चीनको जे–३५ए लडाकु विमानको नाम ‘युनलोङ’ पुष्टि, प्रविधि र सांस्कृतिक पहिचानको संयोजन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको जनमुक्ति सेनाको वायुसेनाले प्रयोग गर्ने पाँचौँ पुस्ताको जे–३५ए स्टेल्थ लडाकु विमानको नाम ‘युनलोङ’ रहेको चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमको विशेष कार्यक्रमबाट पुष्टि भएको छ। युनलोङको अर्थ ‘बादलको ड्रागन’ हो। सेप्टेम्बर १९ मा प्रसारित राष्ट्रिय रक्षा शिक्षा दिवससम्बन्धी कार्यक्रममा जे–३५एलाई उक्त नामसहित प्रस्तुत गरिएको थियो। चिनियाँ सैन्य मामिला विज्ञ चाङ चुनशेका अनुसार यसलाई विमानको नामबारे सरकारी सञ्चारमाध्यमबाट भएको पहिलो स्पष्ट पुष्टिका रूपमा लिन सकिन्छ।

चीनको २६औँ राष्ट्रिय रक्षा शिक्षा दिवसका अवसरमा प्रसारित कार्यक्रममा विभिन्न ऐतिहासिक कालखण्ड र रक्षा क्षेत्रका उपलब्धि प्रस्तुत गरिएको थियो। कार्यक्रममा जे–१० लाई ‘मेङलोङ’, जे–११ लाई ‘यिङलोङ’, जे–१६ लाई ‘छियानलोङ’, जे–२० लाई ‘वेइलोङ’ र जे–३५एलाई ‘युनलोङ’ नामबाट परिचय गराइएको थियो। त्यसैगरी एच–६के बमवर्षक विमानलाई ‘चानसेन’ र वाई–२० सैन्य यातायात विमानलाई ‘खुनफङ’ नामसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।

यसअघि सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा चिनियाँ केन्द्रीय टेलिभिजनको सैन्य कार्यक्रमले जे–३५ए, जे–२०, जे–१० र जे–१६ विमानका पुच्छरमा प्रयोग गरिने कलात्मक चित्र प्रस्तुत गरेको थियो। उक्त कार्यक्रममा विमानको नाम र चिनियाँ सांस्कृतिक प्रतीकबीच सम्बन्ध स्थापित गरिएको थियो। त्यसबेला अन्य तीन विमानका नाम पहिल्यै परिचित भएकाले केही सैन्य प्रविधि विश्लेषक तथा उत्साहीहरूले जे–३५एको नाम युनलोङ हुन सक्ने अनुमान गरेका थिए। पछिल्लो प्रसारणले त्यही नामलाई स्पष्ट रूपमा प्रयोग गरेको हो।

चिनियाँ सैन्य विज्ञ चाङ चुनशेले विमानको नामकरणमा प्राविधिक विशेषता र सांस्कृतिक अर्थलाई संयोजन गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार चिनियाँ परम्परामा ड्रागन साहस, बुद्धिमत्ता र शुभताको प्रतीक हो। जे–३५एजस्तो कम दृश्यता भएको पाँचौँ पुस्ताको लडाकु विमानका लागि युनलोङ नाम उपयुक्त रहेको उनको व्याख्या छ। बादलबीच देखिने र हराउने ड्रागनको सांस्कृतिक कल्पनालाई उनले विमानको स्टेल्थ क्षमता र उच्च गतिशीलतासँग जोडेका छन्।

चाङले युनलोङ नामको प्रेरणा प्राचीन चिनियाँ ग्रन्थ ‘ई चिङ’मा रहेको ‘बादलले ड्रागनलाई पछ्याउँछ, हावाले बाघलाई पछ्याउँछ’ भन्ने अभिव्यक्तिबाट आएको हुन सक्ने बताएका छन्। यद्यपि, यो नामको सांस्कृतिक स्रोतबारे उनको व्याख्या हो। नामकरण गर्ने निकायले त्यसलाई आधिकारिक उत्पत्तिका रूपमा पुष्टि गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

चीनले अन्य लडाकु विमानका नाममा पनि तिनको भूमिका र विशेषतालाई सांस्कृतिक प्रतीकसँग जोडेको छ। जे–२० को ‘वेइलोङ’ नामलाई शक्तिशाली ड्रागन र जे–१६ को ‘छियानलोङ’ नामलाई लुकेको ड्रागनका रूपमा व्याख्या गरिन्छ। चीन र पाकिस्तानले संयुक्त रूपमा विकास गरेको जेएफ–१७ थन्डरलाई चीनमा ‘स्याओलोङ’ भनिन्छ। यी नाममार्फत विमानको परिचय प्राविधिक सङ्केत नम्बरमा मात्र सीमित नराखी चिनियाँ भाषिक तथा सांस्कृतिक पहिचानसँग जोड्ने प्रयास गरिएको छ।

सन् २०२२ को जुलाईमा चीनको उड्डयन उद्योग निगमले सैन्य तथा नागरिक विमानका लागि व्यवस्थित नामकरणसम्बन्धी नियम सार्वजनिक गरेको थियो। त्यसले पहिले प्रचलनमा रहेका केही नामलाई औपचारिक मान्यता दिँदै चिनियाँ विशेषतासहितको नामकरण प्रणाली विकास गर्ने आधार तयार गरेको थियो। चाङका अनुसार आफ्ना विमानको नाम आफैँ सार्वजनिक गर्ने अभ्यासले अन्तर्राष्ट्रिय रक्षा सञ्चारमा चिनियाँ विमानहरूको पहिचान स्पष्ट बनाउन सहयोग पुर्‍याउँछ।

जे–३५एको युनलोङ नाम सार्वजनिक हुनु चीनको सैन्य उड्डयन विकाससँगै रक्षा उपकरणको सांस्कृतिक प्रस्तुति विस्तार गर्ने प्रयासको एउटा उदाहरण बनेको छ। विमानको प्राविधिक क्षमता त्यसका परीक्षण, सञ्चालन र प्रमाणित कार्यसम्पादनका आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने भए पनि नामकरणले चीनले आफ्ना आधुनिक सैन्य उपकरणलाई राष्ट्रिय सांस्कृतिक पहिचानसँग कसरी जोडिरहेको छ भन्ने पक्ष स्पष्ट पारेको छ।