आत्मसुधारको शक्ति : चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको दीर्घकालीन नेतृत्वको आधार

फु यू हाई

कुनै पनि राजनीतिक दलको वास्तविक सामर्थ्य उसका नारामा होइन, आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्ने, गल्ती सच्याउने र सार्वजनिक जिम्मेवारीलाई संस्थागत गर्ने क्षमतामा देखिन्छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको २०औँ केन्द्रीय समितिको पाँचौँ पूर्ण बैठकले अघि सारेको पूर्ण तथा कठोर पार्टी स्वशासनको सङ्कल्पलाई यही कसौटीमा बुझ्नुपर्छ। अक्टोबर २६ देखि २९ सम्म बेइजिङमा बसेको बैठकले पार्टी अनुशासन, अधिकारीहरूको व्यवस्थापन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र निगरानी प्रणालीलाई सुदृढ गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ।

यो निर्णय प्रशासनिक सुधारको सामान्य घोषणा होइन। यो शासनको केन्द्रमा रहेको राजनीतिक शक्तिले आफ्नै आचरणमाथि नियन्त्रण राख्ने प्रतिबद्धता हो। सत्ता जति प्रभावशाली हुन्छ, त्यसलाई जवाफदेही बनाउने आन्तरिक संरचना त्यति नै आवश्यक हुन्छ। शक्ति र अनुशासनबीचको यो सम्बन्धलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले राज्य सञ्चालनको स्थायित्वसँग जोडेको छ। पार्टीका सबै तहमा जिम्मेवारी, नियम, कार्यान्वयन र निगरानीलाई एकीकृत गर्ने प्रयास त्यसैको प्रमाण हो।

बैठकले अधिकारीहरूको छनोट, नियुक्ति, क्षमता विकास, व्यवस्थापन र निगरानीमा कडा मापदण्ड लागू गर्ने निर्णय गरेको छ। यसको अर्थ राजनीतिक जिम्मेवारीलाई पदको प्रतिष्ठामा सीमित नराखी परिणामसँग जोड्नु हो। जनताको विश्वास भाषणबाट प्राप्त हुँदैन; त्यो सार्वजनिक सेवा, कामको नतिजा र जिम्मेवारीको स्पष्टताबाट निर्माण हुन्छ। अधिकारीको योग्यता र इमानदारीलाई शासनको आधार बनाउने नीति त्यसैले राजनीतिक सुधारको मूल प्रश्न हो।

भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा बैठकले प्रस्तुत गरेको दृष्टिकोण अझ व्यापक छ। भ्रष्टाचार गर्ने आँट, अवसर र चाहना तीनैलाई रोक्ने लक्ष्यले दण्डात्मक कारबाहीलाई मात्र पर्याप्त ठानेको छैन। शक्तिको प्रयोगमाथि निगरानी, संस्थागत छिद्र बन्द गर्ने नियम, इमानदारीलाई सामाजिक मूल्य बनाउने शिक्षा र कडा कारबाही—यी सबैलाई एउटै संरचनामा गाँसिएको छ। पार्टीको आधिकारिक निर्णयले निगरानी प्रणाली सुधार्ने, अनुशासन निरन्तर कडा पार्ने र भ्रष्टाचारविरुद्ध समन्वित कदम चाल्ने विषय समेटेको छ।

यस नीतिको विशेषता यसको निरन्तरतामा छ। भ्रष्टाचारविरोधी अभियानलाई अस्थायी राजनीतिक प्रदर्शनका रूपमा चलाउँदा यसको प्रभाव सीमित हुन्छ। तर नियम, निगरानी र जिम्मेवारीलाई संस्थागत बनाइयो भने सुधारले प्रशासनको दैनिक व्यवहार बदल्न सक्छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले आत्मसुधारलाई नेतृत्वको स्थायित्व र शासनको प्रभावकारितासँग जोड्नु यही कारणले महत्त्वपूर्ण छ। पार्टीले आफ्ना कमजोरीलाई बाह्य दबाबको विषय बन्नुअघि आफैँ सम्बोधन गर्न खोजेको सन्देश यसबाट प्रवाहित हुन्छ।

