प्राचीन र आधुनिक नहरले जोड्दैछन् भूभाग र विकासका अवसर
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
दक्षिण चीनको क्वाङ्सी चुआङ स्वायत्त क्षेत्रस्थित मादाओ जङ्सनको जहाज उठाउने–ओराल्ने जलद्वारमाथिको अवलोकन मञ्चबाट विदेशी प्रतिनिधिहरूले विशाल जलकक्षमा पानी भरिँदै गरेको दृश्य हेरे। यो जलकक्ष विश्वका ठूला आन्तरिक जलमार्गमध्ये एक हो।
अधिकतम २९.६ मिटरको जलस्तर अन्तर पार गराउन जहाजलाई माथि उठाउने वा तल झार्ने गरी यसको निर्माण गरिएको छ। यो हालै सञ्चालनमा आएको पिङ्लु नहरको एक भाग हो। एक सय ३४.२ किलोमिटर लामो नहरले दक्षिण चीनको सीच्याङ नदी प्रणालीलाई दक्षिणपश्चिम चीनको ठूलो भूभागका लागि समुद्रसम्म पुग्ने सबैभन्दा नजिकको मार्ग पेइपु खाडीसँग जोड्छ।
बिहीबार सम्पन्न हुने विश्व नहर सम्मेलन २०२६ मा सहभागी धेरै प्रतिनिधि यस संरचनाको विशालता देखेर चकित भए। चीन र अन्य देशका जलमार्गबारे अध्ययन गरेकी विज्ञ एडिथ ब्रन्डरले यति ठूलो परियोजना अन्यत्र नदेखेको बताइन्। अन्तर्राष्ट्रिय आन्तरिक जलमार्ग संस्थाकी अध्यक्ष शारोन लेइटनले नहरलाई “इतिहास निर्माण भइरहेको” परियोजना भनिन्।
सोमबार भएको नहर अवलोकन सम्मेलनको कार्यसूचीमा समावेश थियो। चारदिने सम्मेलनमा २० भन्दा बढी देश तथा क्षेत्रका नहरयुक्त शहर, विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था र जलमार्ग सङ्गठनका प्रतिनिधि सहभागी छन्। “नवप्रवर्तन र दृढता : निर्णायक छनोट” विषयमा केन्द्रित सम्मेलनमा क्वाङ्सीका दुई जलमार्ग मुख्य छलफलमा छन्—२,२०० वर्ष पुरानो लिङ्छ्यु नहर र गत महिना जहाज आवागमनका लागि खुलेको पिङ्लु नहर।
उद्घाटन समारोहमा लेइटनले नहरलाई विगतका अवशेषका रूपमा मात्र हेर्न नहुने बताइन्। उनका अनुसार, नहरहरू उपयोगमा रहेका पूर्वाधार, जीवन्त भू-दृश्य र महत्वपूर्ण सम्पदा हुन्।
चीनको यातायात मन्त्रालयअन्तर्गत जल यातायात विभागका अधिकारी वङ स्याओबिङले चीनको जलमार्ग यातायात क्षेत्र ठूलो पूर्वाधार निर्माणबाट गुणस्तर, कार्यक्षमता, एकीकरण र नवप्रवर्तनमा जोड दिने चरणमा प्रवेश गरिरहेको बताए।
क्वाङ्सीमा यो परिवर्तन प्राचीन र आधुनिक जलमार्गको सहअस्तित्वबाट देखिन्छ। छिन शि हुआङको शासनकालमा ईसापूर्व २१४ मा बनेको लिङ्छ्यु नहर दक्षिण चीनमा सैनिक अभियान चलाउँदा छिन सेनालाई रसद पुर्याउन निर्माण गरिएको थियो। सियाङच्याङ र लीच्याङ नदी जोड्ने ३६.४ किलोमिटर लामो नहरले याङ्त्से र मोती नदीका जलप्रणालीबीच जहाज चल्ने मार्ग खोलेको थियो।
सडक र रेलमार्ग प्रमुख मालवाहक मार्ग बनेपछि पनि लिङ्छ्यु नहरले सिँचाइ, स्थानीय पानी आपूर्ति र पर्यटनमा सहयोग गरिरहेको छ। पुनःस्थापना कार्यबाट ऐतिहासिक संरचना मर्मत गरिएको, ढल सङ्कलन सुधारिएको र सुख्खा याममा पानीको आपूर्ति सुनिश्चित गर्न मद्दत पुगेको छ। स्थानीय अधिकारीका अनुसार, सन् २०२५ मा लिङ्छ्यु नहर क्षेत्रमा १० लाखभन्दा बढी पर्यटक पुगेका थिए।
पिङ्लु नहरले पहाडी भूभाग र घुमाउरा नदीमार्गका कारण भित्री भूभागका उत्पादन केन्द्रबाट समुद्री तटसम्म सामान पुर्याउन लामो समयदेखि रहेको कठिनाइ घटाउने लक्ष्य राखेको छ। यसको अनुमानित लागत ७२ अर्ब ७० करोड युआन अर्थात् १० अर्ब ८० करोड अमेरिकी डलर छ। नहरले दक्षिणपश्चिम चीनका केही भागलाई स्वदेशी तथा विदेशी बजारसम्म पुग्ने छोटो मार्ग दिएको छ। छिमेकी क्वाङ्तुङ प्रान्त भएर जाने मार्गको तुलनामा यसले समुद्रसम्मको दूरी ५६० किलोमिटरभन्दा बढी घटाउने र ढुवानी खर्च १८ देखि ३० प्रतिशतसम्म कम गर्न सक्ने सरकारी अनुमान छ।
नहर खुलेपछि नाननिङ बन्दरगाहबाट माल ढुवानी बढेको छ। पहिले पेइपु खाडीसँग सीधा जलमार्गबाट नजोडिएको आन्तरिक नदी बन्दरगाहले गत महिना ६ लाख ६८ हजार ४०० टन माल ओसारपसार गरेको थियो। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिभन्दा १४५ प्रतिशत बढी हो। बन्दरगाह अधिकारीका अनुसार, नयाँ नहरबाट ढुवानी शुरु भएपछि मालको मात्रा बढेको हो।
नाननिङ बन्दरगाह नजिकको औद्योगिक क्षेत्रलाई सेवा दिने रेलमार्गको शाखा पनि निर्माणाधीन छ। वार्षिक ३२ लाख टन माल ढुवानी गर्न सक्ने गरी बनिरहेको यो रेलमार्ग सन् २०२७ अगस्टमा पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
लेइटनले पिङ्लु नहरले जलमार्गमार्फत जनसमुदायलाई जोड्ने र अवसर सिर्जना गर्ने लामो इतिहासमा नयाँ अध्याय थपेको बताइन्। उनका अनुसार, यसमा वर्तमान युगको अभियान्त्रिकी, ज्ञान र प्रविधि समेटिएको छ। भावी पुस्तालाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने गरी यसको निर्माण गरिएको छ।
