कजाखस्तानमा ऐतिहासिक परिवर्तन : राष्ट्रपति टोकायेद्वारा नयाँ संविधान हस्ताक्षर, एकसदनात्मक व्यवस्था लागू हुने

अस्ताना / कजाखस्तानका राष्ट्रपति कासिम-जोमार्ट टोकायेवले मंगलबार नव-अनुमोदित संविधानमा हस्ताक्षर गरेका छन्, जो आगामी जुलाई १ देखि लागू हुनेछ। आइतबार संवैधानिक अदालतले फेब्रुअरी १२ मा प्रकाशित गरेको मस्यौदा संविधानमाथि राष्ट्रिय जनमत संग्रह सम्पन्न भएको थियो।

नयाँ संविधानमा संसदलाई द्विसदनात्मकबाट एकसदनात्मक प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने, उपराष्ट्रपतिको पद पुनःस्थापना गर्ने र जन परिषद् स्थापना गर्नेजस्ता प्रमुख परिवर्तनहरू समावेश छन्। कजाखस्तानको केन्द्रीय निर्वाचन आयोगले मंगलबार नै घोषणा गरेअनुसार करिब ९१ लाख ३० हजार व्यक्तिले मतदान गरेका थिए, जसमा मतदाता उपस्थिति ७३.१२ प्रतिशत रहेको थियो। यीमध्ये करिब ७९ लाख ५० हजारले संविधानको पक्षमा मतदान गरेका थिए, जुन कुल मतको ८७.१५ प्रतिशत हो।

राष्ट्रपति टोकायेवले ११ अध्याय र ९५ धारा रहेको नयाँ संविधानलाई ‘न्यायपूर्ण कजाखस्तानको जग’ भन्दै यसले विधिको शासन, सार्वजनिक व्यवस्था र नागरिक अधिकारलाई सुदृढ बनाउने बताए। उनले यो दस्तावेजले देशलाई अझ प्रगतिशील राज्य मोडेलतर्फ संक्रमण गराउने र भविष्यको विकासको मार्गदर्शन गर्ने उल्लेख गरे।

प्रकाशित मस्यौदाअनुसार नयाँ संविधानले सिनेट खारेज गरी विभिन्न राजनीतिक दलका १४५ सदस्य रहने एकसदनात्मक संसद् कुरुल्ताई स्थापना गर्नेछ, जसको कार्यकाल पाँच वर्षको हुनेछ। उपराष्ट्रपति राष्ट्रपतिले मनोनीत गर्ने र संसदीय बहुमतको स्वीकृतिमा नियुक्त हुनेछन्। राष्ट्रपतिको प्रतिनिधित्वमा काम गर्ने उपराष्ट्रपतिले आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय सामाजिक, राजनीतिक, वैज्ञानिक र सांस्कृतिक संगठनहरूसँग सम्बन्ध समन्वय गर्नेछन्।

जन परिषद् सर्वोच्च सल्लाहकार निकायको रूपमा रहनेछ र विधायिकी पहलको अधिकार प्राप्त गर्नेछ। राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त हुने १६४ सदस्यीय यस परिषद्ले सार्वजनिक हितको प्रतिनिधित्व गर्नेछ।