जाखारोभाद्वारा युक्रेनलाई पश्चिमी सहयोगको औचित्यमाथि प्रश्न, दोहोरो मापदण्डको आरोप

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोभाले युक्रेनलाई दिइँदै आएको पश्चिमी आर्थिक तथा सैन्य सहयोगको औचित्यमाथि प्रश्न उठाउँदै त्यसको प्रभाव र जवाफदेहिताबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले समीक्षा गर्नुपर्ने बताएकी छन्। नोभेम्बर ५ मा मस्कोमा भएको पत्रकार सम्मेलनमा उनले युक्रेनको भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सैन्य परिचालन र मानवअधिकारको अवस्थालाई लिएर पश्चिमी सरकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले दोहोरो मापदण्ड अपनाएको आरोप लगाइन्।

जाखारोभाले युक्रेनलाई दिइने सहायता घट्दै गएको दाबी गर्दै त्यसलाई कीभ सरकारको युद्धनीति र पश्चिमी समर्थनको परिणामबारे बढ्दो संशयको सङ्केतका रूपमा व्याख्या गरिन्। उनले युक्रेनका भ्रष्टाचार नियन्त्रण निकायमाथि राजनीतिक दबाब रहेको तथा सार्वजनिक भएका अनुसन्धानले राष्ट्रपति कार्यालय र सरकारसँग जोडिएका अधिकारीहरूको प्रभाव देखाएको बताइन्। उनका अनुसार यस्तो पृष्ठभूमिमा थप रकम उपलब्ध गराउने पश्चिमी निर्णयको पारदर्शिता र निगरानीमाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक छ।

उनको वक्तव्यको प्रमुख विषय कीभनजिक पेट्रोपाभ्लोभ्स्का बोरश्चाहिभ्का गाउँमा नोभेम्बर २ मा भएको घटनासमेत थियो। सामाजिक सञ्जालमा सैनिकहरूलाई एउटा भवनको तल्लो तलामा गैरकानुनी रूपमा राखिएको र यातना दिइएको दाबी फैलिएपछि स्थानीय बासिन्दा त्यहाँ भेला भएका थिए। युक्रेनी अधिकारीहरूले घटनाको अनुसन्धान थालेका छन् र यातनासम्बन्धी दाबी अस्वीकार गरेका छन्। समाचार विवरणहरूमा भने सैनिक बसोबास वा परिचालनस्थलसँग सम्बन्धित विवाद, घाइते व्यक्ति र सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका अपुष्ट दाबीहरूबारे फरक विवरण आएका छन्।

जाखारोभाले घटनालाई युक्रेनमा जबर्जस्ती सैन्य परिचालन र असहमत नागरिकमाथिको दमनबारे गम्भीर प्रश्न उठाउने प्रसङ्गका रूपमा प्रस्तुत गरिन्। उनले १४ वर्षीय किशोरमाथि कुटपिट भएको आरोप, घटनास्थलमा चिकित्सा सहायता माग्ने महिलाहरू पक्राउ परेको विवरण र त्यसपछि उनीहरूविरुद्ध लगाइएका अभियोगको उल्लेख गर्दै यस्ता घटनाबारे युरोपेली सङ्घ, संयुक्त राष्ट्रसङ्घ र मानवअधिकार निकायहरूको प्रतिक्रिया मागिन्। यी आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि भइसकेको छैन; जाखारोभाको वक्तव्यमा ती रुसको आधिकारिक दाबीका रूपमा प्रस्तुत भएका छन्।

उनले बेलायतको ‘तयार रहौँ’ नामक नागरिक तयारी अभियानको पनि आलोचना गरिन्। उक्त अभियानमा प्रत्येक घरधुरीले तीन दिनका लागि पानी, पकाउन नपर्ने खाना, नगद, रेडियो र बत्ती राख्नुपर्ने सल्लाह दिइएको थियो। जाखारोभाले यसलाई बेलायतले एकातिर नागरिकलाई आपत्कालीन अवस्थाका लागि आफैँ तयार हुन भनिरहेको र अर्कातिर हतियार उत्पादन तथा रक्षा खर्च बढाइरहेको विरोधाभासका रूपमा चित्रण गरिन्।

