चिङतचनका पोर्सिलेन उद्योगस्थल युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको च्याङसी प्रान्तस्थित चिङतचन हस्तनिर्मित पोर्सिलेन उद्योगस्थल युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत भएको छ। दक्षिण कोरियाको बुसानमा आयोजित विश्व सम्पदा समितिको ४८औँ बैठकले शनिबार उक्त सम्पदालाई सूचीमा समावेश गरेको हो। यससँगै चीनमा युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत स्थलको सङ्ख्या ६१ पुगेको छ।

दशौँदेखि उन्नाइसौँ शताब्दीसम्म विकसित चिङतचनको हस्तनिर्मित पोर्सिलेन उद्योग प्रणालीलाई प्रतिनिधित्व गर्ने यो सम्पदा पाँच मुख्य क्षेत्र तथा तिनभित्रका ४५ वटा ऐतिहासिक स्थलबाट बनेको छ। करिब एक हजार ९७९ हेक्टरमा फैलिएको सम्पदाले कच्चा पदार्थ उत्खननदेखि इन्धन उत्पादन, पोर्सिलेन निर्माण, बजार व्यवस्थापन र जलमार्गबाट हुने ढुवानीसम्मको पूर्ण औद्योगिक श्रृंखला प्रस्तुत गर्छ।

सम्पदामा शहर क्षेत्रको पोर्सिलेन उत्पादन केन्द्र, हुतियान प्राचीन भट्टीस्थल, काओलिङ पोर्सिलेन माटो खानी, छाङलिङ पोर्सिलेन ढुङ्गा खानी र च्याओथान दाउरा उत्पादन क्षेत्र समावेश छन्। यी क्षेत्रलाई जोड्ने पुराना नदीमार्ग, घाट, सडक, बस्ती, कार्यशाला र भट्टीका अवशेषले परम्परागत पोर्सिलेन उद्योगको सङ्गठित स्वरूप देखाउँछन्।

चीनको राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदा प्रशासनअन्तर्गत विश्व सांस्कृतिक सम्पदा विभागका उपप्रमुख सियाओ लीका अनुसार सम्पूर्ण औद्योगिक श्रृंखलालाई प्रतिनिधित्व गर्ने सम्पदाका लागि चीनले विश्व सम्पदा मान्यता खोजेको यो पहिलो अवसर हो।

चिङतचन वरपरका पहाडी क्षेत्रमा पोर्सिलेन ढुङ्गा, काओलिन माटो र भट्टीका लागि आवश्यक वन पैदावार प्रशस्त उपलब्ध थिए। छाङच्याङ नदीमार्फत पोयाङ ताल र याङ्सी नदीसँग जोडिएको जल यातायात प्रणालीले कच्चा पदार्थ ओसारपसार तथा तयारी पोर्सिलेनको व्यापार विस्तारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।

दशौँदेखि तेह्रौँ शताब्दीसम्म उत्तरी र दक्षिणी चीनका पोर्सिलेन निर्माण प्रविधिको संयोजनबाट चिङतचनमा नीलो र सेतो आभायुक्त पोर्सिलेन उत्पादन स्थिर बनेको थियो। तेह्रौँदेखि पन्ध्रौँ शताब्दीका बीच पोर्सिलेन ढुङ्गा र काओलिन माटो मिसाउने प्रविधि, नयाँ स्वरूपका भट्टी तथा विदेशबाट ल्याइएका कोबाल्ट रङ प्रयोग गरी नीलो–सेतो पोर्सिलेन उत्पादन गर्ने प्रविधि विकसित भयो।

सोह्रौँ शताब्दीदेखि चिङतचन विश्वकै प्रमुख हस्तनिर्मित पोर्सिलेन उत्पादन केन्द्रका रूपमा स्थापित भयो। सत्रौँदेखि उन्नाइसौँ शताब्दीसम्म युरोपेली रङ सामग्री तथा चिनियाँ र विदेशी सजावट शैलीको संयोजनबाट इनामेल र फामिल रोजजस्ता नयाँ प्रकारका पोर्सिलेन विकास गरिए। चिङतचनमा विकसित प्रविधि र कलात्मक शैलीले युरोपसहित विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा पोर्सिलेन उद्योगको विकासलाई प्रभाव पारेको युनेस्कोले उल्लेख गरेको छ।

चिङतचन विश्व सम्पदा मनोनयन दस्तावेज तयार गर्ने टोलीका प्रमुख वेई छिङका अनुसार यी स्थलले चिनियाँ हस्तनिर्मित पोर्सिलेन उत्पादनको प्राविधिक र कलात्मक विकाससँगै विश्वव्यापी सांस्कृतिक आदानप्रदानमा त्यसले पुर्‍याएको योगदान प्रस्तुत गर्छन्।

‘पोर्सिलेनको राजधानी’का रूपमा परिचित चिङतचन अहिले पनि कलाकार, डिजाइनर, अनुसन्धानकर्ता र उद्यमीको आकर्षण केन्द्र बनेको छ। विभिन्न स्थान र मुलुकबाट आएका सिर्जनशील व्यक्तिलाई स्थानीय रूपमा ‘चिङपियाओ’ भनिन्छ। पछिल्ला वर्षमा यस्तो समुदायको सङ्ख्या उच्च समयमा ६० हजारभन्दा बढी पुगेको बताइएको छ।

सन् २०२५ सम्म चिङतचनमा ५८ हजारभन्दा बढी हस्तनिर्मित पोर्सिलेन कार्यशाला सञ्चालनमा थिए भने करिब एक लाख ५० हजार व्यक्ति सिरेमिक उद्योगमा कार्यरत थिए। सो वर्ष शहरको सिरेमिक उद्योगको कुल उत्पादन मूल्य एक खर्ब दुई अर्ब ७० करोड युआन नाघेको थियो। चिङतचनका उत्पादन विश्वका दर्जनौँ देश तथा क्षेत्रमा निर्यात हुँदै आएका छन्।

युनेस्कोको मान्यताले चिङतचनको हजारौँ वर्ष पुरानो पोर्सिलेन परम्परा, औद्योगिक सङ्गठन, प्रविधिगत नवीनता र विश्व संस्कृतिमाथिको प्रभावलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा औपचारिक मान्यता दिएको छ।

Dragon Media