सी चिनफिङको स्वागतमा अमेरिकी सैनिकले मिलाएको रातो कार्पेट : कूटनीतिक सम्मानदेखि विश्वव्यापी चर्चासम्म

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको अमेरिका राजकीय भ्रमणका क्रममा अमेरिकी सैनिकहरूले विमानको सिँढीअगाडि बिछ्याइएको रातो कार्पेट मिलाउँदै गरेको दृश्य विश्वव्यापी चर्चाको विषय बनेको छ। सेप्टेम्बर २३ मा वासिङ्टननजिकैको जोइन्ट बेस एन्ड्रुजमा चिनियाँ राष्ट्रपतिको स्वागतका लागि गरिएको अन्तिम तयारीको छोटो भिडियो सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा फैलिएको हो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना चिनियाँ समकक्षीलाई विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गरेको यस अवसरलाई अमेरिका र चीनबीचको उच्चस्तरीय कूटनीतिक सम्पर्कको महत्त्वपूर्ण क्षणका रूपमा हेरिएको छ।

साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार करिब १२ सेकेन्डको भिडियोमा अमेरिकी सेनाका पोसाकधारी कर्मचारीहरूले विमानबाट राष्ट्रपति सी ओर्लनुअघि करिब ३० मिटर लामो रातो कार्पेटको सतह मिलाउँदै र सफा गर्दै गरेको देखिन्छ। उनीहरू घुँडा टेकेर कार्पेटमा देखिएका खुम्चिएका भाग मिलाउन व्यस्त थिए। विमानको ढोकाबाट चिनियाँ प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूले तयारी भइरहेको दृश्य हेरिरहेका थिए। सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न प्रतिक्रिया आए पनि यो दृश्य राजकीय स्वागतको अन्तिम क्षणमा गरिएको औपचारिक तयारीसँग सम्बन्धित थियो।

राष्ट्राध्यक्षको स्वागतमा रातो कार्पेट बिछ्याउनु अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक शिष्टाचारको स्थापित अभ्यास हो। यसले अतिथिको व्यक्तिगत सम्मानसँगै प्रतिनिधित्व गर्ने राष्ट्रप्रति आयोजक देशले व्यक्त गरेको औपचारिक सम्मानलाई पनि जनाउँछ। कार्पेटको अवस्था मिलाउने कामलाई कुनै राष्ट्रले अर्को राष्ट्रसामु आत्मसमर्पण गरेको वा सैनिकले राजनीतिक अधीनता स्वीकार गरेको अर्थमा बुझ्नु उपयुक्त हुँदैन। सैनिक कर्मचारीहरू त्यस अवसरमा स्वागत समारोह सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी पूरा गरिरहेका थिए।

यस घटनाको व्यापक कूटनीतिक महत्त्व भने रातो कार्पेट मिलाइएको दृश्यभन्दा ठूलो छ। राष्ट्रपति ट्रम्प स्वयं विमानस्थल पुगेर राष्ट्रपति सीलाई स्वागत गर्नु अमेरिकी राष्ट्रपतिको सामान्य स्वागत कार्यतालिकाभन्दा फरक कदम थियो। चिनियाँ राष्ट्रपति सी र उनकी पत्नी फङ लियुआनलाई ट्रम्प तथा प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पले विमानको सिँढीनजिकै स्वागत गरेका थिए। अमेरिकी बालबालिकाले चिनियाँ प्रथम दम्पतीलाई पुष्पगुच्छा प्रदान गरेका थिए भने रातो कार्पेटको दुवैतर्फ सम्मान गारद तैनाथ गरिएको थियो।

