पर्यटक फर्किए पनि पर्यटन श्रमिकको आम्दानी अनिश्चित

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

नेपालको पर्यटन क्षेत्रले भूकम्प, महामारी र बाढीपहिरोजस्ता सङ्कटपछि पटकपटक पर्यटकलाई फर्काएको छ। तर पर्यटक आगमनमा देखिने पुनरुत्थानले गाइड, भरिया, होटल कर्मचारी र साना व्यवसायीको आम्दानी पनि तत्कालै फर्काउँछ भन्ने सुनिश्चित छैन। मुख्य सिजनमा बुकिङ रद्द हुँदा उनीहरू लामो समय कामको प्रतीक्षामा बस्नुपर्ने अवस्था दोहोरिएको छ।

गत भदौमा भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपछि केही पर्यटकले नेपाल भ्रमण रद्द गरे। विपद प्रभावित क्षेत्रबाहिरका गन्तव्यमा समेत यात्राको सुरक्षाबारे प्रश्न उठे। केही पर्यटन व्यवसायमा अक्टोबरका लागि बुकिङ पुनः बढ्न थालेको भए पनि त्यसबाट श्रमिकले कति नियमित काम पाउँछन् भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन।

सन् २०२५ मा करिब ११ लाख ५० हजार विदेशी पर्यटक नेपाल आएका थिए। यो सङ्ख्याले सङ्कटपछि पर्यटक फर्कने क्षमता देखाए पनि पर्यटनबाट हुने आम्दानीको पूरा अवस्था बताउँदैन। सरकारी तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२५ मा एक विदेशी पर्यटकको औसत दैनिक खर्च ३३.०९ अमेरिकी डलर थियो। सन् २०१७ मा यो ५४ डलर रहेको थियो।

एउटा भ्रमण रद्द हुँदा होटलको कोठा खाली रहन्छ, गाइड र भरियाले काम गुमाउँछन् तथा यातायात, रेस्टुरेन्ट र स्थानीय पसलको कारोबार घट्छ। नेपालको पर्यटन वर्षका केही व्यस्त महिनामा धेरै निर्भर भएकाले मुख्य सिजनमा आउने अवरोधको असर अझ गहिरो हुन्छ। काम र आम्दानीको अनिश्चितता लामो समय रहे तालिमप्राप्त श्रमिकले पेसा छाड्ने जोखिम पनि बढ्छ।

पर्यटन अधिकारीहरूले नेपालका अधिकांश गन्तव्य भ्रमणका लागि खुला रहेको सन्देश दिँदै विपद प्रभावित नभएका क्षेत्रको प्रवर्द्धन शुरु गरेका छन्। यात्रुको विश्वास फर्काउन कुन मार्ग सञ्चालनमा छ, कहाँ जोखिम छ र यात्रा योजनामा के परिवर्तन आवश्यक छ भन्ने जानकारी समयमै दिनुपर्छ। प्रभावकारी पूर्वसूचना, भरपर्दो सडक तथा सञ्चार व्यवस्था र पर्यटन गन्तव्यको विविधीकरणले आगामी विपदको असर कम गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।

नेपालको पर्यटन पुनरुत्थानको वास्तविक मापन पर्यटक आगमनसँगै उनीहरूमा निर्भर श्रमिक र स्थानीय व्यवसायको आम्दानी पनि स्थिर हुनु हो। पर्यटक फर्किएपछि गाइडले काम पाउने र व्यवसायले नियमित कारोबार गर्न सक्ने अवस्था बने मात्र पुनरुत्थानको लाभ तल्लो तहसम्म पुग्नेछ।