पूर्णबहादुर सिंह ‘समरजङ्ग’को पुस्तक विमोचन, १३ विषयमा समाज र समाजवादको बहस
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
पूर्णबहादुर सिंह ‘समरजङ्ग’को पुस्तक ‘नवऔपनिवेशिक दलाल पुँजीवाद’ काठमाडौंमा विमोचन गरिएको छ। असोज २१ गते संवाद डबलीमा आयोजित कार्यक्रममा सिंहको पुस्तकसँगै खम्बु चन्दको ‘समाजवादको मौलिक मार्गचित्र’ पनि सार्वजनिक गरिएको थियो। पुस्तकको प्रकाशनबारे यसअघि असोजमा समाचार प्रकाशित भएको थियो।
१३ शीर्षकमा विभाजित पुस्तकमा नेपाली समाजको राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक अवस्थाको विश्लेषण गरिएको छ। नवऔपनिवेशिक दलाल पुँजीवादको चरित्र, त्यसबाट उत्पन्न संकट र समाधान, नेपाली राजनीतिक आन्दोलनको समीक्षा, ऐतिहासिक समाजवाद, कम्युनिस्ट आन्दोलनको कार्यदिशा तथा जनवाद–समाजवादको बहस यसका मुख्य विषय हुन्।
पुस्तकमा नेपाली समाजवादको मार्गचित्र, नेपाली जनक्रान्तिको अवधारणा, शिक्षा र युवाको भूमिका तथा डाटा पुँजीवादका विषय पनि समेटिएका छन्। लेखकले नेपाली समाजको वर्तमान समस्याको मूल कारणका रूपमा ‘नवऔपनिवेशिक दलाल पुँजीवाद’लाई प्रस्तुत गर्दै त्यसको विकासक्रम र प्रभावबारे आफ्नो विश्लेषण गरेका छन्। यो पुस्तकमा लेखकले अघि सारेको वैचारिक दृष्टिकोण हो।
पुस्तकको भूमिकामा सिंहले यसलाई आफ्नो पाँचौँ कृति भनेका छन्। उनका अनुसार विश्वविद्यालय तहको अध्ययन र करिब पाँच वर्षको लेखन अनुभवपछि पुस्तक तयार भएको हो। उनले पुस्तकका अवधारणा र निष्कर्षलाई समयसँगै बदलिँदो ऐतिहासिक परिस्थितिका आधारमा समीक्षा गर्न सकिने भन्दै पाठकबाट प्रतिक्रिया, सुझाव र आलोचना अपेक्षा गरेका छन्।
विमोचन कार्यक्रममा वक्ताहरूले पुस्तकले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका समस्या र वैचारिक बहसबारे चर्चा गरेको बताए। लेखक सिंहले आन्दोलन कमजोर हुनुमा एकले अर्कालाई दोष दिने प्रवृत्ति प्रमुख रहेको धारणा राख्दै कम्युनिस्ट आन्दोलनको गम्भीर समीक्षा आवश्यक भएको बताए। उनका अनुसार दल र नेताबीचको आपसी विरोधले समाजवादसम्म पुग्ने बाटो कमजोर बनाएको छ।
कार्यक्रममा समीक्षक तथा वक्ताहरूले पुस्तकमा दोषारोपणभन्दा समस्याको निकास र वैचारिक दिशाबारे बहस गर्ने प्रयास भएको टिप्पणी गरेका थिए। पुस्तक विमोचनसँगै यसको मुख्य तर्क र निष्कर्ष नेपाली समाज तथा कम्युनिस्ट आन्दोलनसम्बन्धी जारी बहसमा कसरी ग्रहण हुन्छ भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ।
सिंह करिब २२ वर्ष विद्यार्थी आन्दोलनमा सक्रिय रहेका थिए। उनले जिल्ला तहदेखि केन्द्रीय नेतृत्वसम्म जिम्मेवारी सम्हालेपछि २०७४ सालमा विद्यार्थी संगठनबाट बिदा लिएका थिए। त्यसयता उनी नेपाली समाजको परिवर्तन, अध्ययन–अनुसन्धान र वैचारिक बहसमा सक्रिय रहेको प्रकाशित विवरणमा उल्लेख छ।