स्वागत समारोहमा अमेरिकी र चिनियाँ राष्ट्रिय धुन बजाइएका थिए। अमेरिकी सेनाले २१ तोपको सलामी अर्पण गरेको थियो। दुई बी १ बमवर्षक विमान, छ एफ १६ र छ एफ २२ लडाकु विमानको उडान प्रदर्शनसमेत समारोहको हिस्सा थियो। यस प्रकारको विस्तृत सैन्य तथा औपचारिक स्वागतले भ्रमणलाई अमेरिकी प्रशासनले दिएको महत्त्व स्पष्ट पारेको छ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सीको भ्रमण सेप्टेम्बर २३ देखि २५ सम्मका लागि निर्धारित छ। चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयले भ्रमणलाई दुई देशबीच संवाद बढाउने, मतभेद व्यवस्थापन गर्ने र सहकार्य विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। भ्रमणका क्रममा व्यापार, प्रविधि, कृत्रिम बौद्धिकता, महत्त्वपूर्ण खनिज र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिसम्बन्धी विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

अमेरिका र चीनबीच आर्थिक तथा प्राविधिक प्रतिस्पर्धा कायम रहेको अवस्थामा गरिएको यस स्वागतको अर्थ दुवै देशले उच्चस्तरीय राजनीतिक सम्पर्कलाई निरन्तरता दिन चाहेको सङ्केतका रूपमा लिन सकिन्छ। विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीचको सम्बन्धले व्यापार, आपूर्ति श्रृंखला, वित्तीय बजार र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा व्यापक प्रभाव पार्ने भएकाले उनीहरूबीचको संवाद द्विपक्षीय विषयमा मात्र सीमित रहँदैन।

चीनले आपसी सम्मान, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व र पारस्परिक लाभमा आधारित सहकार्यलाई अमेरिका सम्बन्धी आफ्नो घोषित नीतिको आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ। राष्ट्रपति सीले भ्रमणका अवसरमा दुई देशले एउटै दिशामा प्रयास गर्दै सहकार्यलाई मुख्य आधार बनाउने, प्रतिस्पर्धालाई उचित सीमामा राख्ने र मतभेदलाई व्यवस्थापन गर्ने स्थिर सम्बन्ध विकास गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

अमेरिकी पक्षका लागि पनि चीनसँगको सम्बन्ध व्यवस्थापन आर्थिक र रणनीतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण छ। व्यापारिक विवाद, प्रविधिसम्बन्धी प्रतिबन्ध र सुरक्षा विषयमा मतभेद रहँदारहँदै उच्चस्तरीय संवादले दुवै पक्षलाई आफ्ना प्राथमिकता प्रत्यक्ष रूपमा प्रस्तुत गर्ने अवसर दिन्छ। यस्ता भ्रमणले सबै समस्या तत्काल समाधान नगरे पनि गलत बुझाइ घटाउन र वार्ताको निरन्तरता कायम राख्न योगदान पुर्‍याउन सक्छन्।

रातो कार्पेटको भिडियोप्रति सामाजिक सञ्जालमा देखिएका प्रतिक्रियाले कूटनीतिक समारोहलाई घरेलु राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको दृष्टिले पनि व्याख्या गरिने वास्तविकता देखाएको छ। कतिपयले यसलाई असाधारण सम्मानका रूपमा हेरेका छन् भने आलोचकहरूले अमेरिकी प्रशासनको चीनप्रतिको व्यवहारबारे प्रश्न उठाएका छन्। तर औपचारिक स्वागतको मूल्याङ्कन गर्दा समारोहको दृश्य र त्यसबाट प्राप्त हुने वास्तविक कूटनीतिक परिणामलाई पृथक राख्न आवश्यक हुन्छ।

राष्ट्रपति सीको स्वागतमा गरिएको तयारी चीनप्रति अमेरिकी सरकारको औपचारिक सम्मानको सार्वजनिक अभिव्यक्ति हो। यसको दीर्घकालीन महत्त्व भने आगामी वार्ताले आर्थिक सम्बन्ध, रणनीतिक संवाद र मतभेद व्यवस्थापनमा कस्तो प्रगति गर्छ भन्नेमा निर्भर रहनेछ। विश्वव्यापी अनिश्चितताको समयमा अमेरिका र चीनबीच निरन्तर सम्पर्क र व्यावहारिक सहकार्य कायम रहनु दुवै देशका नागरिकसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि पनि महत्त्वपूर्ण विषय हो।