ब्रिक्समा अब्देल फताह अल सिसीको सक्रिय उपस्थिति : अफ्रिका, स्वेज नहर, विकास वित्त र क्षेत्रीय स्थिरतामा मिडियाको ध्यान

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

नयाँ दिल्लीमा आयोजित १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा इजिप्टका राष्ट्रपति अब्देल फताह अल सिसी अफ्रिका, अरब विश्व, भूमध्यसागर र एशियाबीचको रणनीतिक सेतु प्रतिनिधित्व गर्ने नेताका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमको ध्यानमा रहेका छन्। सन् २०२४ मा ब्रिक्सको पूर्ण सदस्य बनेपछि इजिप्टले लगातार तेस्रोपटक शिखर सम्मेलनमा भाग लिइरहेको छ र सिसीले ब्रिक्सलाई विकासशील देशका लागि व्यावहारिक आर्थिक सहकार्य तथा सन्तुलित विश्व व्यवस्थाको महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

सिसीको सम्बोधनमा सुरक्षा र विकासलाई छुट्टाछुट्टै हेर्न नसकिने सन्देश प्रमुख रूपमा आएको छ। पश्चिम एशियामा जारी तनावको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा, व्यापार, समुद्री आवागमन र आपूर्ति श्रृंखलासम्म फैलिएको उल्लेख गर्दै उनले स्थिरता बिना दीर्घकालीन आर्थिक विकास सम्भव नहुने बताएका छन्। इजिप्टको भौगोलिक अवस्थिति र स्वेज नहरको विश्व व्यापारमा रहेको महत्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय नौवहनको सुरक्षा र स्वतन्त्रतालाई उनले विशेष प्राथमिकता दिएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाले सिसीको भूमिकालाई विशेषगरी इजिप्टको रणनीतिक अवस्थासँग जोडेर हेरेका छन्। स्वेज नहर, लाल सागर, भूमध्यसागर, अरब विश्व र अफ्रिकासँग जोडिएको इजिप्ट अन्तरमहादेशीय व्यापारको महत्वपूर्ण केन्द्र हो। यस कारण ब्रिक्सभित्र इजिप्टको सहभागिता केवल राजनीतिक प्रतिनिधित्व नभई विश्व व्यापार, बन्दरगाह, ऊर्जा पारवहन र ढुवानी सञ्जालसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित छ।

सिसीले ब्रिक्स सहकार्यलाई ठोस परियोजना र कार्यक्रमतर्फ लैजानुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनका अनुसार सदस्य राष्ट्रको क्षमता केवल राजनीतिक घोषणामा सीमित नरही दिगो विकास लक्ष्य, उत्पादकत्व वृद्धि, प्रविधिगत अन्तर घटाउने र विकासका नयाँ श्रोत सिर्जना गर्ने काममा उपयोग हुनुपर्छ। यस दृष्टिले इजिप्टले ब्रिक्सलाई विकासशील देशको दीर्घकालीन आर्थिक संरचना बलियो बनाउने उपकरणका रूपमा हेरेको देखिन्छ।

विकास वित्त सिसीको अर्को प्रमुख प्राथमिकता बनेको छ। ऋणको बढ्दो दबाब र सीमित वित्तीय क्षमतासँग संघर्ष गरिरहेका विकासशील देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संरचना सुधार, सहुलियतपूर्ण वित्तीय उपकरण र नयाँ विकास बैंकको प्रभावकारी भूमिकाबाट थप विकल्प उपलब्ध गराउनुपर्ने उनले बताएका छन्। ब्रिक्सभित्र आर्थिक तथा वित्तीय सहकार्य विस्तार भए सदस्य राष्ट्रको विकास आवश्यकता पूरा गर्न थप व्यावहारिक स्रोत उपलब्ध हुन सक्ने इजिप्टको धारणा छ।

खाद्य, पानी र ऊर्जा सुरक्षालाई पनि सिसीले एउटै समग्र विकास संरचनासँग जोडेर प्रस्तुत गरेका छन्। विश्व बजारमा खाद्य तथा ऊर्जा लागत बढ्दा र आपूर्ति श्रृंखला अवरुद्ध हुँदा विकासशील देश सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने भन्दै उनले दिगो कृषि, जलस्रोत व्यवस्थापन र ऊर्जा सुरक्षामा संयुक्त कार्यक्रम आवश्यक रहेको बताएका छन्। इजिप्टले क्षेत्रीय अन्न तथा ढुवानी केन्द्र विकास गर्ने प्रयासलाई पनि यही रणनीतिसँग जोडेको छ।