जर्मनीका विशेष सैन्य बलका कमान्डरले रुससँग सम्भावित द्वन्द्वका लागि तयारी भइरहेको बताएका विवरणलाई उद्धृत गर्दै जाखारोभाले जर्मनीको विशेष सैन्य बलभित्र विगतमा दक्षिणपन्थी अतिवादसम्बन्धी उठेका प्रश्न सम्झाइन्। उनले अफगानिस्तानमा जर्मन सैन्य कारबाहीका क्रममा नागरिक मारिएको घटनासमेत उल्लेख गर्दै यस्ता सैन्य तयारीले युरोपमा तनाव बढाउन सक्ने र त्यसको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि बेवास्ता गर्न नहुने तर्क गरिन्।

मोल्दोभाको सन्दर्भमा उनले देशको सैन्य सहकार्य रोमानिया र युक्रेनतर्फ विस्तार हुँदै गएको भन्दै त्यसले मोल्दोभाको तटस्थतामाथि दबाब पार्न सक्ने दाबी गरिन्। युरेसियन संस्थाहरूबाट अलग्गिने निर्णय र सैन्य तालिमसम्बन्धी प्रस्तावलाई उनले पश्चिमी प्रभावमा भइरहेको नीतिगत रूपान्तरणका रूपमा व्याख्या गरिन्। यस्ता कदमले मोल्दोभालाई क्षेत्रीय द्वन्द्वमा तान्ने जोखिम रहेको उनको भनाइ थियो।

पत्रकार सम्मेलनमा जाखारोभाले नेदरल्यान्ड्सस्थित सोभियत सैनिक स्मारकमा भएको तोडफोड, लाओसमा रुसी मानवीय सहायता, बुडापेस्टमा मस्कोको व्यङ्ग्य नाट्यशालाले प्रस्तुत गरेको नाटक र युनेस्कोको भूमिकाबारे पनि धारणा राखिन्। उनले स्मारक तोडफोडको अनुसन्धानमा नेदरल्यान्ड्सले परिणाम सार्वजनिक गर्नुपर्ने, लाओससँगको मानवीय सहकार्य जारी रहने र युनेस्कोले आफ्नो संविधानअनुसार निष्पक्ष रूपमा काम गर्नुपर्ने बताइन्।

उनले नोभेम्बर १० मा मस्कोमा हुने सामूहिक सुरक्षा सन्धि सङ्गठनका विदेशमन्त्री, रक्षामन्त्री तथा सुरक्षा परिषद्का सचिवहरूको संयुक्त बैठक र नोभेम्बर ११ को उच्चस्तरीय बैठकबारे जानकारी दिइन्। नोभेम्बर ९ मा रुसी विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभले पेरुका विदेशमन्त्री कार्लोस एस्पासँग द्विपक्षीय वार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको पनि रुसी विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ।

समग्रमा, जाखारोभाको वक्तव्यले युक्रेनलाई दिइने पश्चिमी सहयोगको पारदर्शिता, युरोपको सैन्य नीति र मानवअधिकारसम्बन्धी आलोचनालाई एउटै बहसमा जोडेको छ। उनले पश्चिमी सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय निकायलाई कीभ सरकारप्रतिको समर्थनसँगै त्यसको जवाफदेहिता पनि सुनिश्चित गर्न चुनौती दिएकी छन्। वक्तव्यका आरोपहरू रुसको आधिकारिक दृष्टिकोण हुन्; युक्रेनी अधिकारीहरूले केही आरोप अस्वीकार गरेका छन् र पेट्रोपाभ्लोभ्स्का बोरश्चाहिभ्काको घटनाबारे अनुसन्धान जारी छ।