संयुक्त राष्ट्रसङ्घ महासभामा जलवायु परिवर्तनदेखि आणविक जोखिमसम्मका चुनौतीमा विश्व नेताहरूको ध्यान

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभाको उच्चस्तरीय बहसमा विश्वका नेताहरूले जलवायु परिवर्तन, आणविक हतियार, गरिबी, अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय असमानता र बहुपक्षीय प्रणालीको भविष्यलगायत विषय उठाएका छन्। करिब दुई सय वक्ताले सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेको महासभामा ठूला शक्तिराष्ट्रदेखि साना टापु राष्ट्रसम्मले आफ्ना राष्ट्रिय अनुभव र विश्वव्यापी चुनौती प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

महासभाको बहसमा राष्ट्रप्रमुख, सरकारप्रमुख र मन्त्रीहरूले क्रमशः सम्बोधन गर्ने व्यवस्था छ। प्रत्येक वक्ताका लागि सामान्यतः १५ मिनेटको समय सुझाव दिइए पनि निर्धारित समय सकिएपछि सम्बोधन अनिवार्य रूपमा रोकिँदैन। सन् १९६० मा क्युबाका तत्कालीन नेता फिडेल क्यास्ट्रोले करिब साढे चार घण्टा सम्बोधन गरेर कायम गरेको कीर्तिमान अहिलेसम्म तोडिएको छैन।

यस वर्षका सम्बोधनमा कृत्रिम बौद्धिकता, सशस्त्र द्वन्द्व, खाद्य असुरक्षा, वातावरणीय सङ्कट र संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुधार प्रमुख विषय बनेका छन्। विश्व राजनीतिमा तुलनात्मक रूपमा कम चर्चामा रहने देशका नेताहरूले समेत अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था र विकाससम्बन्धी बहसमा आफ्ना प्राथमिकता स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

नामिबियाकी राष्ट्रपति नेतुम्बो नान्दी न्दैतवाहले आठ दशकदेखि सञ्चालनमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणालीमा कमजोरी भए पनि त्यसलाई कमजोर बनाउने प्रयासप्रति आफ्नो देश निष्क्रिय नरहने बताइन्। उनले द्वन्द्वको सट्टा शान्ति, टकरावको सट्टा संवाद र तनावको सट्टा शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व रोज्न विश्व समुदायलाई आग्रह गरिन्।

नामिबियाकी राष्ट्रपतिले अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संरचनामा सुधार आवश्यक रहेको पनि बताइन्। उनले अक्टोबरमा मरिससमा सञ्चालनमा ल्याउने कार्यक्रम रहेको अफ्रिकी ऋण मूल्याङ्कन संस्थाको स्थापनालाई अफ्रिकाले आफ्नो विकास र समृद्धिको कार्यसूचीमा स्वामित्व बढाउने प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गरिन्।

टिमोर लेस्टेका राष्ट्रपति जोसे रामोस होर्ताले आणविक हतियारको निरन्तर विस्तारप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरे। आणविक हतियार सङ्कलन गर्ने देशहरूले सम्पूर्ण मानव समुदायलाई विनाशको जोखिमनजिक राखेको उल्लेख गर्दै उनले ठूलो धनराशि घातक हतियारको विकासमा खर्च भइरहेको बताए। त्यसको सानो अंश मात्र स्वच्छ खानेपानी, खाद्यान्न, विद्यालय र स्वास्थ्य सेवामा लगानी गरे मानव जीवनमा महत्त्वपूर्ण सुधार ल्याउन सकिने उनको धारणा थियो।

इथियोपियाका राष्ट्रपति ताये आत्स्के सेलासीले चरम गरिबी घटाउने प्रयासमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरे पनि ती पर्याप्त नभएको बताए। उनले गरिबी र संरचनागत असमानतालाई पर्यावरणीय तथा वातावरणीय सङ्कटसँग जोड्दै विकास र वातावरण संरक्षणलाई एकअर्काबाट पृथक राखेर समाधान खोज्न नसकिने धारणा प्रस्तुत गरे।

साइप्रसका राष्ट्रपति निकोस क्रिस्टोडुलिडेसले समकालीन चुनौती सामना गर्न बहुपक्षीय प्रणालीप्रति सदस्य राष्ट्रहरूको वास्तविक प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको बताए। देशहरूको क्षमता, अनुभव र दृष्टिकोण फरक भए पनि ती विविधताले अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई बलियो बनाउन सक्ने उनको भनाइ थियो।

युरोप, एसिया र अफ्रिकाको सङ्गमस्थलमा रहेको साइप्रसले विभिन्न क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय आपत्कालीन परिस्थितिमा योगदान दिएको उल्लेख गर्दै उनले देशको आकारले अन्तर्राष्ट्रिय जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने क्षमतालाई सीमित नगर्ने बताए।

महासभामा प्रस्तुत यी धारणाले विश्वव्यापी चुनौतीबारे देशहरूका प्राथमिकता फरक भए पनि शान्ति, विकास, सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका विषय एकअर्कासँग गहिरोसँग जोडिएका छन् भन्ने देखाएका छन्। साना तथा विकासशील राष्ट्रका नेताहरूले विशेषगरी आणविक जोखिम न्यूनीकरण, वित्तीय संरचनामा सुधार, वातावरणीय न्याय र बहुपक्षीय संस्थाको प्रभावकारितालाई अन्तर्राष्ट्रिय कार्यसूचीमा प्राथमिकता दिन आग्रह गरेका छन्।