चीनविरुद्ध लक्षित एक गम्भीर रणनीतिक उक्साहट

# अविनाश शर्मा

हालै केही अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया स्रोतहरूले भारतले पाकिस्तानसँगको एक सीमित सशस्त्र झडपपछि चीनद्वारा निर्माण गरिएको अत्याधुनिक PL-15 हावा-देखि-हावामा मार्ने मिसाइलको भग्नावशेष जापान, इजरायल, तथाकथित ताइवान क्षेत्र, र केही पश्चिमी देशहरूलाई हस्तान्तरण गरेको दाबी गरेका छन्। यदि यस प्रकारको हस्तान्तरण पुष्टि हुन्छ भने, यो घटनाले चीनविरुद्ध नियोजित रणनीतिक मोर्चाबन्दी, प्रविधिको अनुचित प्रयोग र क्षेत्रीय अस्थिरता निम्त्याउने गम्भीर प्रयासको संकेत दिन्छ। यो कदम चीनको राष्ट्रिय सुरक्षा, प्रविधिगत सम्प्रभुता, र क्षेत्रीय स्थायित्वप्रति एक प्रकट चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

PL-15 मिसाइल चीनको रक्षा अनुसन्धान तथा विकास क्षमताको महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। यसले लामो दूरीसम्म अत्यधिक सटीकताका साथ लक्ष्य भेद गर्न सक्ने क्षमता राख्छ, र यो विशेष रूपमा चीनको जे-20 जस्ता पाँचौं पुस्ताका स्टेल्थ लडाकू विमानहरूको मुख्य हतियारको रूपमा परिचित छ। यसमा सक्रिय राडार होमिङ, इलेक्ट्रोनिक काउन्टर-काउन्टरमेजर (ECCM), र स्टेल्थ विशेषताहरू समावेश छन्, जसले यसलाई आधुनिक हवाई युद्धमा निर्णायक लाभदायक बनाउँछ। PL-15 को यस्तो प्रविधि चीनको स्वदेशी अनुसन्धान र आत्मनिर्भरता अन्तर्गत विकास गरिएको हो, र यसको भग्नावशेष विदेशी शक्तिहरूलाई प्रदान गर्नु एकप्रकारको सैन्य प्रविधिको गुप्त चोरीको प्रयासको रूपमा बुझिन्छ।

भारतद्वारा यो मिसाइल भग्नावशेष जापान, इजरायल, तथाकथित ताइवान क्षेत्र, र पश्चिमी शक्तिहरूलाई सुम्पिनु केवल एक “सहयोग” वा “प्राविधिक अध्ययन” को मामला होइन; बरु, यसमा गहिरो राजनीतिक र सामरिक उद्देश्य लुकेको छ। चीनसँगको रणनीतिक प्रतिस्पर्धामा आफूलाई मजबुत पार्न भारतले यसरी संवेदनशील प्रविधिसम्बन्धी सामग्रीहरू चीनको सम्भावित विरोधीहरूलाई हस्तान्तरण गर्नु अस्वीकार्य र खतरनाक उक्साहट हो। यसले चीनविरुद्ध खुफिया सङ्ग्रह, प्रतिकारक प्रविधिको विकास, र सामूहिक रणनीतिक मोर्चाबन्दीलाई सहज बनाउन सक्छ।

विशेष चिन्ताको विषय त तथाकथित ताइवान क्षेत्रलाई पनि यसमा संलग्न गरिनु हो। ताइवान चीनको अभिन्न भूभाग हो, र त्यसलाई कुनै पनि प्रकारको सैन्य वा खुफिया अनुसन्धानमा संलग्न गराउनु चीनको सार्वभौमिकता र एक-चीन नीतिको स्पष्ट उल्लङ्घन हो। यस्ता कार्यहरूले ताइवान जलडमरूमध्यमा स्थिति झन चर्काउन सक्छ र सैन्य तनावलाई निम्त्याउन सक्छ, जसको जिम्मेवार भारत र उसले समर्थन गरेका शक्तिहरू हुनेछन्।

भारतले PL-15 को भग्नावशेष हस्तान्तरण गरेर केवल सैन्य प्रविधिको जानकारी बाहिर लिएको होइन, उसले रणनीतिक रूपमा चीनको उन्नत सैन्य क्षमतामाथि प्रश्न उठाउने, परीक्षण गर्ने र प्रतिकार उपायहरू विकास गर्ने वातावरण बनाएको छ। यस्तो अवस्थामा, PL-15 को इलेक्ट्रोनिक प्रणाली, सिग्नेचर कम गर्ने प्रविधि, वा फायरिङ गाइडेन्स प्रणालीजस्ता संवेदनशील पक्षहरूको गहिरो अध्ययन विदेशी शक्तिहरूले गर्नसक्ने सम्भावनाले चीनको हवाई युद्ध रणनीति र सुरक्षात्मक संयन्त्रहरूमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।

यस घटनाको अर्को महत्वपूर्ण आयाम भनेको भारतको गैर-जिम्मेवार व्यवहार हो। यति संवेदनशील र सम्भावित रूपमा गोप्य प्रविधिलाई तेस्रो पक्षहरूसँग साझेदारी गर्नु कुनै पनि जिम्मेवार राष्ट्रको चरित्र होइन। यस्तो कदमले दक्षिण एशियामा हतियार प्रविधिको दौडलाई तिव्र पार्न सक्छ, जसले दीर्घकालमा स्थायित्व, शान्ति र पारस्परिक विश्वासलाई गम्भीर क्षति पुर्‍याउनेछ।

चीनले सधैं शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, आपसी सम्मान, र क्षेत्रीय स्थिरताको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएको छ। तर यदि चीनको राष्ट्रिय हित, प्रविधिक सम्प्रभुता, र भौगोलिक अखण्डतामा यस्ता प्रकारका चुनौतीहरू दोहोरिए भने, चीन कुनै पनि आवश्यक कदम चाल्नबाट पछि हट्नेछैन। यस प्रकारको गतिविधिमा संलग्न पक्षहरूले त्यसका दीर्घकालीन रणनीतिक परिणामहरूको गम्भीरता बुझ्न जरुरी छ।

संक्षेपमा भन्नुपर्दा, भारतद्वारा PL-15 मिसाइलको भग्नावशेष विदेशी शक्तिहरूलाई हस्तान्तरण गर्नु एक गम्भीर उक्साहट हो। यसले न केवल चीनको राष्ट्रिय सुरक्षामाथि चोट पुर्‍याउन खोजेको छ, तर सम्पूर्ण एशिया-प्रशान्त क्षेत्रमा अस्थिरता ल्याउने सम्भावना बढाएको छ। चीन यस्ता गतिविधिको स्पष्ट रूपमा विरोध गर्दछ र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पनि यस्ता गैर-जिम्मेवार गतिविधिहरूप्रति सतर्क रहन आह्वान गर्दछ। चीन आफ्नो सम्प्रभुता र सुरक्षाको संरक्षणका लागि सबै आवश्यक कदम चाल्न तयार रहनेछ।