लाभ्रोभ : युरेसियाली सुरक्षा समानता र अविभाज्य सुरक्षामा आधारित हुनुपर्छ
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
रुसी विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभले युरेसियाली महादेशका सबै देशको सुरक्षा र विकास सुनिश्चित गर्ने नयाँ, समावेशी ढाँचा निर्माण गर्नुपर्ने बताएका छन्। मिन्स्कमा भएको चौथो अन्तर्राष्ट्रिय युरेसियाली सुरक्षा सम्मेलनपछि सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै उनले कुनै पनि देशले अरूको सुरक्षालाई कमजोर पारेर आफ्नो सुरक्षा बलियो बनाउन नहुने र कुनै शक्ति वा देशहरूको समूहले क्षेत्रीय प्रभुत्व जमाउन नहुने बताए।
लाभ्रोभका अनुसार रुस र बेलारुसको पहलमा “एक्काइसौँ शताब्दीमा विविधता र बहुध्रुवीयताको युरेसियाली बडापत्र”को मस्यौदा तयार गरिएको छ। रुस, बेलारुस, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान, कजाकिस्तान, म्यान्मार, लाओस र भियतनामले यसबारे छलफल अघि बढाउन पहल समूह बनाएका छन्। मस्यौदामाथि पहिलो बैठक यस वर्षको अन्त्यसम्म मिन्स्कमा र अर्को बैठक आगामी वसन्तमा रुसमा गर्ने तयारी छ।
उनले बडापत्रको मस्यौदा कुनै देशमाथि थोपर्ने औपचारिक प्रस्ताव नभई खुला छलफलको आधार भएको स्पष्ट पारे। यसमा सहभागी हुन चाहने अन्य देशलाई पनि आमन्त्रण गरिने र कृत्रिम समयसीमा तोक्नुभन्दा सहमतिमा आधारित परिणामलाई प्राथमिकता दिइने उनको भनाइ थियो।
लाभ्रोभले प्रस्तावित सुरक्षा ढाँचाको केन्द्रमा “समान र अविभाज्य सुरक्षा”को सिद्धान्त रहने बताए। उनका अनुसार कुनै देश, सङ्गठन वा देशहरूको समूहले युरेसियाको कुनै भूभागमा प्रभुत्वको दाबी गर्न नपाउने व्यवस्था आवश्यक छ। सहमत भएका सिद्धान्त उल्लङ्घन भए त्यसको अनुगमन गर्ने र उपयुक्त जवाफ दिने संयन्त्रसमेत बनाउनुपर्ने उनले बताए।
रुसी विदेशमन्त्रीले पश्चिमी देशहरूले यसअघि सुरक्षा सन्तुलनका विषयमा गरेका प्रतिबद्धता व्यवहारमा पालना नगरेको आरोप लगाए। उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठनको विस्तार र रुसको सीमातर्फ सैन्य संरचना बढाउने कदमलाई उनले अविभाज्य सुरक्षाको सिद्धान्तविपरीतको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे। युरोपेली सुरक्षा तथा सहयोग सङ्गठनले आफ्ना सिद्धान्त कार्यान्वयन गर्न नसकेको भन्दै त्यसलाई भविष्यको सुरक्षा ढाँचाका रूपमा लिन नसकिने उनको धारणा थियो।
युक्रेन सङ्कटबारे लाभ्रोभले युद्ध अन्त्यको कुनै पनि प्रयासले आफूले “मूल कारण” मानेका विषय सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए। उनले रुसी भाषी जनसङ्ख्याको अधिकार र युक्रेनमा नाजीवादी विचारधाराको प्रभाव रहेको भन्ने मस्कोको आरोप दोहोर्याउँदै हालको सम्पर्करेखामा युद्धविराम गरेर विदेशी “स्थिरीकरण सेना” तैनाथ गर्ने प्रस्तावको आलोचना गरे। यी विषय रुसी सरकारका दाबी हुन्; शान्ति प्रक्रियामा तिनलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने मस्कोको अडान उनले दोहोर्याए।
युरोपेली सुरक्षासम्बन्धमा लाभ्रोभले अमेरिकाको सैन्य उपस्थिति क्रमशः पूर्वतर्फ सर्दै गएको र युरोपेली देशहरूले रक्षा खर्च तथा हतियार उत्पादन बढाइरहेको बताए। यसले महादेशमा हतियार प्रतिस्पर्धा चर्काउन सक्ने भन्दै युरोपेली सरकारले सैन्य खर्चको भारले आफ्ना नागरिकलाई कसरी असर गर्छ भन्नेबारे जवाफ दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
अमेरिकाले इरानको आणविक केन्द्रमा सम्भावित आक्रमण गर्न सक्ने भन्ने सञ्चारमाध्यमका दाबीबारे लाभ्रोभले मस्कोले वासिङ्टनसँग औपचारिक स्पष्टीकरण नमागेको बताए। टकर कार्लसनले गरेको दाबी अन्य स्रोतबाट पुष्टि नभएको र त्यसलाई अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको सन्दर्भमा गरिएको टिप्पणीका रूपमा आफूले बुझेको उनले बताए।
अमेरिकी गुप्तचर निकायले त्सारित्सिनो घटनासम्बन्धी सूचना रुससँग साझा गरेको प्रसङ्गमा उनले आतङ्कवादविरुद्धको सहकार्यलाई दुवै देशका सुरक्षा निकायबीचको व्यावहारिक सम्पर्कको उदाहरण भने। बोस्टन म्याराथन आक्रमणअघि रुसले अमेरिकालाई सूचना दिएको प्रसङ्ग पनि उनले स्मरण गराए।
प्रस्तावित युरेसियाली बडापत्रले ठूला सुरक्षा सिद्धान्तसँगै स्थानीय जनजीवन र विकासका आवश्यकतालाई समेट्नुपर्ने लाभ्रोभले बताए। उद्योग, कृषि, साना व्यवसाय, सहर र ग्रामीण समुदायको हितलाई ध्यानमा राखेर सुरक्षा, जीवनस्तर र विकासमा सुधार ल्याउनु यस प्रक्रियाको दीर्घकालीन उद्देश्य हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