जलवायु परिवर्तनको विषयमा सिसीले विकासशील देशको वास्तविक परिस्थिति बुझ्ने न्यायपूर्ण र व्यावहारिक ऊर्जा रूपान्तरण आवश्यक रहेको बताएका छन्। न्यून उत्सर्जन अर्थतन्त्रतर्फ जाने प्रक्रियामा विकासशील देशलाई पर्याप्त जलवायु वित्त, प्रविधि र क्षमता विकास उपलब्ध हुनुपर्ने उनको धारणा छ। आर्थिक विकासको आवश्यकता र वातावरणीय जिम्मेवारीबीच सन्तुलन कायम गर्ने विषयमा इजिप्टको अनुभव ब्रिक्सभित्र महत्वपूर्ण हुन सक्ने देखिएको छ।

भारतसँगको सम्बन्ध पनि सिसीको नयाँ दिल्ली उपस्थितिको प्रमुख पक्ष बनेको छ। उनले भारतलाई महत्वपूर्ण रणनीतिक साझेदार र क्षेत्रीय तथा विश्व राजनीतिमा प्रभावशाली राष्ट्रका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। इजिप्टले स्वेज नहर आर्थिक क्षेत्र, बन्दरगाह, ऊर्जा, औषधि, इलेक्ट्रोनिक्स, सवारी साधनका पार्टपुर्जा, हरित हाइड्रोजन र सूचना प्रविधिमा भारतीय लगानी तथा संयुक्त उत्पादन विस्तार गर्ने सम्भावना देखेको छ।

सिसीले इजिप्टलाई भारतीय कम्पनीका लागि अफ्रिका, अरब विश्व र युरोप जोड्ने उत्पादन तथा व्यापार केन्द्रका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। स्थानीय उत्पादन, प्रविधि हस्तान्तरण र अनुसन्धान संस्थाबीच सहकार्य विस्तार भए भारत–इजिप्ट सम्बन्ध केवल व्यापारमा सीमित नरही भविष्यका उद्योग र नवप्रवर्तनसम्म विस्तार हुन सक्ने उनको सन्देश छ।

नयाँ दिल्लीमा सिसीले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग पनि भेटवार्ता गरेका छन्। दुई नेताले द्विपक्षीय सम्बन्धसँगै गाजा, इरान र सुडानलगायत क्षेत्रीय संकटबारे छलफल गरेका छन्। प्यालेस्टिनी प्रश्नको न्यायपूर्ण र व्यापक समाधानका लागि दुई राष्ट्रको अवधारणालाई समर्थन गर्ने धारणा इजिप्टको दीर्घकालीन क्षेत्रीय नीतिसँग जोडिएको छ।

इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियान्तोसँगको भेटले पनि इजिप्टको व्यापक विश्व दक्षिण कूटनीति उजागर गरेको छ। अफ्रिका, अरब क्षेत्र र दक्षिणपूर्वी एशियाबीच व्यापार, लगानी, खाद्य सुरक्षा र विकास साझेदारी विस्तार गर्ने सम्भावनाले ब्रिक्सभित्र नयाँ प्रकारको अन्तरक्षेत्रीय सहकार्यको ढोका खोल्न सक्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका लागि सिसीको महत्व अर्को कारणले पनि विशेष छ। इजिप्टले ब्रिक्सलाई कुनै देशविरुद्धको संरचना नभई संवाद, विकास र आर्थिक सहकार्यको मञ्चका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। रणनीतिक सन्तुलन, स्वतन्त्र राष्ट्रिय निर्णय र विभिन्न शक्ति केन्द्रसँग विविध साझेदारी कायम गर्ने इजिप्टको विदेश नीति भारत र अन्य धेरै विश्व दक्षिणका देशको दृष्टिकोणसँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ।

सी चिनफिङले चीनको आर्थिक तथा औद्योगिक शक्ति, भ्लादिमिर पुटिनले रुसको रणनीतिक प्रभाव, नरेन्द्र मोदीले भारतको कूटनीतिक सन्तुलन, सिरिल रामाफोसाले अफ्रिकाको विकास आकांक्षा, मसुद पेजेस्कियनले इरानको आर्थिक स्वायत्तता, प्रबोवो सुबियान्तोले बान्डुङ भावना र युएईले खाडीको आर्थिक सम्पर्कलाई अघि सारिरहेका बेला सिसीले अफ्रिका, अरब विश्व र अन्तरमहादेशीय व्यापारलाई जोड्ने इजिप्टको विशिष्ट भूरणनीतिक महत्व प्रस्तुत गरेका छन्।

नयाँ दिल्लीबाट इजिप्टले दिएको सकारात्मक सन्देश स्पष्ट छ। ब्रिक्सले राजनीतिक प्रभाव मात्र होइन, विकास वित्त, खाद्य तथा ऊर्जा सुरक्षा, जलवायु सहकार्य, व्यापारिक सम्पर्क र क्षेत्रीय स्थिरतामा ठोस परिणाम दिन सके यसको विश्व दक्षिणमा प्रभाव अझ बलियो हुनेछ। यस प्रक्रियामा अब्देल फताह अल सिसीको भूमिका अफ्रिका, अरब क्षेत्र र एशियाबीच आर्थिक तथा कूटनीतिक सेतु निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण आवाजका रूपमा देखिएको छ।