरेको छ।

खाडीको आकाशमा उठेको धुवाँ केवल एक सैन्य संरचनाको विनाशको संकेत होइन, यसले क्षेत्रीय शान्ति, विश्व अर्थतन्त्र र लाखौं श्रमिकको भविष्यसँग जोडिएको गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। युद्धको आगो फैलँदै जाँदा यसको असर सीमित सीमाभित्र मात्र रहँदैन भन्ने तथ्य फेरि एकपटक उजागर भएको छ।