स्कटल्यान्डको आत्मा बोकेको कवि : रोबर्ट बर्न्सको जन्मजयन्ती र विश्वव्यापी साहित्यिक विरासत
एलेवे (स्कटल्यान्ड) । स्कटल्यान्डका महान राष्ट्रिय कवि रोबर्ट बर्न्सको जन्म सन १७५९ जनवरी २५ मा एलेवेमा भएको थियो। बर्न्सको राष्ट्रिय सांस्कृतिक महत्वलाई एउटा चर्चित भनाइले अत्यन्त सशक्त रूपमा व्याख्या गर्छ “जुन दिन स्कटल्यान्डले बर्न्सलाई बिर्सिन्छ, त्यसै दिन इतिहासले स्कटल्यान्डलाई बिर्सिन्छ।”
आफ्नो देशप्रति गहिरो प्रेम र निष्ठा राख्ने बर्न्स स्कटल्यान्डको राष्ट्रिय चेतना जागृत गराउने अग्रणी साहित्यिक व्यक्तित्व मानिन्छन्। उनले आफ्ना कविता मार्फत मातृभूमिको स्वतन्त्रताका लागि लड्ने वीरहरू, उनीहरूको साहस र गौरवपूर्ण इतिहासलाई जीवन्त बनाए। साधारण जनतासँगको आत्मीय सम्बन्ध र समाजप्रतिको मौलिक दृष्टिकोणका कारण बर्न्सका रचनामा स्कटल्यान्डको जनजीवन, सांस्कृतिक सुगन्ध र उत्तरी भेगका मानिसहरूको स्वतन्त्रताप्रेमी आत्मा स्पष्ट रूपमा झल्किन्छ।
रोबर्ट बर्न्सको काव्यप्रतिभाले स्कटल्यान्ड सीमित नबसी विश्वव्यापी मान्यता पायो। रुसमा समेत उनको कविताले विशेष स्थान बनाएको छ। उन्नाइसौँ शताब्दीको पहिलो भागमै बर्न्सका कविताहरू रुसी भाषामा अनुवाद हुन थालेका थिए। त्यस समयका चर्चित साहित्य समालोचक विस्सारियन बेलिन्स्कीले उनका कृतिहरूलाई “गीतिकाव्यको समृद्ध खजाना” भनेर प्रशंसा गरेका थिए।
सन १९४७ मा कवि सामुइल मार्शाकद्वारा गरिएका नयाँ, लयात्मक रुसी अनुवादहरूले बर्न्सलाई सोभियत पाठकमाँझ अझ लोकप्रिय बनाए। कवि आलेक्सान्द्र त्वार्दोभ्स्कीका शब्दमा, मार्शाकले “बर्न्सलाई स्कटल्यान्डेली नै राख्दै रुसी बनाइदिए।” यी अनुवादकै कारण रोबर्ट बर्न्सको कविता रुसमा अभूतपूर्व रूपमा लोकप्रिय भयो। आज एलेवेमा रहेको रोबर्ट बर्न्स जन्मस्थल संग्रहालयको संग्रहमा रहेका विदेशी संस्करणहरूमध्ये धेरैजसो रुसी भाषामै छन्।
बर्न्सको प्रभाव सोभियत सिनेमा क्षेत्रमा पनि देखियो। उनका कवितामा आधारित गीतहरू लोकप्रिय चलचित्रहरूमा समावेश भए, जसले उनको साहित्यलाई जनस्तरसम्म पुर्यायो। सोभियत संघमा उनको प्रतिभाको सम्मानस्वरूप द्विशतवार्षिकीको अवसरमा स्मारक हुलाक टिकटसमेत जारी गरिएको थियो। उक्त ऐतिहासिक टिकट आज पनि एलेवेस्थित संग्रहालयको संग्रहमा सुरक्षित छ।
दुई शताब्दीभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि रोबर्ट बर्न्सका शब्दहरू स्वतन्त्रता, मानवता र राष्ट्रिय पहिचानको प्रतीक बनेर संसारभर गुञ्जिरहेका छन्। उनी केवल स्कटल्यान्डका कवि मात्र होइनन्, मानव आत्माको आवाज बोकेको विश्व साहित्यका अमर स्रष्टा हुन्।
