इरान युद्धमा ४५ MQ-9 Reaper गुमाएको रिपोर्ट, महँगा ड्रोनको प्रभावकारितामाथि रुसी विज्ञको प्रश्न
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
इरानसँगको युद्धका क्रममा अमेरिकाले कम्तीमा ४५ वटा MQ-9 Reaper मानवरहित विमान गुमाएको विवरण सार्वजनिक भएपछि महँगा आक्रमण तथा निगरानी ड्रोनको युद्धक्षेत्रीय प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको रुसी सैन्य विज्ञ अलेक्जेन्डर स्टेपानोभले बताएका छन्।
रुसी समाचार संस्था TASS सँग कुरा गर्दै कानून तथा राष्ट्रिय सुरक्षा संस्थानका सैन्य विज्ञ स्टेपानोभले आधुनिक वायु रक्षा प्रणाली भएको प्रतिद्वन्द्वीविरुद्ध MQ-9 जस्ता महँगा मानवरहित विमानको जोखिम बढेको बताए।
उनका अनुसार सन् २००७ देखि MQ-9 Reaper सञ्चालनमा आएयता ठूलो संख्यामा यस्ता विमान विभिन्न सैन्य कारवाहीमा गुमेका छन्। इरानसँगको पछिल्लो युद्धमा ४५ वटा गुम्नु रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण घटना भएको उनको विश्लेषण छ।
यद्यपि उपलब्ध विवरणअनुसार इरान युद्धमा गुमेका सबै ४५ MQ-9 इरानी वायु रक्षा प्रणालीले खसालेका थिए भन्ने पुष्टि भएको छैन। केही विमान सञ्चार सम्पर्क विफल भएपछि दुर्घटनाग्रस्त भएको अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
MQ-9 Reaper लामो समयसम्म आकाशमा रहन सक्ने र निगरानी, गुप्तचर सूचना संकलन तथा सटीक आक्रमणका लागि प्रयोग गरिने अमेरिकी मानवरहित विमान हो। यो अमेरिकी वायु सेनाको महत्वपूर्ण निगरानी तथा आक्रमण प्रणालीमध्ये एक मानिन्छ।
स्टेपानोभले ठूलो संख्यामा यस्ता महँगा विमान गुम्दा उच्च लागतका आक्रमण तथा निगरानी ड्रोन उत्पादन र युद्धमा तिनको प्रयोगको आर्थिक तथा सैन्य औचित्यमाथि पुनर्विचार गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको बताए।
उनको विश्लेषणमा आधुनिक वायु रक्षा प्रणाली भएको युद्धक्षेत्रमा ठूलो आकार, तुलनात्मक रूपमा सीमित गति र लामो समय लक्ष्य क्षेत्रमा रहने प्रकृतिका मानवरहित विमान बढी जोखिममा पर्न सक्छन्।
पछिल्लो क्षतिले कम लागतका मानवरहित प्रणाली र महँगा अत्याधुनिक प्लेटफर्मबीचको लागत तथा प्रभावकारितासम्बन्धी बहसलाई पनि तीव्र बनाएको छ।
स्टेपानोभले इरान युद्धबाट प्राप्त अनुभव अमेरिकी रक्षा उद्योगका लागि समेत महत्वपूर्ण पाठ बन्न सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार भविष्यको युद्धमा मानवरहित विमानको मूल्यांकन केवल प्रविधिगत क्षमता वा हतियार बोक्ने क्षमताबाट नभई प्रतिकूल वायु रक्षा वातावरणमा टिक्न सक्ने क्षमता र लागत प्रभावकारिताका आधारमा पनि गर्नुपर्ने देखिएको छ।
