विश्वका औद्योगिक रोबोट जडानमा चीनको हिस्सा ५९ प्रतिशत, एक वर्षमै तीन लाख ५४ हजार नयाँ रोबोट

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

विश्वभर सन् २०२५ मा जडान गरिएका औद्योगिक रोबोटमध्ये ५९ प्रतिशत चीनमा जडान भएको नयाँ तथ्याङ्कले देखाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय रोबोटिक्स महासङ्घले बिहीबार सार्वजनिक गरेको ‘वर्ल्ड रोबोटिक्स २०२६’ प्रतिवेदनअनुसार चीनमा एक वर्षमा तीन लाख ५४ हजार औद्योगिक रोबोट जडान भएका छन्। यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा २० प्रतिशत वृद्धि हो र चीनमा अहिलेसम्म रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा उच्च वार्षिक जडान हो।

विश्वव्यापी रूपमा सन् २०२५ मा छ लाखभन्दा बढी नयाँ औद्योगिक रोबोट जडान भएका छन् भने कारखानामा सञ्चालनमा रहेका औद्योगिक रोबोटको संख्या ९ प्रतिशत बढेर ५० लाख पुगेको छ। चीनमा भएको जडान मात्र विश्वको कुल नयाँ जडानको झन्डै तीनमध्ये दुई हिस्सा नजिक पुगेको तथ्याङ्कले उत्पादन स्वचालनमा चीनको तीव्र विस्तार देखाएको छ।

महासङ्घका अध्यक्ष जेन हेफनरका अनुसार करिब एक दशकअघि शुरु गरिएको राष्ट्रिय रोबोटिक्स रणनीतिले चीनको औद्योगिक प्रणाली आधुनिकीकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। सन् २०२६ देखि २०३० सम्मको चीनको १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाले परम्परागत उद्योगको आधुनिकीकरण, प्राविधिक आत्मनिर्भरता तथा कृत्रिम बौद्धिकतालाई भौतिक प्रणालीसँग जोड्ने रणनीतिमा थप जोड दिएको महासङ्घले जनाएको छ।

चीनमा औद्योगिक रोबोटको सबैभन्दा ठूलो प्रयोगकर्ता विद्युत तथा विद्युतीय उपकरण उद्योग बनेको छ। सन् २०२५ मा यस क्षेत्रमा ९६ हजार चार सय रोबोट जडान भएका थिए, जुन अघिल्लो वर्षभन्दा १६ प्रतिशत बढी हो। यस क्षेत्रले चीनमा भएको कुल जडानको २७ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। मोटर वाहन उद्योगमा ७८ हजार नौ सय रोबोट जडान भएका छन्, जुन ३८ प्रतिशत वृद्धि हो। धातु तथा मेसिनरी उद्योगमा जडान ४४ प्रतिशत बढेर ७८ हजार सात सय पुगेको छ।

चिनियाँ रोबोट उत्पादकहरूको घरेलु बजार उपस्थिति पनि विस्तार भएको छ। सन् २०२५ मा चिनियाँ उत्पादकबाट आपूर्ति गरिएका एक लाख ९५ हजार रोबोट जडान भएका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १५ प्रतिशत बढी हो। यससँगै घरेलु उत्पादकको हिस्सा कुल चिनियाँ बजारको ५५ प्रतिशत पुगेको छ। विदेशी उत्पादकबाट आपूर्ति भएका रोबोटको जडानसमेत २७ प्रतिशत बढेकाले चीनको विस्तारित बजारबाट स्वदेशी र विदेशी दुवै उत्पादक लाभान्वित भइरहेको देखिन्छ।

यो तथ्याङ्क चीनको उत्पादन क्षेत्र श्रमप्रधान संरचनाबाट स्वचालित, डिजिटल र कृत्रिम बौद्धिकतामा आधारित उत्पादन प्रणालीतर्फ तीव्र रूपमा रूपान्तरण भइरहेको संकेत पनि हो। विशेषगरी विद्युतीय उपकरण, विद्युतीय सवारीसाधन, मेसिनरी र उन्नत उत्पादन क्षेत्रमा रोबोटको प्रयोग बढ्नु उत्पादन क्षमता मात्र होइन, गुणस्तर, गति र आपूर्ति श्रृंखलाको स्थिरतासँग समेत सम्बन्धित छ।

जनसाङ्ख्यिक परिवर्तन र श्रमिक अभावलाई पनि चीनमा स्वचालन विस्तारको दीर्घकालीन कारणका रूपमा हेरिएको छ। उत्पादन क्षेत्रमा रोबोटको व्यापक प्रयोगले श्रमिक अभावको प्रभाव कम गर्ने र उद्योगलाई बढी लचिलो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यससँगै कृत्रिम बौद्धिकता र रोबोटिक्सको संयोजनले परम्परागत औद्योगिक रोबोटलाई अझ बुद्धिमान र परिस्थितिअनुसार काम गर्न सक्ने प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने सम्भावना बढाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय रोबोटिक्स महासङ्घले चीनको औद्योगिक रोबोट बजार अझै सन्तृप्त नभएको जनाएको छ। महासङ्घका अनुसार सन् २०२९ सम्म चीनमा औद्योगिक रोबोटको माग वार्षिक औसत ५ देखि दश प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने सम्भावना छ। यसको अर्थ चीन विश्वको सबैभन्दा ठूलो रोबोट उपभोक्ता बजार मात्र नभई रोबोट उत्पादन, कृत्रिम बौद्धिकता र बुद्धिमान औद्योगिक प्रणाली विकासको प्रमुख केन्द्रका रूपमा समेत विस्तार हुने दिशामा रहेको छ।

सन् २०२५ को तथ्याङ्कले विश्व उत्पादन प्रणालीमा भइरहेको संरचनात्मक परिवर्तनलाई पनि देखाउँछ। औद्योगिक प्रतिस्पर्धाको आधार अब सस्तो श्रम र ठूलो उत्पादन क्षमतामा मात्र सीमित नरही स्वचालन, कृत्रिम बौद्धिकता, उच्चस्तरीय मेसिनरी र उत्पादन दक्षतातर्फ सर्दै गएको छ। विश्वका प्रत्येक पाँच नयाँ औद्योगिक रोबोटमध्ये झन्डै तीन चीनमा जडान भएको तथ्यले यस परिवर्तनको केन्द्रमा चीन रहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ।