ब्रिक्समा अबिय अहमदको उदीयमान भूमिका : अफ्रिकाको नयाँ आत्मविश्वास, भारतसँग रणनीतिक साझेदारी र विश्व दक्षिणमा मिडियाको ध्यान

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

नयाँ दिल्लीमा आयोजित १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा इथियोपियाका प्रधानमन्त्री अबिय अहमद अली अफ्रिकाको बदलिँदो राजनीतिक तथा आर्थिक भूमिकालाई प्रतिनिधित्व गर्ने महत्वपूर्ण नेताका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमको ध्यानमा आएका छन्। तीव्र विकासको आकांक्षा, विशाल युवा जनसंख्या, अफ्रिकाको रणनीतिक भौगोलिक अवस्थिति र विश्व दक्षिणको संस्थागत प्रतिनिधित्वको प्रश्नले ब्रिक्सभित्र इथियोपियाको उपस्थितिलाई विशेष महत्व दिएको छ।

ब्रिक्सको विस्तारित संरचनामा इथियोपिया केवल अर्को अफ्रिकी सदस्य होइन। अफ्रिकी संघको मुख्यालय रहेको अदिस अबाबाले महादेशीय कूटनीतिको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा लामो समयदेखि भूमिका खेल्दै आएको छ। यही कारण अबिय अहमदको नयाँ दिल्ली सहभागितालाई इथियोपियाको राष्ट्रिय हितसँगै अफ्रिकाको व्यापक विकास आकांक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा महादेशको बढ्दो आवाजसँग जोडेर हेरिएको छ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अबिय अहमदबीच सम्मेलनको अवसरमा भएको भेटले विशेष ध्यान पाएको छ। दुई नेताले आर्थिक सहकार्य, रक्षा तथा सुरक्षा साझेदारी र क्षमता विकासलगायत क्षेत्रमा भएको प्रगतिबारे समीक्षा गरेका छन्। उनीहरूले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा पनि विचार आदानप्रदान गर्दै बहुपक्षीय मञ्चमा निकट सहकार्य जारी राख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

मोदी र अबियबीचको नयाँ दिल्ली भेट सन् २०२५ डिसेम्बरमा भारतीय प्रधानमन्त्रीले अदिस अबाबा गरेको भ्रमणपछि विकसित उच्चस्तरीय सम्पर्कको निरन्तरता हो। पछिल्ला संवादले भारत र इथियोपियाबीचको सम्बन्ध परम्परागत कूटनीतिक मित्रताबाट अघि बढेर आर्थिक, सुरक्षा, प्रविधि र जनशक्ति विकाससँग जोडिएको रणनीतिक साझेदारीतर्फ विस्तार भइरहेको संकेत दिएको छ।

भारतले इथियोपियाको ब्रिक्स सहभागितालाई विश्व दक्षिणको सामूहिक आवाज बलियो बनाउने महत्वपूर्ण तत्वका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। अफ्रिकाको ठूलो जनसंख्या, तीव्र शहरीकरण, कृषि सम्भावना, औद्योगिकीकरणको आवश्यकता र युवा श्रमशक्तिलाई विश्व अर्थतन्त्रसँग प्रभावकारी रूपमा जोड्न ब्रिक्सजस्ता संरचनाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने धारणा नयाँ दिल्ली सम्मेलनमा बलियो रूपमा देखिएको छ।

अबिय अहमदको नेतृत्वमा इथियोपियाले पूर्वाधार, ऊर्जा, उत्पादन उद्योग, कृषि र डिजिटल अर्थतन्त्रलाई आर्थिक रूपान्तरणका आधारका रूपमा अघि बढाउँदै आएको छ। ब्रिक्स सदस्य राष्ट्रसँग लगानी, प्रविधि, ऊर्जा, यातायात र औद्योगिक क्षमतामा सहकार्य विस्तार गर्न सके इथियोपियाले आफ्नो विकास प्रक्रियामा थप विविध श्रोत र साझेदार प्राप्त गर्न सक्ने सम्भावना छ।

इथियोपियाको अर्को महत्वपूर्ण विशेषता यसको भौगोलिक अवस्थिति हो। अफ्रिकाको सिङ क्षेत्रमा रहेको देश लाल सागर, खाडी क्षेत्र र पूर्वी अफ्रिकाको व्यापारिक संरचनासँग निकट रूपमा जोडिएको छ। यस कारण इथियोपियाको आर्थिक स्थिरता र पूर्वाधार विकासले देशभित्र मात्र होइन, व्यापक पूर्वी अफ्रिकी क्षेत्रको व्यापार, यातायात र आपूर्ति श्रृंखलामा पनि प्रभाव पार्न सक्छ।

