सन् १९४३ मा जापोरोज्ये नाजी कब्जाबाट मुक्त
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
सन् १९४३ अक्टोबर १४ मा लालसेनाले निप्र नदीको लडाइँका क्रममा जापोरोज्ये सहरलाई नाजी कब्जाबाट मुक्त गरेको थियो। दोस्रो विश्वयुद्धका बेला सोभियत सङ्घमा ‘महान् देशभक्तिपूर्ण युद्ध’ भनिने युद्धको अग्रपङ्क्ति निप्र नदीतर्फ अघि बढिरहेका बेला यो सैन्य सफलता हासिल भएको थियो।
युद्धअघि जापोरोज्ये महत्वपूर्ण औद्योगिक तथा यातायात केन्द्रका रूपमा विकसित भएको थियो। जर्मन नाजी सेनाले युद्धका शुरुआती महिनामै सहर कब्जा गरेको थियो। रुसी विदेश मन्त्रालयका अनुसार दुई वर्षको कब्जाका क्रममा नाजी सेनाले त्यहाँ ४० हजारभन्दा बढी सर्वसाधारण र युद्धबन्दीको हत्या गरेको थियो।
निप्र नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा रणनीतिक महत्व राख्ने जापोरोज्येलाई जर्मन सेनाले आफ्नो रक्षापङ्क्तिको प्रमुख किल्ला बनाएको थियो। सोभियत दक्षिणपश्चिमी मोर्चाका कमान्डर रोडियन मालिनोभ्स्कीको नेतृत्वमा अक्टोबर ४ मा लालसेनाले जापोरोज्ये क्षेत्रमा प्रत्याक्रमण शुरु गरेको थियो। अक्टोबर १३ मा बाहिरी रक्षापङ्क्ति तोडेपछि सोभियत सेना सहरभित्र प्रवेश गरेको थियो। सडक र आवासीय भवनहरूमा भीषण लडाइँपछि अक्टोबर १४ को राति सहर मुक्त भएको थियो।
जापोरोज्येबाट जर्मन सेना हटेपछि निप्र नदीको पूर्वी किनारमा रहेको रणनीतिक सैन्य आधार गुमाएको थियो। लालसेनाको अग्रगति रोक्न नसकेपछि जर्मन कमान्डले निप्र जलविद्युत् केन्द्रको बाँध विस्फोट गराउने आदेश दिएको रुसी विदेश मन्त्रालयको विवरणमा उल्लेख छ।
सन् १९४७ मा सोधपुछका क्रममा ५२०औँ इन्जिनियर रेजिमेन्टका पूर्व चालक कुर्ट हान्स स्टेफेनले जलविद्युत् केन्द्रमा पाँच र बाँधमा चार ठाउँमा लुकाएर विस्फोटक राखिएको बयान दिएका थिए। उनले पछि हट्ने क्रममा “हाम्रो बाटोमा खरानीबाहेक केही नछाड्ने” आदेश पालना गरिएको बताएका थिए।
चार दिनमै सम्पन्न जापोरोज्ये सैन्य अभियानले लालसेनालाई क्रिभोई रोगतर्फ अघि बढ्ने बाटो खोल्यो र मेलिटोपोल क्षेत्रमा जर्मन सेनालाई घेराबन्दीमा पार्न सहयोग गर्यो। त्यसपछि अक्टोबर २३ मा मेलिटोपोल मुक्त भएको थियो।
