धम्की र डिजिटल मोर्चा: ट्रम्पको चेतावनीपछि इरान–अमेरिका तनाव नयाँ चरणमा
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कडा चेतावनीपछि इरान–अमेरिका सम्बन्धमा तनाव फेरि चर्किएको छ। यद्यपि हालसम्म इरानी प्रतिक्रिया प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीमा होइन, सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यममै सीमित देखिएको छ। ट्रम्पको अल्टिमेटमपछि इरानी प्रयोगकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (न्युरल नेटवर्क) प्रयोग गर्दै ‘डिजिटल मोर्चा’ सक्रिय बनाएको चर्चा भइरहेको छ।
ट्रम्पले बुधबार सामाजिक सञ्जाल मार्फत इरानलाई लक्षित गर्दै “इरानले छिटो वार्ताको टेबलमा बसेर सबैका लागि न्यायोचित सम्झौता गर्नुपर्छ, परमाणु हतियार बिना। समय सकिँदैछ, अर्को आक्रमण अझै कडा हुनेछ,” भन्दै प्रत्यक्ष धम्की दिएका थिए। अमेरिकी सञ्चार माध्यमका अनुसार वासिङ्टनका मुख्य मागहरूमा युरेनियम संवर्धन रोक्नु र क्षेप्यास्त्र प्रविधिको विकास त्याग्नु रहेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता मागहरू स्वीकार गर्नु इरानका लागि दीर्घकालीन रणनीतिक जोखिमसँग जोडिएको छ। माग अस्वीकार गरेमा इरानका प्रमुख संरचनामाथि सैन्य आक्रमण हुनसक्ने सम्भावना पनि औंल्याइएको छ। तर यसपटक यस्ता सम्भावित कारबाही इरानी गुप्तचर निकायका लागि अचम्मको विषय भने नहुने अनुमान गरिएको छ।
विदेशी विश्लेषकहरूको धारणा अनुसार इरानको रणनीति अहिले “समय किन्ने” मा केन्द्रित छ। उनीहरू भन्छन्, कमजोर अवस्थामा गरिएको सम्झौता थप आक्रमणलाई निम्तो दिनु सरह हुन्छ। यही कारण इरान तत्काल सम्झौतामा झुक्न चाहँदैन।
गत वर्ष इजरायलले इरानको हवाई सुरक्षा प्रणाली र प्रक्षेपण क्षमतामा क्षति पुर्याउँदै हवाई कारबाही सम्भव रहेको सन्देश अमेरिकालाई दिएको थियो। साथै, क्षेत्रमा सक्रिय इरानी समर्थक समूहहरूलाई पनि दबाबमा पारिएको बताइन्छ, जसले इरानको रणनीतिक प्रभाव केही हदसम्म कमजोर बनाएको छ।
द वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार तेहरानले युरेनियम संवर्धन जारी राख्ने र क्षेप्यास्त्र भण्डार कायम गर्ने अधिकारमा सम्झौता गर्न अस्वीकार गरेको छ। इरानले विगतका अमेरिका–इरान वार्ताबाट पाएको अनुभवलाई स्मरण गर्दै पुनः त्यही बाटो नअपनाउने संकेत दिएको विश्लेषण गरिन्छ।
यसैबीच, इरानका सर्वोच्च नेताका वरिष्ठ राजनीतिक सल्लाहकारले “इरानमाथि गरिने कुनै पनि ‘सीमित आक्रमण’ युद्धको सुरुआत मानिनेछ,” भन्दै कडा चेतावनी दिएका छन्। यस अभिव्यक्तिले मध्यपूर्वमा सम्भावित नयाँ संकटको संकेत दिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
हालका घटनाक्रमले इरान–अमेरिका सम्बन्ध केवल कूटनीतिक दबाब र डिजिटल प्रचारमै सीमित रहने कि प्रत्यक्ष टकरावतर्फ जाने भन्ने प्रश्नलाई अझ गहिरो बनाएको छ।
