सी चिनफिङको विश्व शासन दृष्टिकोणले वैश्विक दक्षिणका साझा चासो सम्बोधन गर्छ : श्रीलंकाली विज्ञ
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले अघि सारेको विश्व शासनसम्बन्धी दृष्टिकोणले वैश्विक दक्षिणका देशहरूको विकास, रणनीतिक स्वायत्तता र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधित्वसम्बन्धी साझा चासोलाई सम्बोधन गर्ने श्रीलंकाली विज्ञले बताएका छन्।
श्रीलंकाको राजधानी कोलम्बोमा हालै आयोजित ‘सी चिनफिङः चीनको शासन व्यवस्था’को पाँचौँ खण्डसम्बन्धी चीन–श्रीलंका पाठक गोष्ठीमा बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ श्रीलंकाका संस्थापक निर्देशक माया मजुएरनले यस्तो धारणा राखेका हुन्।
चिनियाँ समाचार संस्था सिन्ह्वासँगको अन्तर्वार्तामा मजुएरनले वैश्विक दक्षिणका देशहरूको आर्थिक तथा राजनीतिक प्रभाव बढ्दै गए पनि अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूमा उनीहरूको प्रतिनिधित्व अझै त्यसअनुरूप हुन नसकेको बताए।
तर पछिल्ला वर्षहरूमा यो अवस्था परिवर्तन हुँदै गएको र विकासशील देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाको भविष्य निर्धारणमा आफ्नो आवाज थप सशक्त रूपमा उठाउन थालेको उनको भनाइ छ। यही पृष्ठभूमिमा ‘सी चिनफिङः चीनको शासन व्यवस्था’को पाँचौँ खण्डले विकासशील विश्वमा बढ्दो ध्यान पाएको उनले बताए।
मजुएरनका अनुसार पुस्तकले साझा विकास, साझा सुरक्षा, सभ्यताबीच पारस्परिक सिकाइ र बहुपक्षीय सहकार्यमा आधारित चीनको विश्व शासन दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ।
उनले चीनको वैश्विक विकास पहलले विकासलाई अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको केन्द्रमा राखेको बताए। गरिबी न्यूनीकरण, औद्योगिकीकरण, पूर्वाधार निर्माण, खाद्य सुरक्षा, डिजिटल रूपान्तरण र हरित विकासजस्ता विषय वैश्विक दक्षिणका अधिकांश देशका तत्कालीन प्राथमिकतासँग जोडिएको उनको भनाइ छ।
त्यसैगरी चीनको वैश्विक सभ्यता पहलले विभिन्न सभ्यताबीच पारस्परिक सम्मान, संवाद, सांस्कृतिक आदानप्रदान र एकअर्काबाट सिक्ने प्रक्रियालाई प्रोत्साहन गर्ने मजुएरनले बताए। यी अवधारणाले वास्तविक बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको आकाङ्क्षा बोकेका विकासशील देशमा सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको उनले उल्लेख गरे।
उनका अनुसार बहुध्रुवीयताको अर्थ कुनै एक शक्ति केन्द्रको स्थान अर्को शक्ति केन्द्रले लिने मात्र होइन। यसले देशहरूलाई आफ्ना साझेदारी विविधीकरण गर्न, राष्ट्रिय प्राथमिकताअनुसार विकासको मार्ग चयन गर्न र कुनै एक भूराजनीतिक गुटमा आबद्ध हुन बाध्य नभई सार्वभौम निर्णय लिन सक्ने अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ।
“देशहरूले आफ्ना साझेदारी विविधीकरण गर्न, आफ्नै प्राथमिकताअनुसार विकास गर्न र कुनै एउटै भूराजनीतिक गुटसँग आबद्ध हुन बाध्य नभई सार्वभौम निर्णय लिन सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु यसको उद्देश्य हो,” मजुएरनले भने।
धेरै विकासशील देशले आफ्नो समृद्धि र सुरक्षा कुनै एक शक्तिसँगको विशेष आबद्धताभन्दा रणनीतिक स्वायत्ततामा निर्भर रहने बुझ्न थालेको उनको विश्लेषण छ।
मजुएरनले वैश्विक दक्षिणसँग चीनको सम्बन्ध विचार र घोषणामा मात्र सीमित नभई व्यावहारिक संस्था तथा बहुपक्षीय मञ्चबाट पनि अघि बढिरहेको बताए।
बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ, ब्रिक्स, शाङ्हाई सहयोग सङ्गठन, चीन–अफ्रिका सहयोग मञ्चलगायत संरचनाले विकासशील देशहरूलाई नीति समन्वय, दक्षिण–दक्षिण सहकार्य विस्तार र विश्व शासन निर्माणमा थप सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्ने अवसर उपलब्ध गराएको उनको भनाइ छ।
उनले बेल्ट एन्ड रोड सहकार्य पनि परम्परागत पूर्वाधार निर्माणबाट उच्च गुणस्तरीय र बहुआयामिक विकासतर्फ रूपान्तरण भइरहेको बताए।
पूर्वाधार अझै महत्त्वपूर्ण आधारका रूपमा रहे पनि दिगो लगानी, हरित विकास, डिजिटल सम्पर्क, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, नवप्रवर्तन तथा नागरिकको जीवनस्तरमा प्रत्यक्ष सुधार ल्याउने साना तर प्रभावकारी परियोजनालाई अहिले बढी महत्त्व दिन थालिएको उनले उल्लेख गरे।
यस्तो परिवर्तनले विकासलाई सडक, बन्दरगाह वा ठूला भौतिक संरचनामा मात्र सीमित नगरी मानव विकास, प्रविधि, स्वास्थ्य, शिक्षा र वातावरणीय दिगोपनसँग जोडिएको व्यापक प्रक्रियाका रूपमा बुझ्न थालिएको देखाउने मजुएरनको भनाइ छ।
उनका अनुसार ‘सी चिनफिङः चीनको शासन व्यवस्था’को पाँचौँ खण्ड चीनको विदेश नीतिको व्याख्या मात्र होइन। यसले एक्काइसौँ शताब्दीको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाबारे चीनले अघि सारेको फराकिलो दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्छ।
विश्व शासनको भविष्य अब विकसित देशहरूले मात्र निर्धारण गर्ने अवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै उनले वैश्विक दक्षिण नियम, संस्था र विचारको निष्क्रिय सहभागीबाट प्रभावशाली निर्माणकर्ताका रूपमा उदाउँदै गएको बताए।
“वैश्विक दक्षिण अब केवल सहभागीका रूपमा होइन, एक्काइसौँ शताब्दीको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था निर्धारण गर्ने नियम, संस्था र विचारको प्रभावशाली योगदानकर्ताका रूपमा उदाउँदै छ,” मजुएरनले भने।