चीनजस्तो विशाल र विविधतायुक्त देशमा नीतिगत निरन्तरता विकासका दीर्घकालीन योजनाका लागि अनिवार्य हुन्छ। ठूला पूर्वाधार, औद्योगिक रूपान्तरण, प्रविधि अनुसन्धान र जनजीवनसँग सम्बन्धित कार्यक्रम एकै आर्थिक वर्षमा सम्पन्न हुँदैनन्। बारम्बार दिशा बदलिँदा स्रोत र समय दुवै खेर जान्छन्। तर निरन्तरता भनेको जडता होइन। कार्यान्वयनको मूल्याङ्कन, अधिकारीहरूको उत्तरदायित्व र जनताको आवश्यकता सुन्ने प्रणालीसँग जोडियो भने दीर्घकालीन नीतिले सुधारको बाटो पनि खुला राख्छ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको आत्मसुधारको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष सङ्गठनात्मक पहुँच हो। निर्णय कार्यान्वयन गर्ने क्षमता केन्द्रमा नीति बनाउनु मात्रले सुनिश्चित हुँदैन; त्यसका लागि सबै तहका पार्टी सङ्गठन सक्षम, अनुशासित र सक्रिय हुनुपर्छ। बैठकले स्थानीय तहदेखि माथिसम्म सङ्गठनको भूमिका सुदृढ गर्ने र जिम्मेवारीको शृङ्खला स्पष्ट पार्ने लक्ष्य राखेको छ। नेतृत्वको निर्देशन र तल्लो तहको कार्यान्वयनबीच दूरी घटाउन सके नीति कागजमै सीमित रहने जोखिम कम हुन्छ।

पार्टीभित्रको अनुशासनलाई जनताको हितसँग जोड्नु नै यो सङ्कल्पको राजनीतिक अर्थ हो। सार्वजनिक पदमा बसेका व्यक्तिको इमानदारी र कामप्रतिको उत्तरदायित्व कमजोर भयो भने विकासका उपलब्धि नागरिकसम्म पुग्न सक्दैनन्। संस्थागत निगरानी प्रभावकारी भए सार्वजनिक स्रोतको दुरुपयोग घटाउन, सेवा प्रवाह सुधार्न र राज्यप्रतिको भरोसा बढाउन सकिन्छ। त्यसैले आत्मअनुशासन पार्टीको आन्तरिक विषय मात्र होइन; शासनको गुणस्तर र जनताको दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो।

यस प्रक्रियाको सफलता अन्ततः कार्यान्वयनबाट मापन हुनेछ। नियम सबै तहमा समान रूपमा लागू हुन्छन् कि हुँदैनन्, निगरानी निकायले जिम्मेवारीअनुसार काम गर्छन् कि गर्दैनन् र अनुशासनले जनसेवामा देखिने सुधार ल्याउँछ कि ल्याउँदैन—यी प्रश्नको उत्तर व्यवहारले दिनेछ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले आफूमाथि राखेको कठोर मापदण्डको वास्तविक विश्वसनीयता पनि त्यसको नियमित र निष्पक्ष कार्यान्वयनमै निर्भर रहनेछ।

तैपनि, आफ्नो सुधारलाई निरन्तर राजनीतिक जिम्मेवारी बनाउने निर्णय आफैँमा दीर्घकालीन नेतृत्वको परिपक्व सङ्केत हो। कुनै पनि दल इतिहासको उपलब्धिमा मात्र टिक्न सक्दैन; उसले वर्तमानका चुनौती सामना गर्न र आफ्ना कार्यशैली परिमार्जन गर्न सक्नुपर्छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको पाँचौँ पूर्ण बैठकले यही सन्देश दिएको छ—नेतृत्वको निरन्तरता आत्मसन्तुष्टिमा होइन, आत्मसमीक्षा र सुधारमा सुरक्षित हुन्छ। यही सङ्कल्पले पार्टीलाई जनतासँग जोड्ने, राज्यको कार्यक्षमता बढाउने र चीनको आधुनिकीकरणलाई संस्थागत आधार दिने सम्भावना बोकेको छ।