इरानमाथि अमेरिकी दबाब र गुप्त वार्ता
काठमाडौं : इरानसँग युद्धको तयारीसाथै गुप्त कूटनीतिक वार्ता पनि जारी राखेको छ अमेरिकाले। चिनियाँ विशेषज्ञकै शब्दमा ‘दबाब र वार्ताको समानान्तर नीति’ अपनाउँदै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग व्यापार गर्ने देशमाथि २५ प्रतिशत ट्यारिफ लगाउने धम्की दिएका छन् भने अर्कोतिर गुप्तरूपमा ‘धेरै राम्रा’ वार्ता भइरहेको दाबी पनि गरेका छन्।
अमेरिकी मिडिया एक्सिओसको खबर अनुसार ओमानमा शुक्रबार राति दुई देशबीच परमाणु वार्ता भएको हो र आगामी दिनमा थप बैठक हुने सम्भावना छ। यो वार्ता पछिल्लो वर्षको १२ दिने युद्धपछिको पहिलो प्रत्यक्ष भेटघाट हो। अमेरिकी सेनाको प्रशान्त कमाण्ड प्रमुख एडमिरल ब्र्याड कुपर पनि उपस्थित थिए।
यसैबीच, ट्रम्पले ‘इरानसँग व्यापार गर्ने देशहरूमाथि २५ प्रतिशत ट्यारिफ’ लगाउन सकिने कार्यकारी आदेश जारी गरेका छन्। अमेरिकाले इरानी पेट्रोलियम कारोबारसँग जोडिएका १५ संस्था र १४ जहाज विरुद्ध प्रतिबन्ध लगाएको छ।
इरानी विदेश मन्त्री अब्बास आराघचीले सोशल मिडियामा ‘इरान खुला आँखा र अतीतको स्मृतिसाथ कूटनीतिमा लाग्दछ’ भनेका छन्। उनले ‘प्रतिबद्धताहरू पालना हुनुपर्छ, समान दर्जा र पारस्परिक सम्मान भनेको केवल भाषण होइन, यो अपरिहार्य छ’ भन्ने जोड दिए।
शांघाई अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक लियु झोङमिनले ग्लोबल टाइम्सलाई भने, ‘अमेरिका आर्थिक र सैन्य दबाबले इरानबाट आफूले चाहेको रियायत निकाल्न प्रयास गर्दै छ, तर दुवै पक्ष सैन्य टकराव टार्न वार्ताको बाटो खोज्दैछन्।’
तर समझदारीको दायरा सीमित नै रहने बताउँदै उनले भने, ‘अमेरिका इरानी मिसाइल क्षमता र “प्रतिरोध अक्ष” समर्थनलाई वार्तामा समेट्न चाहन्छ, जसलाई इरानले अस्वीकार गरेको छ। यी मतभेदले हाल वार्ताको सीमा साँघुरो बनाएको छ।’
चीनले अमेरिका र इरानबीचको वार्तालाई समर्थन गरेको छ। चीनका उप विदेशमन्त्री मियाओ देयू र सहायक विदेशमन्त्री लियु बिनले इरानी उप विदेशमन्त्री काजेम गरिबाबादीसँग भेटवार्ता गरी क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताका लागि समाधान खोज्न आह्वान गरेका छन्।
यसरी दबाब र वार्ताको दुईमुखे रणनीति अघि बढ्दा पनि, विश्लेषकहरूको भनाई छ कि युद्धमा दुवै पक्षको हार हुनेछ, तर अल्पकालमा दुवैले स्वीकार्न सक्ने सहमति हासिल गर्न गाह्रो देखिन्छ।
