तीव्र प्रतिस्पर्धाबीच चीन–अमेरिका कृत्रिम बुद्धिमत्ता सहकार्यको सम्भावना

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको वुझेनमा आयोजित विश्व इन्टरनेट सम्मेलनले कृत्रिम बुद्धिमत्तामा चीन र अमेरिकाबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा रहे पनि सहकार्यका सम्भावना कायम रहेको देखाएको छ। मूल्य र कार्यक्षमतामा दुवै देशका विकासकर्ताबीच प्रतिस्पर्धा बढ्दै जाँदा साझा प्राविधिक मापदण्ड, सुरक्षा व्यवस्था र विभिन्न प्रणालीबीच अनुकूलता कायम गर्ने विषय सहकार्यका सम्भावित क्षेत्र बनेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सङ्घको मानव तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीका लागि विश्वास र पहिचानसम्बन्धी पहलकी सह–अध्यक्ष डेबोरा कोम्पारिनले चीन र अमेरिका कृत्रिम बुद्धिमत्ताका अग्रणी मुलुक भएकाले रचनात्मक सहकार्य आवश्यक रहेको बताइन्। उनले विभिन्न देशका विकासकर्ताले बनाएका कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीलाई सुरक्षित रूपमा एकअर्कासँग काम गर्न सक्ने साझा मापदण्ड बनाउन सकिने धारणा राखिन्।

प्रतिस्पर्धा मूल्य र कार्यक्षमतामा केन्द्रित हुँदै गएको छ। स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयको सन् २०२६ को कृत्रिम बुद्धिमत्ता सूचकाङ्कले सन् २०२५ को सुरुदेखि चीन र अमेरिकाका अग्रणी प्रणाली कार्यक्षमताको सूचीमा एकअर्कालाई उछिनिरहेको देखाएको छ। सन् २०२६ को मार्चमा अमेरिकी प्रणालीको अग्रता २.७ प्रतिशत मात्र रहेको उक्त सूचकाङ्कमा उल्लेख छ।

कम्पनीहरूका लागि प्रणाली प्रयोगको लागत पनि महत्त्वपूर्ण बनेको छ। चीनको डिपसीकले आफ्ना केही प्रणालीको सेवा शुल्क घटाएको छ भने अमेरिकी कम्पनीहरूले पनि सामान्य कामका लागि कम लागत पर्ने साना प्रणाली सार्वजनिक गरेका छन्। धेरै अनुरोध प्रशोधन गर्ने व्यवसायका लागि कम लागतको प्रणाली छनोटले खर्च घटाउन सक्छ; जटिल कामका लागि भने बढी क्षमताका प्रणाली आवश्यक पर्न सक्छन्।

अमेरिकी सरकारले संघीय निकायलाई डिपसीकका सेवा प्रयोग नगर्न र आफ्ना सूचना प्रविधि प्रणालीबाट हटाउन निर्देशन दिएको छ। चीनमा उन्नत अर्धचालक चिप निर्यात गर्ने अनुमतिसम्बन्धी नीतिमा पनि समीक्षा र सर्त लागू गरिएको छ। बेइजिङस्थित प्रविधि तथा रणनीति अनुसन्धान संस्थाका उपाध्यक्ष छन चिङका अनुसार अमेरिकासँग उन्नत चिप, आधारभूत कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली र लगानीको क्षमता छ भने चीनसँग ठूलो बजार, औद्योगिक संरचना र विविध प्रयोगको आधार छ। प्रतिस्पर्धाले नयाँ खोजलाई गति दिन सक्ने भए पनि निर्यात नियन्त्रण र लगानीसम्बन्धी कडाइले लागत बढाएर आपूर्ति शृङ्खला टुक्र्याउन सक्ने उनले बताए।

वुझेनमा आयोजित प्रदर्शनीमा इन्टेल, क्वालकम र माइक्रोसफ्टले चिनियाँ कम्पनीसँगै आफ्ना उत्पादन प्रदर्शन गरेका थिए। इन्टेलले उद्योगमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोग हुने कार्यस्थलका उपकरण, साना प्रणाली र व्यक्तिगत कम्प्युटर प्रस्तुत गरेको थियो। कम्पनीका अनुसार उसले चिनियाँ साझेदारसँग उत्पादनको दृश्य परीक्षण र कार्यस्थल सुरक्षाजस्ता क्षेत्रमा सहकार्य गरिरहेको छ। क्वालकम र हुवावेबीच पाँचौँ पुस्ताको सञ्चार, कम्प्युटिङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र सञ्जाल प्रविधिसम्बन्धी पेटेन्ट प्रयोगबारे बहुवर्षीय सम्झौता पनि भएको छ।

विभिन्न कम्पनीका प्रणालीलाई ग्राहकसम्म पुर्‍याउनु सहकार्यको अर्को माध्यम बनेको छ। अमेजन वेब सर्भिसेसले चिनियाँ कम्पनी चिपु एआईको जीएलएम–५.३ प्रणाली आफ्ना ग्राहकका लागि उपलब्ध गराएको छ। ब्लुमबर्गले स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै मेटाले आफ्नै प्रणालीको विकासका क्रममा अलिबाबाको छ्युएनलगायत अन्य प्रणाली प्रयोग गरेको जनाएको थियो। पहिलो घटनामा ग्राहकले प्रयोग गर्न पाउने सेवा र दोस्रोमा आन्तरिक विकास प्रक्रियामा भएको प्रयोगबीच भिन्नता रहेको छ।

साझा प्राविधिक मापदण्ड बनेमा व्यवसायले फरक कम्पनीका प्रणालीलाई जोडेर प्रयोग गर्न र स्वचालित कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीको काममा सुरक्षा सीमा तोक्न सजिलो हुनेछ। लिनक्स फाउन्डेसनअन्तर्गतको एजेन्टिक एआई फाउन्डेसनले अक्टोबरमा ओपनएआईको ओपन रेस्पोन्सेस र अलिबाबाको ओपन स्यान्डबक्ससहित नयाँ परियोजना घोषणा गरेको थियो। यी परियोजनाले प्रणालीबीच सञ्चार र स्वचालित प्रणाली सञ्चालन हुने सुरक्षित वातावरण विकासमा ध्यान दिएका छन्।

चीनको वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार चीन–अमेरिका आर्थिक तथा व्यापार परामर्श संयन्त्रअन्तर्गत हालै कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी पहिलो संवाद भएको थियो। यसले प्रविधि प्रतिस्पर्धासँगै सरकारी तहमा पनि छलफलको ढोका खुला रहेको देखाउँछ। एसिया–प्रशान्त सञ्जाल सूचना केन्द्रका टेरी स्वीटसरले खुला प्रणालीले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको पहुँच विश्वभर विस्तार गर्न सक्ने बताए। श्रीलङ्काका सामाजिक प्रविधि उद्यमी लिलान दयानन्दले चीन र अमेरिकाबीचको स्वस्थ प्रतिस्पर्धाले कुनै एक कम्पनीको एकाधिकार रोक्न मद्दत गर्ने धारणा राखे।

वुझेन सम्मेलनले देखाएको मुख्य सम्भावना यही हो: प्रतिस्पर्धा जारी रहँदा पनि साझा मापदण्ड, खुला प्रणाली र व्यावसायिक साझेदारीबाट दुवै देशका कम्पनीले लाभ लिन सक्छन्। सरकारी प्रतिबन्धले केही बजार र प्रविधिमा पहुँच सीमित गर्न सक्छ, तर उद्योगबीचको व्यवहारिक सहकार्यले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई विभिन्न क्षेत्रमा विस्तार गर्ने बाटो खुला राख्छ।