न्युजिल्यान्डको वर्ष पक्षी २०२६ मा लोपोन्मुख कालो रोबिन विजयी

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

न्युजिल्यान्डको चाथम टापुमा पाइने अति सङ्कटापन्न कालो रोबिन चरा सन् २०२६ को ‘वर्ष पक्षी’ प्रतियोगितामा विजयी भएको छ। स्थानीय रूपमा ‘कारुरे’ भनिने यस चराले २५ हजार ६१० मत प्राप्त गरेको संरक्षण संस्था फरेस्ट एन्ड बर्डले सोमबार जनाएको छ। कुनै समय लोप हुने अवस्थामा पुगेको प्रजातिले प्रतियोगिता जितेसँगै यसको संरक्षण र बासस्थान विस्तारको आवश्यकता पुनः चर्चामा आएको छ।

प्रतियोगितामा यस वर्ष कीर्तिमानी एक लाख पाँच हजार मतदाता सहभागी भएका थिए। संस्थाका अनुसार करिब ८८ प्रतिशत मत न्युजिल्यान्डभित्रबाट खसेको थियो। उड्न नसक्ने तथा राति सक्रिय हुने स्थानीय सुगा प्रजाति काकापो १९ हजार ४४५ मतसहित दोस्रो र न्युजिल्यान्डको बाज ‘कारेआरेआ’ १७ हजार ४२३ मतसहित तेस्रो स्थानमा रहे।

कालो रोबिनको संरक्षणलाई न्युजिल्यान्डको वन्यजन्तु संरक्षण इतिहासको उल्लेखनीय उपलब्धिका रूपमा लिइन्छ। सन् १९८० मा यस प्रजातिका जम्मा पाँच चरा मात्र बाँकी थिए। तीमध्ये प्रजनन गर्न सक्ने पोथी एउटी मात्र थिई। त्यसपछि चाथम टापुका स्थानीय समुदाय र तत्कालीन वन्यजन्तु सेवाले संरक्षण अभियान शुरु गरेका थिए। अहिले उक्त निकाय संरक्षण विभागका रूपमा कार्यरत छ। एक जोडी प्रजननक्षम चराबाट शुरु गरिएको प्रयासले प्रजातिलाई तत्काल लोप हुनबाट जोगाएको थियो।

हाल दुईवटा हानिकारक बाह्य जीवबाट मुक्त प्राकृतिक आरक्ष टापुमा करिब ३५० वयस्क कालो रोबिन रहेका छन्। यद्यपि, फरेस्ट एन्ड बर्डका अनुसार ती टापुमा उपलब्ध उपयुक्त बासस्थान लगभग भरिइसकेको छ। चराका लागि आवश्यक क्षेत्रहरू ओगटिइसकेकाले विद्यमान दुई आरक्षमा मात्र निर्भर रहेर प्रजातिको सङ्ख्या निरन्तर बढाउन कठिन हुने देखिएको छ।

संरक्षण संस्थाले कालो रोबिनको दीर्घकालीन अस्तित्व सुनिश्चित गर्न अर्को टापुमा तेस्रो समूह स्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ। दुई प्राकृतिक आरक्षको बीचमा पर्ने पिट टापुमा संरक्षण कार्य विस्तार गर्न सकिए कालो रोबिनका लागि थप सुरक्षित बासस्थान तयार हुन सक्ने संस्थाको भनाइ छ। यसबाट चाथम टापु क्षेत्रको समग्र जैविक विविधता संरक्षणमा पनि सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

चाथम टापु समूह न्युजिल्यान्डका सङ्कटापन्न पक्षी प्रजातिका लागि महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो। फरेस्ट एन्ड बर्डका अनुसार देशका जोखिममा रहेका पक्षी प्रजातिमध्ये करिब २० प्रतिशतसँग यस क्षेत्रको सम्बन्ध छ। कालो रोबिनको पुनरुत्थानले समुदाय, वैज्ञानिक संरक्षण र दीर्घकालीन व्यवस्थापनबीचको सहकार्यबाट अति सङ्कटापन्न प्रजातिलाई जोगाउन सकिने देखाएको छ। तर, प्रजातिको सङ्ख्या बढ्नु मात्र पर्याप्त नभई भविष्यका लागि सुरक्षित र पर्याप्त बासस्थान सुनिश्चित गर्नु संरक्षणको अर्को महत्त्वपूर्ण चरण बनेको छ।