सेप्टेम्बर ११ पछि अमेरिकालाई रुसले गुप्तचर सूचना र हेलिकप्टर सहयोग गरेको थियो: लाभरोभ

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिकामा भएको आतंकवादी आक्रमणपछि रुसले वाशिङ्टनलाई राजनीतिक समर्थन मात्र नभई गुप्तचर सूचना र अफगानिस्तान अभियानका लागि हेलिकप्टरसमेत उपलब्ध गराएको बताएका छन्।

सेप्टेम्बर ११ को घटनाको २५औँ वर्षका अवसरमा आरबीसी टेलिभिजनलाई दिएको अन्तर्वार्तामा लाभरोभले आक्रमण हुँदा आफू संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि रुसका स्थायी प्रतिनिधिका रूपमा न्यूयोर्कमा कार्यरत रहेको स्मरण गरे।

उनका अनुसार बिहान करिब ९ बजे कार्यालय पुगेपछि उनले टेलिभिजनमा एउटा विमान विश्व व्यापार केन्द्रको भवनमा ठोक्किएको दृश्य देखेका थिए। सुरुमा कुनै चलचित्रको दृश्य प्रसारण भइरहेको ठाने पनि केही समयपछि वास्तविक घटना भएको बुझेको उनले बताए।

आक्रमणपछि न्यूयोर्कको वातावरण तत्काल बदलिएको स्मरण गर्दै लाभरोभले मानिसमा भय र असुरक्षाको भावना स्पष्ट रूपमा देखिन थालेको बताए। उनका अनुसार तत्कालीन रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुशलाई टेलिफोन गरी अमेरिकाप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका थिए।

त्यसपछि संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषदले आतंकवादविरुद्ध कारवाहीका लागि सम्बन्धित प्रस्ताव पारित गरेको थियो। लाभरोभका अनुसार रुसले त्यस समयमा अमेरिकासहितको अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धनलाई व्यवहारिक सहयोगसमेत उपलब्ध गराएको थियो।

उनले रुस–नाटो परिषदमार्फत अफगानिस्तानसम्बन्धी कार्यक्रम अघि बढाइएको र अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धनको प्रयोगका लागि रुसी हेलिकप्टर उपलब्ध गराइएको बताए। रुसले गुप्तचर सूचनासमेत साझा गरेको उनको भनाइ छ।

तर सेप्टेम्बर ११ पछिको अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धतालाई अमेरिकाले क्रमशः आफ्ना भू–राजनीतिक उद्देश्य पूरा गर्न प्रयोग गरेको लाभरोभले आरोप लगाए। उनका अनुसार सुरुमा आतंकवादविरुद्ध बनेको व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन पछि अमेरिकी प्रभाव र सैन्य उपस्थितिको विस्तारसँग जोडिन थाल्यो।

लाभरोभले अफगानिस्तानपछि विश्व राजनीतिमा अमेरिकी नेतृत्वको एकध्रुवीय व्यवस्थाले आफ्नो प्रभुत्व कायम राख्ने प्रयास गरेको धारणा व्यक्त गरे। उनले युगोस्लाभिया, जर्जिया र युक्रेनसम्बन्धी घटनालाई पनि यही व्यापक भू–राजनीतिक प्रक्रियासँग जोडेर व्याख्या गरे। युगोस्लाभियामाथिको नाटो कारवाहीलाई उनले “उक्साहटविनाको आक्रमण” र एउटा सार्वभौम राष्ट्रको विनाशका रूपमा चित्रित गरे। यी अभिव्यक्ति रुसी विदेशमन्त्रीको राजनीतिक मूल्याङ्कन हुन्।

सेप्टेम्बर ११ को घटनाबारे विभिन्न षड्यन्त्र सिद्धान्तबारे सोधिएको प्रश्नमा भने लाभरोभले आफू त्यस्ता सिद्धान्तप्रति आकर्षित नभएको स्पष्ट गरे। त्यति ठूलो षड्यन्त्र लुकाइराख्न असम्भवजस्तै हुने र ठूलो संख्यामा मानिस संलग्न भएको भए कुनै न कुनै तथ्य सार्वजनिक हुने उनको तर्क थियो।

रुस र अमेरिकाबीच अहिले पनि संवाद जारी रहेको उल्लेख गर्दै लाभरोभले राजनीतिक मतभेद भए पनि संवाद बन्द गर्नु नहुने बताए। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन दुवैले पूर्वशर्तबिना एकअर्काको कुरा सुन्न तयार रहेको उनले बताए।

“एकअर्काको कुरा सुन्नु नै राजनीति र कूटनीतिको सार हो,” लाभरोभले भने।

सेप्टेम्बर ११ पछिको प्रारम्भिक रुस–अमेरिका सहकार्य र त्यसपछि विकसित गहिरो रणनीतिक प्रतिस्पर्धालाई लाभरोभको अन्तर्वार्ताले दुई देशबीचको सम्बन्धमा आएको ऐतिहासिक परिवर्तनका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।