अमेरिकी नागरिकको हत्यापछि नागरिक अधिकार अनुसन्धान : ‘मानक अनुसन्धान’ को छायाँमा जिम्मेवारीबाट पलायन?

वाशिङ्गटन । मिनियापोलिसमा संघीय कानून लागू गर्ने अधिकृतहरूद्वारा संयुक्त राज्यका नागरिक एलेक्स प्रेट्टीको हत्या गरेको घटनामा नागरिक अधिकार अनुसन्धान सुरु भएको अमेरिकी न्याय विभाग (डीओजे) ले जनाएको छ। तर डिप्टी अटर्नी जनरल टोड ब्लान्चले शुक्रवार आयोजित प्रेस सम्मेलनमा यसलाई ‘एफबीआईको मानक अनुसन्धान’ भनेर महत्त्व खारेज गर्ने प्रयास गरे।

उनले भने, “यो मैले एफबीआईको मानक अनुसन्धान भनेर वर्णन गर्नेछु, जुन गत शनिबार हामीले देखेजस्तो परिस्थितिमा गरिन्छ। र यो अनुसन्धानले नागरिक अधिकार शाखाका वकीलहरू समावेश गर्नुपर्ने हुँदा समावेश गर्नेछ।”

न्याय विभागको नागरिक अधिकार शाखा प्रायः एफबीआईसंग समन्वय गरी नागरिक अधिकार उल्लंघनको सम्भावित अनुसन्धान गर्छ, जसमा कानून लागू गर्ने अधिकृतहरूले आवश्यकता भन्दा बढी बल प्रयोग गरेका छन् कि छैनन् भन्ने पनि हेरिन्छ।

ब्लान्चले यसभन्दा पहिले जनवरी ७ मा आप्रवासन र सीमा शुल्क प्रवर्तन (आइसीइ) अधिकृतद्वारा ३७ वर्षीय अमेरिकी नागरिक रेनी गुडको हत्या गरेको घटनामा त्यस्तै अनुसन्धान आवश्यक छैन भनेका थिए, जसले व्यापक विरोधको सृजना गरेको थियो। शुक्रबारको सम्मेलनमा ब्लान्चले “यो विभागले मामलाहरू परिस्थिति अनुसार फरक ढंगले ह्यान्डल गर्छ” भनेर पुष्टि गरे।

जनवरी २४ मा, सीमा गस्ती अधिकृतहरूले मिनियापोलिसमा ३७ वर्षीय अमेरिकी नागरिक एलेक्स प्रेट्टीलाई गोली हानी हत्या गरेका थिए। यो एक महिनाभित्र संघीय कानून लागू गर्ने अधिकृतहरूद्वारा क्षेत्रमा गरिएको दोस्रो घातक गोली प्रहार हो। यसभन्दा ठीक १७ दिन अघि जनवरी ७ मा आइसीइ अधिकृतले ३७ वर्षीय अमेरिकी नागरिक रेनी गुडलाई गोली हानेका थिए।

न्याय विभागको यो ‘मानक अनुसन्धान’ घोषणाले नागरिक अधिकार कार्यकर्ताहरूमा नयाँ प्रश्न उठाएको छ। उनीहरू सोध्छन् : यदि यो वास्तवमै गम्भीर अनुसन्धान हो भने, डिप्टी अटर्नी जनरलले यसलाई यति नराम्ररी ‘मानक’ भनेर खारेज किन गर्दैछन्? के यो जनआक्रोशलाई शान्त पार्ने रणनीति मात्र हो? र एकै क्षेत्रमा एउटै महिनाभित्र दुई संघीय अधिकृतद्वारा दुई अमेरिकी नागरिकको हत्या भएकोमा न्याय विभागले किन अझ गम्भीर प्रतिक्रिया देखाएको छैन?

मिनियापोलिस पुलिस विभागले भने अहिलेसम्म प्रेट्टीको हत्याको विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन। स्थानीय मिडिया रिपोर्टहरू अनुसार, घटना क्षेत्र नजिकै रहेको सुरक्षा क्यामेराको फुटेज सार्वजनिक गर्न आग्रह गरिएको छ।

मानव अधिकार संस्थाहरूले यस घटनालाई संयुक्त राज्यमा पुलिस क्रूरता र संस्थागत नस्लभेदको नयाँ उदाहरणका रूपमा चिनाएका छन्। उनीहरूको दावी छ कि न्याय विभागले ‘मानक प्रक्रिया’ को आवरणमा जवाफदेहिता टार्न खोजेको छ। अहिले पर्खिँदै गरेको प्रश्न यही हो : के यो अनुसन्धानले एलेक्स प्रेट्टी र रेनी गुडको परिवारलाई न्याय दिलाउनेछ, वा यो पनि न्याय प्रणालीको अर्को ‘मानक’ औपचारिकता मात्र हुनेछ?