अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न राष्ट्र बैंकले ल्यायो २० अर्बको एकवर्षे ऋणपत्र
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको एकवर्षे ऋणपत्र निष्कासनका लागि बोलकबोल आह्वान गरेको छ।
राष्ट्र बैंकको मौद्रिक व्यवस्थापन विभागले बुधबार सार्वजनिक गरेको सूचनाअनुसार ‘नेपाल राष्ट्र बैंक ऋणपत्र २०८४ ‘च’’ का लागि अपराह्न ३ बजेसम्म अनलाइन बोलकबोल गर्न सकिनेछ। ऋणपत्रको ब्याजदर बोलकबोलबाटै निर्धारण हुनेछ।
बोलकबोलमा नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतपत्र प्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्था अर्थात काउन्टरपार्टीले मात्र भाग लिन पाउनेछन्। सहभागी संस्थाले आफूले खरिद गर्न चाहेको रकमसँगै प्रस्तावित ब्याजदर दशमलवपछिको चार अङ्कसम्म उल्लेख गर्नुपर्नेछ।
एउटा संस्थाले न्यूनतम पाँच करोड रुपैयाँको बोलपत्र पेस गर्नुपर्नेछ। त्यसभन्दा बढी रकमका लागि बोलकबोल गर्दा पाँच करोड रुपैयाँले निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म प्रस्ताव गर्न सकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। सहभागी संस्थाले फरक रकमका लागि एकभन्दा बढी ब्याजदरमा समेत बोलकबोल गर्न सक्नेछन्।
बोलकबोलमा प्रस्ताव गरिएका ब्याजदरलाई न्यूनदेखि उच्च क्रमसम्म राखेर आह्वान गरिएको रकम पूरा हुने बिन्दुमा कायम ब्याजदरलाई एकल ब्याजदर निर्धारण गरिनेछ। निर्धारित ब्याजदर वा त्यसभन्दा कम दर प्रस्ताव गर्ने बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई सोही एकल ब्याजदरमा ऋणपत्र बाँडफाँड गरिनेछ।
एक वर्ष अवधिको ऋणपत्रको साँवा २०८४ असार २४ गते भुक्तानी हुनेछ। ब्याज भने अर्धवार्षिक रूपमा भुक्तानी गरिने व्यवस्था छ। ऋणपत्रलाई नेपाल राष्ट्र बैंक तथा अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थामा धितोका रूपमा प्रयोग गर्न सकिनेछ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाले खरिद गरेको ऋणपत्रलाई अनिवार्य नगद मौज्दातमा गणना गर्न पाउने छैनन्। तर वैधानिक तरलता अनुपात र खुद तरल सम्पत्ति अनुपातमा गणना गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले संस्थाहरूलाई अधिक तरलता सुरक्षित वित्तीय उपकरणमा राख्दै नियामकीय तरलता अनुपात कायम गर्न सहयोग पुर्याउनेछ।
स्वीकृत भएको बोल रकम भुक्तानी गर्न सम्बन्धित संस्थाको राष्ट्र बैंकस्थित खातामा पर्याप्त रकम हुनुपर्नेछ। मौज्दात अभावका कारण स्वीकृत बोल रकम भुक्तानी हुन नसकेमा सम्बन्धित संस्थालाई स्वीकृत रकमको २.५० प्रतिशत हर्जाना लगाइनेछ। त्यस्तो संस्था छ महिनासम्म राष्ट्र बैंकका बोलकबोलमा सहभागी हुन नपाउने सूचनामा उल्लेख छ।
बैंकिङ प्रणालीमा कर्जा मागको तुलनामा निक्षेप र लगानीयोग्य रकम बढी भएपछि राष्ट्र बैंकले पछिल्लो समय ऋणपत्र तथा अन्य मौद्रिक उपकरणमार्फत बजारबाट रकम तानिरहेको छ। केन्द्रीय बैंकले असार १९ मा २५ अर्ब, असार २२ मा २० अर्ब र असार २३ मा २५ अर्ब रुपैयाँको एकवर्षे ऋणपत्र निष्कासन गरेको थियो। बुधबारको २० अर्बसमेत जोड्दा चार चरणमा ९० अर्ब रुपैयाँ बराबरका ऋणपत्र जारी गरिएको छ।
राष्ट्र बैंकको ऋणपत्र केन्द्रीय बैंकले बजारमा रहेको अतिरिक्त रकम निश्चित अवधिका लागि आफूतर्फ तानेर तरलता व्यवस्थापन गर्न प्रयोग गर्ने मौद्रिक उपकरण हो। यसमा लगानी गर्ने संस्थाले निर्धारित अवधिपछि साँवा र बोलकबोलबाट तय भएको दरअनुसार ब्याज प्राप्त गर्छन्।
लगातार ठूलो परिमाणमा ऋणपत्र निष्कासन गरिएको अवस्थाले बैंकिङ प्रणालीमा तरलता पर्याप्त रहे पनि उत्पादनमूलक तथा निजी क्षेत्रतर्फ कर्जाको माग अपेक्षित रूपमा विस्तार हुन नसकेको सङ्केत गर्छ। अतिरिक्त तरलता लामो समयसम्म प्रणालीमै रहँदा अल्पकालीन ब्याजदरमा दबाब पर्ने भएकाले राष्ट्र बैंकले यस्तो रकम निष्क्रिय पार्न ऋणपत्र निष्कासनलाई तीव्रता दिएको देखिन्छ।