ब्रिक्सभित्र इथियोपियाको सहभागिता विकास वित्तका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ। अफ्रिकी देशलाई पूर्वाधार, ऊर्जा, उद्योग र मानव पूँजी विकासका लागि ठूलो परिमाणमा दीर्घकालीन लगानी आवश्यक छ। नयाँ विकास बैंक तथा अन्य ब्रिक्स सहकार्य संयन्त्रले स्थानीय प्राथमिकताअनुसार वित्तीय विकल्प विस्तार गर्न सके त्यसले अफ्रिकाको विकास संरचनामा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्छ।

अबिय अहमदको उपस्थितिले अफ्रिकामा एउटै दृष्टिकोण छैन भन्ने तथ्यलाई पनि सकारात्मक रूपमा उजागर गरेको छ। दक्षिण अफ्रिकाले महादेशको औद्योगिक र वित्तीय क्षमता, इजिप्टले उत्तर अफ्रिका तथा अन्तरमहादेशीय व्यापार र इथियोपियाले पूर्वी अफ्रिका तथा महादेशीय कूटनीतिक केन्द्रको भूमिका ब्रिक्समा ल्याएका छन्। यसले विस्तारित ब्रिक्सभित्र अफ्रिकाको प्रतिनिधित्वलाई थप विविध र वास्तविक बनाएको छ।

भारत र इथियोपियाबीच क्षमता विकासको सहकार्य पनि विशेष महत्वको क्षेत्र हो। शिक्षा, सीप विकास, प्रविधि, प्रशासनिक तालिम र संस्थागत निर्माणजस्ता क्षेत्रमा सहकार्यले विकासशील देशबीच ज्ञान र अनुभवको प्रत्यक्ष आदानप्रदानलाई बलियो बनाउन सक्छ। दक्षिण–दक्षिण सहकार्यको वास्तविक मूल्य पनि यही प्रकारको व्यावहारिक साझेदारीमा देखिने गर्दछ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले अबियको उपस्थितिलाई विश्व दक्षिणको नयाँ पुस्ताका नेताको भूमिकासँग पनि जोडेर हेर्न थालेका छन्। विकासशील देशले परम्परागत शक्ति केन्द्रसँग मात्र निर्भर सम्बन्ध राख्ने होइन, चीन, भारत, रुस, खाडी क्षेत्र र अन्य उदाउँदा अर्थतन्त्रसँग समानान्तर साझेदारी विस्तार गर्न सक्ने अवधारणा इथियोपियाको विदेश नीतिमा स्पष्ट देखिन्छ।

ब्रिक्सले पनि इथियोपियालाई यस्तो बहुदिशात्मक कूटनीतिका लागि महत्वपूर्ण मञ्च उपलब्ध गराएको छ। समूहभित्र ऊर्जा उत्पादक, औद्योगिक शक्ति, कृषि अर्थतन्त्र, प्रविधि केन्द्र र विशाल उपभोक्ता बजार एकै ठाउँमा रहेका कारण इथियोपियाले आफ्नो राष्ट्रिय विकास रणनीतिलाई विभिन्न साझेदारसँग जोड्ने व्यापक अवसर पाएको छ।

सी चिनफिङले चीनको आर्थिक तथा औद्योगिक क्षमता, भ्लादिमिर पुटिनले रुसको रणनीतिक प्रभाव, नरेन्द्र मोदीले भारतको कूटनीतिक सन्तुलन, सिरिल रामाफोसाले दक्षिण अफ्रिकाको विकास दृष्टि र अब्देल फताह अल सिसीले अफ्रिका तथा अरब विश्वबीचको सम्पर्कलाई अघि सारिरहेका बेला अबिय अहमदले पूर्वी अफ्रिकाको विकास आकांक्षा, युवा जनशक्ति र विश्व दक्षिणको थप समावेशी प्रतिनिधित्वलाई ब्रिक्सको केन्द्रमा ल्याएका छन्।

नयाँ दिल्लीबाट इथियोपियाले दिएको सकारात्मक सन्देश स्पष्ट छ। ब्रिक्सको प्रभाव केवल ठूला अर्थतन्त्रको शक्ति जोडेर मापन हुने होइन। यदि यसले अफ्रिकाजस्ता तीव्र परिवर्तन भइरहेका क्षेत्रलाई पूर्वाधार, लगानी, प्रविधि, सीप र आर्थिक अवसरसँग जोड्न सक्छ भने यसको विश्व दक्षिणसम्बन्धी दाबी अझ विश्वसनीय हुनेछ।

यस दृष्टिले अबिय अहमदको ब्रिक्स सहभागिता इथियोपियाको उपस्थितिमा मात्र सीमित छैन। यसले अफ्रिकाको सिङ, पूर्वी अफ्रिका र व्यापक विश्व दक्षिणले नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक व्यवस्थामा थप सक्रिय, आत्मविश्वासी र प्रभावशाली स्थान खोजिरहेको सन्देश दिएको छ।