जेनजी आन्दोलनको एक वर्ष : जलेको संसद भवन अझै खरानी र कालो दागमै
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
जेनजी आन्दोलन भएको एक वर्ष पूरा भएको छ। आन्दोलनले देशको राजनीतिक परिदृश्य परिवर्तन गरे पनि त्यसक्रममा आगजनीबाट क्षतिग्रस्त भएका कतिपय महत्वपूर्ण सरकारी संरचना अझै पुरानै अवस्थाको घाउ बोकेर उभिएका छन्। त्यसको सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण नयाँ बानेश्वरस्थित संसद भवन बनेको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र हो।
एक वर्ष बितिसक्दा पनि भवनका विभिन्न भागमा आगजनीका स्पष्ट चिन्ह देखिन्छन्। भित्री भागमा खरानी, जलेका सामग्री, कालो भएका भित्ताहरू र आगोले क्षति पुर्याएको संरचना अझै देख्न सकिन्छ। कतिपय स्थानमा भग्नावशेष हटाइए पनि भवन पूर्ण रूपमा पुनःस्थापित हुन सकेको छैन।
गत वर्ष भदौ २३ गते माइतीघरबाट शुरु भएको जेनजी आन्दोलन क्रमशः नयाँ बानेश्वरस्थित संसद भवन अगाडि पुगेको थियो। त्यसदिन आन्दोलनकारी र सुरक्षाकर्मीबीच तनाव बढ्दै जाँदा गोली चलेको थियो। घटनामा धेरै प्रदर्शनकारीले ज्यान गुमाए भने ठूलो संख्यामा मानिस घाइते भएका थिए।
त्यसको भोलिपल्ट आन्दोलन अझ व्यापक बन्यो। राजधानीका विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन, तोडफोड र आगजनी भयो। त्यही क्रममा नयाँ बानेश्वरस्थित संसद भवनमा पनि आगो लगाइयो। भवनका भित्री भाग, कार्यालय, फर्निचर, संरचनात्मक सामग्री र अन्य सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुगेको थियो।
आन्दोलनपछि देशको राजनीतिक नेतृत्व परिवर्तन भयो। नयाँ राजनीतिक शक्ति र पात्रहरू राष्ट्रिय राजनीतिमा अगाडि आए। तर आन्दोलनले छाडेको भौतिक क्षतिको पुनःनिर्माण भने राजनीतिक परिवर्तनको गतिमा अघि बढ्न सकेन।
विशेषगरी संसद भवनको अवस्था राज्यका लागि एउटा प्रतीकात्मक प्रश्न बनेको छ। देशको सर्वोच्च जनप्रतिनिधिमूलक संस्थाको बैठक बस्ने भवन आगजनीमा क्षतिग्रस्त भएपछि संसद बैठक अन्यत्र सञ्चालन गर्नुपर्ने अवस्था आएको थियो।
एक वर्षपछि पनि भवनको जलेको स्वरूपले आन्दोलनको तीव्रता र त्यसले सार्वजनिक सम्पत्तिमा पुर्याएको क्षति सम्झाइरहेको छ। आगोले कालो भएका भित्ता, जलेका भर्याङ, खरानीमा परिणत सामग्री र ध्वस्त आन्तरिक संरचनाले त्यो घटनाको भौतिक प्रमाण बोकेका छन्।
आन्दोलनका क्रममा भएको जनधनको क्षतिसँगै सार्वजनिक संरचनामा भएको विनाशले राज्यलाई दीर्घकालीन आर्थिक भारसमेत थपेको छ। सार्वजनिक सम्पत्तिको पुनःनिर्माण र पुनःस्थापनाका लागि ठूलो रकम, समय र प्राविधिक जनशक्ति आवश्यक पर्ने देखिएको छ।
जेनजी आन्दोलनलाई नेपालको पछिल्लो राजनीतिक इतिहासको महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिन्छ। तर त्यस आन्दोलनको एक वर्ष पूरा हुँदा यसको मूल्य केवल राजनीतिक परिवर्तनबाट मात्र मापन गर्न सकिने अवस्था छैन। आन्दोलनका क्रममा गुमेका जीवन, घाइते नागरिक र क्षतिग्रस्त सार्वजनिक सम्पत्ति पनि त्यस इतिहासको अभिन्न हिस्सा बनेका छन्।
नयाँ बानेश्वरको जलेको संसद भवन अहिले पनि त्यही इतिहासको मौन साक्षी बनेर उभिएको छ। राजनीतिक व्यवस्था अगाडि बढिसकेको छ, संसदको काम पनि जारी छ, तर जलेको भवनका कालो दाग र खरानीले एक वर्षअघिको हिंसात्मक घटनाको स्मृति अझै मेटिएको छैन।
